محمد بن عبدالوهاب قزوینی
محمد بن عبدالوهاب قزوینی، از دانشمندان و پژوهشگران ایرانی بود که در سال ۱۲۹۴ قمری در تهران زاده شد و تحصیلات مقدماتی و علوم اسلامی را در همان شهر فراگرفت. وی پس از سفر به اروپا با شماری از مستشرقان آشنا شد و به تصحیح و تحقیق متون تاریخی و ادبی فارسی پرداخت. از آثار او می‌توان به تصحیح «تذکره لباب الالباب»، «مرزبان‌نامه»، «المعجم»، «چهار مقاله»، «تاریخ جهانگشای جوینی» و «دیوان حافظ» اشاره کرد. قزوینی در سال ۱۳۲۸ شمسی در تهران درگذشت.
زندگی
محمد بن عبدالوهاب قزوینی در سال ۱۲۹۴ قمری در تهران زاده شد و تحصیلات مقدماتی و علوم متداول اسلامی را در همان شهر فراگرفت. از استادان او در فقه حاج شیخ فضل‌الله نوری و در کلام و حکمت قدیم حاج شیخ علی نوری بودند.[۱]
قزوینی در سال ۱۳۲۲ قمری به دعوت برادر خود، میرزا احمدخان، به لندن سفر کرد و مدتی در آنجا و سپس در پاریس و آلمان و دوباره در پاریس اقامت داشت. وی در این شهرها با شماری از مستشرقان اروپایی آشنا شد؛ از جمله در لندن با ادوارد براون، مستر الس، مستر آمدروز، سراینزن رس و ولادیمیر مینورسکی و در برلین با کوارت، ادوارد زاخائو و موریتز و سباستیان بک آشنا شد.[۲]
آثار
از آثار و تصحیحات محمد بن عبدالوهاب قزوینی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۳]
- تصحیح «تذکره لباب الالباب» در دو جلد.
- تصحیح «مرزبان‌نامه» که با همکاری ادوارد براون و به مخارج اوقاف خیریه گیپ به چاپ رسید.
- تصحیح «المعجم».
- تصحیح «چهار مقاله» نظامی عروضی با حواشی مفصل در پایان کتاب.
- تصحیح «تاریخ جهانگشای جوینی» با حواشی مفصل در پایان جلد سوم و مقدمه‌ای مبسوط بر جلد اول.
- ترجمه «لوایح» جامی به زبان فرانسوی.
- رساله‌ای در شرح حال مسعود سعد سلمان که ترجمه انگلیسی آن به وسیله ادوارد براون به چاپ رسیده است.
- دیباچه‌ای بر «تذکرة الاولیاء» شیخ عطار که به وسیله نیکولسون در لیدن به چاپ رسید.
- رساله‌ای در شرح احوال شیخ ابوالفتوح رازی که به‌عنوان خاتمه طبع در پایان جلد پنجم کتاب مزبور در تهران به چاپ رسید.
- مجموعه‌ای از مقالات تاریخی، ادبی و انتقادی که با عنوان «بیست مقاله قزوینی» در دو جلد به چاپ رسید. جلد اول در بمبئی به وسیله ابراهیم پورداود در سال ۱۳۰۷ شمسی و جلد دوم به وسیله عباس اقبال در سال ۱۳۱۳ شمسی منتشر شد.
- رساله‌ای در شرح احوال ابوسلیمان منطقی سجستانی، مؤلف «صوان الحکمة»، که در سال ۱۳۱۲ شمسی در پاریس به چاپ رسید.
- رساله‌ای در تحقیق درباره مؤلف «نفثة المصدور»، یعنی محمد نسوی، منشی جلال‌الدین منکبرنی، که در سال ۱۳۰۸ شمسی به اهتمام عباس اقبال در تهران به چاپ رسید.
- رساله‌ای درباره ممدوحان سعدی و شرح احوال آنان که در سال ۱۳۱۷ شمسی توسط حبیب یغمایی ابتدا در مجله «تعلیم و تربیت» و سپس به‌صورت جداگانه در تهران به چاپ رسید.
- تصحیح «دیوان حافظ» بر اساس چند نسخه قدیمی که در سال ۱۳۲۰ شمسی به اهتمام وزارت فرهنگ در تهران به چاپ رسید.[۴]
بازگشت به ایران و درگذشت
قزوینی در اواخر سال ۱۳۱۸ شمسی، به سبب آغاز جنگ در اروپا و دشواری اقامت خارجیان در آنجا، به تهران بازگشت و ده سال پایانی زندگی خود را در تهران گذراند. وی روز جمعه ششم خرداد ۱۳۲۸ شمسی، برابر با ۲۸ رجب ۱۳۶۸ قمری و ۲۷ مه ۱۹۴۹ میلادی، نزدیک ساعت ۱۰:۳۰ شب در تهران درگذشت.[۵]
دیدگاه درباره قزوینی
در منبع، محمد بن عبدالوهاب قزوینی از دانشمندانی دانسته شده است که آگاهی گسترده‌ای از علوم قدیم و جدید، دقت در بررسی موضوعات، روش انتقادی علمی و بی‌طرفی در پژوهش داشت. همچنین بر این نکته تأکید شده است که وی پس از فراگیری علوم قدیم و اسلامی، در دوران اقامت در اروپا تحقیقات دانشمندان آنجا را با دقت مطالعه کرد.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ اختری، «محمد بن عبدالوهاب قزوینی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «محمد بن عبدالوهاب قزوینی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «محمد بن عبدالوهاب قزوینی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «محمد بن عبدالوهاب قزوینی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «محمد بن عبدالوهاب قزوینی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «محمد بن عبدالوهاب قزوینی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «محمد بن عبدالوهاب قزوینی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.