زبان زنان

زبان زنان یکی از نخستین نشریات زنان در ایران بود که در سال ۱۲۹۸ ش (۱۳۳۷ ق.) توسط صدیقه دولت‌آبادی در اصفهان منتشر شد. این نشریه سومین نشریه زنان در ایران محسوب می‌شد و در ابتدا به صورت ماهی دوبار و سپس هفتگی منتشر می‌شد.

تاریخچه

زبان زنان در قطع وزیری و با چاپ سربی منتشر می‌شد و توسط چاپخانه حبل‌المتین چاپ می‌گردید. این نشریه نخستین روزنامه‌ای بود که به نام زنان و خارج از تهران منتشر شد. عنوان روزنامه شامل عبارت «فقط اعلانات و مقالات و لوایح خانم‌ها و دختران مدارس پذیرفته می‌شود و در طبع و جرح آن، اداره آزاد است» بود. محتوای نشریه شامل مقاله‌هایی در موضوع زنان، از جمله زنان و علوم و زن بیچاره نیست بود. انتشار این نشریه در سال دوم با کودتای اسفند ۱۲۹۹ همزمان شد و به همین دلیل تعطیل گردید.

توقیف

دولت‌آبادی در این نشریه به صراحت هم حجاب و هم سیاست‌های انگلیس در ایران را نقد می‌کرد. به همین دلیل نشریه مورد تهدید قرار گرفت و برای ۱۳ ماه از انتشار محروم شد. پس از آن، در سال ۱۳۲۱ ش، زبان زنان به صورت مجله‌ای ۴۸ صفحه‌ای دوباره منتشر شد.

موضوع و رویکرد

این نشریه رویکردی سیاسی و فمینیستی داشت و مسائل زنان را در قالب نقد و بررسی سیاست و آزادی‌های عمومی پیگیری می‌کرد. در جریان قرارداد ۱۹۱۹ و حضور نیروهای انگلیسی، مقالاتی از جمله مجلس عالی بادگیر با انتقاد از نقش نمایندگان و تأکید بر انتخاب آزاد آنان توسط مردم منتشر شد. این مواضع باعث شد سپهدار تنکابنی، رئیس‌الوزرا، دستور توقیف روزنامه را صادر کند.

پس از مهاجرت دولت‌آبادی به تهران، نشریه دوباره در سال ۱۳۰۰ ش با چاپ سنگی و با شعار «الجنه تحت اَقدام الامهات» منتشر شد و قیمت اشتراک آن برای سال اول ۱۲ قران و برای سال دوم ۳۰ قران تعیین شد.

زبان زنان با ساده‌نویسی و استفاده از واژگان اصیل فارسی منتشر می‌شد. برای مثال، در توضیح لقب «خانم» می‌نوشت که این واژه از مغول‌ها به یادگار مانده و معادل فارسی آن بانو است.