سبط بن جوزی
یوسف بن قیزاوغلی بن عبدالله (۵۸۱–۶۵۴ هـ. ق)، ملقب به شمسالدین و مکنی به ابوالمظفر، معروف به «سبط ابنجوزی»، مورخ، فقیه، واعظ و محدث است. او نوه دختری ابنجوزی (عالم مشهور حنبلی) بود که ابتدا بر مذهب حنبلی بود و سپس به مذهب حنفی گروید. شهرت عمده او به سبب تألیف کتاب «تذکرة الخواص» در فضایل اهلبیت و تاریخ چهلجلدی «مرآة الزمان» است.
زندگی
یوسف بن قیزاوغلی در بغداد متولد شد. او مراتب علمی نخستین خود را نزد جد مادریاش، عبدالرحمن بن علی (ابنجوزی)، فرا گرفت و به همین سبب به «سبط» (نوه) شهرت یافت. او در آغاز پیرو مذهب حنبلی بود. در سال ۶۰۰ هجری، در حدود هجدهسالگی، سفرهای علمی خود را آغاز کرد و سرانجام به دمشق رفت. در آنجا در درس جمالالدین محمود حصیری حاضر شد و مذهب حنفی را برگزید. مورخان او را به عنوان محدث و حافظی خوشسخن و نیکومحضر ستودهاند.[۱]
آثار و تألیفات
از سبط ابنجوزی آثاری در تاریخ و سیره بر جای مانده است:[۲]
- تذکرة خواص الأمة فی ذکر خصائص الأئمة: که با نام «تذکرة الخواص» نیز شناخته میشود. این کتاب در بیان مناقب و ویژگیهای علی بن ابیطالب و دیگر امامان شیعه نگاشته شده و نشاندهنده گرایش او به فضایل اهلبیت است.
- مرآة الزمان فی تاریخ الأعیان: اثری حجیم در تاریخ عمومی جهان و بهویژه تاریخ مصر که در چهل مجلد نگاشته شده و از منابع مهم تاریخی محسوب میشود.
درگذشت
دربارهٔ سال درگذشت او اختلاف وجود دارد؛ برخی آن را سال ۶۴۴ هجری (۱۲۵۷ میلادی) و برخی دیگر سال ۶۵۴ هجری قمری ثبت کردهاند. وی در دمشق درگذشت و در جبل قاسیون به خاک سپرده شد.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سبط». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.