ثابت بن قره حرانی
ثابت بن قرة الحرانی، معروف به ابیالحسن، دانشمند و مترجم علوم یونانی به عربی در قرن سوم هجری بود. او در حران متولد شد و در بغداد به تحصیل و تدریس ریاضیات، نجوم، هندسه، منطق و طب پرداخت. ثابت رئیس صابئین بغداد بود و به خدمت معتضد بالله رسید و در علوم حکمت، فلسفه و طب شهرت داشت. او مؤلف و مترجم کتابهای مهمی در حساب، هندسه، نجوم و طب بود و وفاتش در سال ۲۸۸ هجری رخ داد.
زندگی
ثابت بن قرة الحرانی، مکنّی به ابی الحسن، از مردم حران بود. او در زمان معتضد بالله عباسی به بغداد رفت و به مطالعه علوم حساب، هندسه، هیئت، نجوم و منطق پرداخت. ولادت او در سال ۲۲۱ هجری در حران و درگذشت او در سال ۲۸۸ هجری بود. ثابت از مترجمین کتب علمی یونان به زبان عربی بهشمار میرفت.[۱]
ابنندیم او را به نام کامل «ثابت بن قرة بن مروان بن ثابت بن کرایا بن ابراهیم بن کرایا بن مارینوس بن سلامویوس» ذکر کرده و آورده است که ثابت در اول حران به شغل صیرفی اشتغال داشت و نزد محمد بن موسی تعلیم دید. برخی از کتب او عبارتاند از: «حساب الأهله»، «فی سنه الشمس»، «استخراج المسائل الهندسیه»، «الأعداد»، «الشکل القطاع»، «الحجه المنسوبه الی سقراط»، «ابطال الحرکة فی فلک البروج»، «الحصی المتولد فی المثانه»، «وجع المفاصل والنقرس»، «رسالته فی السبب الذی من اجله جعلت میاه البحار مالحه»، «الابیاض الذی یظهر فی البدن»، «رسالته الی دانق»، «جوامعه لکتاب جالینوس فی الادویه المفرده» و «الجدری والحصبه».[۲]
ثابت همچنین ترجمههای مهمی از اقلیدس، اصول هندسه منالاوس و تفسیر عربی کلام ارسطاطالیس و سایر آثار علمی و جغرافیایی یونان انجام داده است. او در زمان معتضد بالله به دربار رسید و از طریق آموزش علوم حکمت، فلسفه و حکایات ادبی خلیفه را مستفیض کرد و حقوق و امتیازات فراوانی دریافت نمود. ثابت رئیس صابئین بغداد بود و در طب و فلسفه به مهارت فراوانی دست یافته بود.[۳]
درگذشت
درگذشت ثابت بن قرة در سال ۲۸۸ هجری اتفاق افتاد و عمر او ۷۷ سال بود. ترجمهها و تألیفات او همچنان در علوم مختلف شناخته شده و از لحاظ دقت و شیوه نگارش، ممتاز شمرده میشوند.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ثابت بن قرة الحرانی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.