محمود تارابی

محمود تارابی، رهبر قیامی در بخارا در سده هفتم. خاستگاه او قریه تاراب در سه‌فرسخی بخارا بود و پیشه‌اش غربال‌سازی بود. منابع تاریخی به جزئیات زندگی‌اش اشاره‌ای نکرده‌اند و شهرتش به خاطر قیامش علیه مغولان است. منابع اندکی به قیام او در سال ۶۳۶ اشاره کرده‌اند. تاریخ جهانگشای تنها منبعی است که این قیام را کاملاً شرح داده و مطالب تاریخ روضة الصفا و تاریخ حبیب‌السیر نیز تکرار آن هستند. دوران زندگی تارابی مصادف با درگیری‌های غوریان، قراختائیان و خوارزمشاهیان در ماوراءالنهر بود. در ۶۱۷، با حمله چنگیزخان به بخارا، این شهر ویران شد و ساکنانش کشته یا فرار کردند. در زمان اوگتای قاآن، حکومت سغد به محمود یلواج خوارزمی رسید و قیام تارابی نیز در همین دوره بود. به گفته جوینی، تارابی در «لباس اهل خرقه» کارش را با «پَری‌داری» آغاز کرد. او نزد خواهرش علوم غریبه آموخت و مدعی بود که از طریق ارتباط با جنّیان قادر به شفا دادن بیماران است و ظاهراً چند نفر از این راه شفا یافته بودند.

پانویس

منابع

• رازپوش، شهناز (۱۳۷۵). «تارابی، محمود». دانشنامه جهان اسلام. به کوشش حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصر الله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد. تهران: بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.