قاسم بن علاء

قاسم بن علاء، از اهل آذربایجان و بنا بر نقل ابن‌طاووس، از وکلای ناحیه مقدسه بود. کلینی نیز روایاتی از او نقل کرده است. قاسم بن علاء امام هادی و حسن عسکری را ملاقات کرده بود و بنا بر نقلی، نامه‌های حجت بن الحسن از طریق محمد بن عثمان عمری و حسین بن روح به دست او می‌رسید. او در سرزمین ران، میان مراغه و زنجان، درگذشت.

زندگی

قاسم بن علاء از اهل آذربایجان بود. ابن‌طاووس او را از وکلای ناحیه مقدسه دانسته است و کلینی نیز روایاتی از او نقل کرده است. قاسم بن علاء در سرزمین ران، میان مراغه و زنجان، درگذشت.

دیدار با امام هادی و امام عسکری

محمد بن احمد صفوانی نقل کرده است که قاسم بن علاء را در ۱۱۷ سالگی دیده و او در ۸۰ سالگی نابینا شده بود. قاسم بن علاء امام هادی و حسن عسکری را ملاقات کرده بود و هفت روز پیش از درگذشتش بار دیگر بینایی خود را به دست آورد. صفوانی می‌گوید در همان روز در شهر ران نزد او بوده است.

نامه‌های ناحیه مقدسه

قاسم بن علاء پیوسته نامه‌های ناحیه مقدسه را از طریق محمد بن عثمان عمری و پس از او حسین بن روح نوبختی دریافت می‌کرد. حدود دو ماه گذشت و نامه‌ای از ناحیه مقدسه به او نرسید. روزی که صفوانی نزد او بود و مشغول صرف غذا بودند، دربان آمد و به قاسم مژده داد که پیک عراق رسیده است. قاسم شادمان شد، رو به قبله کرد و سجده شکر به جای آورد. در این هنگام مردی میان‌سال و کوتاه‌اندام وارد شد که توبره‌ای بر دوش داشت و از ظاهرش معلوم بود که پیک است. قاسم او را در آغوش گرفت، توبره را از دستش گرفت، آب و طشتی حاضر کرد، دست او را شست و وی را در کنار خود نشاند.

پس از صرف غذا و شستن دست‌ها، پیک نامه‌ای را از توبره بیرون آورد و به قاسم داد. قاسم نامه را بوسید و آن را به کاتب خود، ابن ابی‌سلمه، سپرد. کاتب شروع به خواندن نامه کرد و در بخشی از آن توقف کرد و آثار اندوه در چهره‌اش پدیدار شد. قاسم پرسید آیا خبر بدی است و آیا مطلبی درباره او در نامه آمده است. کاتب پاسخ داد که چیزی که موجب ناراحتی او باشد در نامه نیست. قاسم دوباره پرسید پس موضوع چیست و کاتب گفت در نامه خبر داده شده است که قاسم چهل روز پس از رسیدن نامه از دنیا خواهد رفت و همچنین هفت قطعه جامه برای او فرستاده شده است.

قاسم پرسید آیا در نامه خبر داده شده است که با دین سالم از دنیا خواهد رفت. کاتب پاسخ مثبت داد. قاسم خندید و گفت پس از این همه عمر، دیگر چه آرزویی می‌توانستم داشته باشم. سپس پیک برخاست و جامه‌هایی را که در دستمالی پیچیده بود از توبره بیرون آورد و به قاسم داد. قاسم در آن هنگام جامه‌ای را که امام هادی به او داده بود بر تن داشت.

چهل روز گذشت و قاسم بن علاء شبی پس از طلوع فجر درگذشت. علی بن جحدر مراسم غسل و تدفین او را بر عهده گرفت. پس از مدتی کوتاه، تسلیت‌نامه‌ای از ناحیه مقدسه برای فرزندش حسن رسید.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «قاسم بن علاء». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.