|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
سفره بیبی سهشنبه
سفره بیبی سهشنبه یکی از نذرهای زنانه در فرهنگ عامه ایران است که با هدف برآوردهشدن حاجات برگزار میشود. این آیین معمولاً در روزهای سهشنبه و با مشارکت جمعی زنان انجام میگیرد و شامل پهنکردن سفره، آمادهسازی خوراکهای نذری و روایت داستانی آیینی است که در مناطق مختلف با تفاوتهایی نقل میشود. در باورهای عامه، بیبی سهشنبه شخصیتی مقدس بهشمار میآید که تولد، ازدواج و درگذشت او به روز سهشنبه نسبت داده میشود. بر این اساس، سفره بیبی سهشنبه در سه نوبت سهشنبه برگزار میشود؛ دو نوبت پیش از برآوردهشدن حاجت و نوبت سوم پس از آن. روایتهای مربوط به داستان این سفره در مناطق مختلف ایران با تفاوتهایی در نام شخصیتها و جزئیات نقل شده است. در برخی نواحی، داستان دختری روایت میشود که با رنج نامادری روبهروست و با توسل به شخصیتهای زنانه مقدس، سرانجام به رهایی میرسد. این روایتها در مناطق گوناگون با نامها و صورتهای متفاوتی شناخته میشوند و نمونههای مشابه آن در ادبیات عامیانه دیگر فرهنگها نیز دیده میشود.
سفره و آداب آن
سفره بیبی سهشنبه برای برآوردهشدن حاجات مهم توسط زنان نذر میشود و در نقاط مختلف ایران با آداب کمابیش متفاوتی برگزار میگردد. این نذر معمولاً در ماههای قمری محرم و صفر انجام نمیشود. سفره تجملات زیادی ندارد و برخی از اقلام آن از خانههایی تهیه میشود که نام فاطمه در آنها وجود دارد. خوراکها و اشیای سفره بسته به منطقه متفاوت است، اما در برخی نواحی خراسان، سفره در اتاقی خلوت پهن میشود و موادی مانند آرد، شکر، نمک، نخود، کشمش، سرکه، وسایل نماز و قرآن بر آن قرار میگیرد. باور بر این است که نشانه پذیرش نذر، پدیدارشدن آثاری بر مواد خوراکی در طول شب است. پس از آن، مواد سفره در پخت غذاهای نذری بهکار میرود و خوراک تهیهشده میان زنان تقسیم میشود.[۱][۲][۳][۴]
در جریان برگزاری سفره، یکی از حاضران داستان مربوط به بیبی سهشنبه را برای دیگران روایت میکند. خلاصه این داستان دربارهٔ دختری است که با آزار نامادری زندگی میکند و در شرایط دشوار نذر میکند سفره بیبی سهشنبه بیندازد. پس از آن، رویدادهایی رخ میدهد که موجب دگرگونی سرنوشت او میشود و در نهایت با عمل به نذر، مشکل پیشآمده برطرف میگردد. این روایت با صورتها و جزئیات گوناگون در مناطق مختلف نقل شده است.[۵]
آش بیبی سهشنبه
آش بیبی سهشنبه که در برخی مناطق با نام آش اوماج شناخته میشود، یکی از خوراکهای اصلی این سفره است. این آش از آرد اوماجشده، سبزی، گوشت و هویج تهیه میشود و پس از جوشیدن، با آیین خاصی دم میکشد. همزمان نان کماج نیز پخته میشود و پس از آمادهشدن، نان و آش در زمان برگزاری سفره میان حاضران توزیع میگردد.
منابع
- ↑ شاملو، احمد (۱۳۸۵). کتاب کوچه: جامع لغات، اصطلاحات، تعبیرات و ضربالمثلهای فارسی. ج. ۶. تهران: مازیار. ص. ۲۰۴۵.
- ↑ آقارفیعی، پریسا (۱۳۹۲). حکایت سفرهها. تهران: نظری. ص. ۳۵–۳۶.
- ↑ صفینژاد، جواد (۱۳۴۵). مونوگرافی ده طالبآباد. تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی. ص. ۴۰۳.
- ↑ شکورزاده، ابراهیم (۱۳۶۳). عقاید و رسوم مردم خراسان. تهران: سروش. ص. ۴۰–۴۷.
- ↑ هدایت، صادق (۱۳۵۶). نیرنگستان. تهران: جاویدان. ص. ۴۵–۴۶.