حجاج بن علاط

حجاج بن علاط بن خالد سلمی بهزی، مکنی به ابوکلاب، از مسلمانان صدر اسلام و صحابه محمد بود که در جریان جنگ خیبر اسلام آورد. وی پس از فتح خیبر با اجازه محمد، پیامبر اسلام به مکه رفت و با تدبیری اموال خود را از همسرش بازپس گرفت. ماجرای او با عباس بن عبدالمطلب و اعلام خبر فتح خیبر در مکه در منابع تاریخی نقل شده است.

زندگی

پذیرش اسلام

حجاج بن علاط بن خالد بن ثویرة بن هلاد سلمی بهزی، مکنی به ابوکلاب، در جریان جنگ خیبر به حضور محمد آمد و اسلام آورد و در مدینه سکونت گزید و خانه و مسجدی بنا کرد. وی پیش از آن در مکه اقامت داشت و از مهاجران آنجا و به تجارت اشتغال داشت. منابع جریان مسلمان شدن او را چنین گزارش کرده‌اند وی به همراه گروهی در دره‌ای ترسناک حاضر شدند، پس از آنکه ترس بر آنها غلبه کرد، ندایی شنیدند که می‌گفت «یٰا مَعْشَرَ اَلْجِنِّ وَ اَلْإِنْسِ إِنِ اِسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطٰارِ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ فَانْفُذُوا لاٰ تَنْفُذُونَ إِلاّٰ بِسُلْطٰانٍ». آنها پس از بازگشت به مکه، این تجربه را با دیگران مطرح کرد و متهم شد که مسلمان شده است. او بعداً متوجه شد که این عبارتی که شنیده است، آیه‌ای از قرآن است که محمد پیشتر برای مکیان خوانده بود. این موضوع سبب شد تا نسبت به اسلام علاقه‌مند شود.

حیله در مکه

پس از پایان جنگ خیبر، از محمد اجازه خواست تا به مکه رود و اموال خود را که نزد همسرش بود، با تدبیری بازپس گیرد و در صورت لزوم دربارهٔ او سخنی برخلاف واقع بگوید. محمد به او اجازه داد. وی در مکه شایع کرد که اموال محمد و یارانش به تاراج رفته و به بهایی ارزان فروخته می‌شود تا بدین وسیله اموال خود را جمع‌آوری کند. انتشار این خبر موجب اندوه مسلمانان و شادی مشرکان مکه شد. خبر به عباس بن عبدالمطلب رسید و او سخت نگران شد. غلامی نزد حجاج فرستاد تا حقیقت را جویا شود. حجاج به غلام گفت عباس را آگاه کند که خبر خیر است و در خلوت نزد او خواهد آمد. سپس نزد عباس رفت و فتح خیبر، غنایم و ازدواج محمد با صفیه را برای او شرح داد و از وی خواست سه روز این خبر را پنهان دارد تا بتواند از مکه خارج شود. پس از سه روز، هنگامی که حجاج اموال خود و حتی زیورهای همسرش را برداشته و از مکه خارج شده بود، عباس حقیقت را برای همسر او و سپس برای قریش آشکار کرد. با انتشار خبر فتح خیبر، مشرکان اندوهگین و مسلمانان مکه شادمان شدند.

در فتح مکه

گزارش شده است که حجاج بن علاط، در فتح مکه حاضر بود. در این غزوه، پیامبر اسلام دستور داده بود تا هر قبیله به صورت جداگانه‌ای قدرت‌نمایی کنند و بنابراین هر قبیله به رهبری یکی از اعضای خود، رژه نظامی رفتند. رهبر قبیله بنی‌سلیم، حجاج بود که لوای آن قبیله را حمل می‌کرد.

پانویس

منابع

• مرتضی عاملی، سید جعفر (۱۴۲۶). الصحیح من سیرة النبی الأعظم. قم: موسسه علمی فرهنگی دار الحدیث.
• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حجاج بن علاط». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.