قادر بالله

قادر بالله، ابوالعباس احمد بن اسحاق بن مقتدر، بیست‌وپنجمین خلیفه عباسی بود و از سال ۳۸۱ تا ۴۲۲ق، به مدت ۴۱ سال، خلافت کرد. مادرش کنیزی به نام تمنی یا دمنه بود. قادر بالله پیش از رسیدن به خلافت در بطیحه نزد ابوالحسن علی بن نصر، والی آنجا، زندگی می‌کرد و از طایع گریخته بود. او مردی متدین، متعبد، عاقل و دانشمند و در زمامداری بافراست بود و در دوره خلافتش دولت عباسیان رونق دوباره یافت. قادر بالله در شب دوشنبه ۱۱ ذی‌حجه سال ۴۲۲ق در بغداد درگذشت.

زندگی

قادر بالله، ابوالعباس احمد بن اسحاق بن مقتدر، پیش از رسیدن به خلافت در بطیحه نزد ابوالحسن علی بن نصر، والی آنجا، زندگی می‌کرد و از طایع گریخته بود. هنگامی که طایع را گرفتند، بهاءالدوله، پسر عضدالدوله، کسی را برای یافتن قادر فرستاد و خلافت را به او واگذار کرد و طایع را نیز به وی سپرد. قادر، طایع را در حجره‌ای نیکو جای داد و گروهی را مأمور نگهداری او و برطرف کردن نیازهایش کرد و با وجود سوابق بد طایع، همواره با او به نیکی و احترام رفتار می‌کرد. خطیب، قادر بالله را مردی متدین، متعبد، عاقل و دانشمند دانسته است. او فقه را نزد ابوبشر هروی شافعی آموخت و کتابی در اصول تألیف کرد که دربردارنده فضائل صحابه و تکفیر معتزله بود. این کتاب هر جمعه در جامع المهدی بغداد در میان اهل حدیث تلاوت می‌شد. قادر بالله در زمامداری بافراست بود. به گفته ذهبی، در شوال نخستین سال خلافت خود مجلسی بزرگ ترتیب داد و بهاءالدوله را که قدرت مطلق حکومت را در اختیار داشت، به حضور خواند. آن دو با یکدیگر سوگند وفاداری خوردند که هر یک از حدود وظیفه خود تجاوز نکند و به تعهداتش پایبند باشد. قادر بالله در آغاز خلافت، دختر بهاءالدوله، به نام سکینه، را به همسری خود درآورد و سرانجام با درایت و فراست او، دولت عباسیان در دوره خلافت وی بار دیگر رونق یافت. قادر بالله در شب دوشنبه ۱۱ ذی‌حجه سال ۴۲۲ق، در ۸۷ سالگی، در بغداد درگذشت.

پانویس

منابع

اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «قادر بالله». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.