خیبر
خیبر منطقهای دژدار و حاصلخیز در شمال مدینه بود که در سال هفتم هجرت به دست مسلمانان فتح شد.
ناحیه جغرافیایی
خیبر ناحیهای آباد در شمال مدینه و در مسیر شام بود که به سبب مجموعهای از دژهای مستحکم، نخلستانها و مزارعش اهمیت داشت. این منطقه در سال هفتم هجرت توسط نیروهای تحت فرمان پیامبر اسلام فتح شد. پس از بازگشت پیامبر از حدیبیه و اقامت کوتاه در مدینه، سوره فتح نازل شد که در روایتها بهعنوان بشارت فتح خیبر تعبیر گردید. در اواخر رجب، پیامبر با حدود هزار و چهارصد نفر به سوی خیبر حرکت کرد و در نزدیکی دژها توقف نمود.[۱]
قلعه خیبر
خیبر از هفت قلعه اصلی تشکیل میشد: ناعم، قموص، کتیبه، شق، نطاة، وطیح و سلالم. قلعه قموص استوارترین آنها بود. ماجرای کندن درب قلعه خیبر در طول غزوه خیبر توسط علی بن ابیطالب نیز به قلعه قموص اختصاص دارد.[۲]
در غزوه خیبر
واقعه خیبر در روز بیستوهفتم رجب سال هفتم هجرت رخ داد. پس از سقوط دژها، ابن ابیالحقیق، از بزرگان یهود، خواستار مذاکره شد. توافقی شکل گرفت که بر اساس آن ساکنان خیبر میتوانستند بدون آسیب و تنها با اموال شخصی محل را ترک کنند. یهودیان فدک نیز درخواست مشابهی مطرح کردند که پذیرفته شد و املاک فدک بدون جنگ به مسلمانان واگذار شد. سپس گروهی از یهودیان خیبر بار دیگر پیشنهاد دادند که در سرزمین خود بمانند و کار کشاورزی را ادامه دهند و نیمی از محصول را به مسلمانان بدهند. پیامبر این پیشنهاد را به شرط امکان اخراج آنها در آینده پذیرفت. به این ترتیب املاک خیبر بهعنوان بخشی از بیتالمال مسلمانان شناخته شد و فدک بهصورت ویژه در اختیار پیامبر قرار گرفت.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خیبر». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.