قدامه بن مظعون جمحی
قدامه بن مظعون جمحی، قدامه بن مظعون بن حبیب جمحی قرشی از صحابه پیامبر اسلام بود. او در جنگ بدر، جنگ احد و دیگر غزوات شرکت کرد و در زمان عمر بن خطاب والی بحرین بود. وی در سال ۳۶ق درگذشت. در الارشاد، گزارشی دربارهٔ اتهام میگساری او، اختلاف نظر عمر و علی بن ابی‌طالب دربارهٔ اجرای حد و سرانجام توبه و اجرای حد بر او نقل شده است.
زندگی
قدامه بن مظعون بن حبیب جمحی قرشی از صحابه پیامبر بود. وی در جنگ بدر و احد و دیگر غزوات شرکت کرد و در زمان عمر بن خطاب والی بحرین بود. او در سال ۳۶ق درگذشت.[۱]
شیخ مفید در الارشاد از طریق عامه و خاصه نقل می‌کند که قدامه هنگامی که والی بحرین بود، به اتهام میگساری و با شهادت شهود از بحرین به مدینه آورده شد تا حد بر او جاری شود. هنگامی که عمر خواست حد را بر او جاری کند، قدامه به آیه «لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُوا...» استناد کرد و گفت بر کسی مانند او حد جاری نمی‌شود؛ زیرا خداوند بر مؤمنانی که ایمان و عمل صالح دارند، در خوردنی‌ها گناهی قرار نداده است.[۲]
عمر با شنیدن استدلال قدامه دچار شبهه شد و از اجرای حد خودداری کرد. علی بن ابی‌طالب از ماجرا آگاه شد و نزد عمر رفت و از او پرسید چرا از اجرای حد بر قدامه خودداری کرده است. عمر پاسخ داد که علت آن، استناد قدامه به این آیه بوده است.[۳]
علی در پاسخ گفت قدامه مشمول این آیه نیست؛ زیرا کسی که شراب می‌نوشد، نمی‌تواند با استناد به آیه مدعی ایمان و تقوا و عمل شایسته باشد. همچنین به باور او، استناد قدامه به آیه می‌تواند به معنای حلال دانستن شراب باشد و ازاین‌رو، او را به احضار قدامه، پیشنهاد توبه و در صورت نپذیرفتن، اجرای حکم قتل توصیه کرد.[۴]
عمر پس از این سخنان قدامه را احضار کرد و از او خواست توبه کند و اجرای حد را به علی واگذار کرد.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «قدامه بن مظعون جمحی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.