سفیانی
سفیانی در روایات آخرالزمانیِ اسلامی، شخصیتی است که خروج او از نشانههای پیش از ظهور قائم دانسته شده است. در برخی گزارشها، نام او عثمان بن عنبسه و از نسل یزید بن معاویه معرفی شده و برای او اوصاف ظاهری خاصی ذکر شده است. بنابر این روایات، او در ناحیهای میان مکه و شام ظهور میکند، بخشهایی از شام را به تصرف درمیآورد و حکومتش مدتی کوتاه، در حدود هشت یا نه ماه، ادامه مییابد. در روایات منقول از جعفر صادق و محمد باقر، خروج او از امور حتمی شمرده شده و با رخدادهای آخرالزمانی و نبرد با قائم پیوند یافته است.
در منابع روایی
روایات مربوط به سفیانی در منابع حدیثی و آخرالزمانی بسیار است. در این روایات، خروج او یکی از نشانههای مهم پیش از ظهور منجی دانسته شده و گاه از آن به عنوان یکی از «امور حتمی» یاد شده است.[۱]
منابع شیعی
در روایتی از فضل کاتب آمده است که در حضور جعفر صادق نشسته بود که نامه ابومسلم خراسانی، مشتمل بر دعوت به قیام، به دست او رسید. جعفر صادق پس از دیدن نامه، به آورنده آن گفت که نامهات پاسخی ندارد و او را بازگرداند. چون حاضران در این باره با یکدیگر نجوا کردند، رو به آنان کرد و گفت خدا در کار بندگان به سبب شتاب آنان شتاب نمیکند و برانداختن حکومتی که زمانش به پایان نرسیده، دشوار است. وقتی از او دربارهٔ نشانه امید به دولت حق پرسش شد، پاسخ داد که زمین به پایان کار خود نمیرسد تا آنکه سفیانی خروج کند و چون او ظاهر شود، باید دعوت خاندان محمد را اجابت کرد. در این روایت، خروج سفیانی سه بار به عنوان امری حتمی یاد شده است. در روایت دیگری از جعفر صادق آمده است که خروج سفیانی از امور حتمی است و در ماه رجب رخ میدهد. همچنین نقل شده است که چون از نام او پرسیده شد، گفتن نام او اهمیتی ندارد، بلکه هنگامی باید در انتظار فرج بود که او پنج گنج شام، یعنی دمشق، حمص، فلسطین، اردن و قنسرین، را در اختیار گیرد. در همین گزارش، مدت حکومت او هشت ماه دانسته شده است. در روایتی دیگر نیز آمده است که او با قائم میجنگد.[۲]
در گزارشی از محمد بن مسلم آمده است که محمد باقر شیعیان را به پرهیزکاری و پایداری در دین سفارش کرد و آنان را از زیستن در دوران حکومت باطل دلگرم ساخت. او به آنان مژده داد که سفیانی برای انتقام از دشمنانشان کفایت میکند، زیرا خروج او نشانه فرج آنان است. بنا بر این روایت، سفیانی پس از خروج، مدتی به کشتار میپردازد، اما در آغاز خطری متوجه شیعیان نمیشود. در ادامه، دربارهٔ راه نجات از شر او پرسش شد و پاسخ این بود که زنان و فرزندان از سوی او در اماناند و مردان میتوانند به مکه و کوفه پناه برند. همچنین گفته شده است که سپاه او به مدینه میرسد و مکه محل اجتماع پیروان خواهد بود. در این روایت، مدت فتنه او کمتر از نه ماه دانسته شده است.[۳]
ویژگیها و نسب
در برخی منابع، سفیانی مردی بدچهره، آبلهرو، چهارشانه و کبودچشم توصیف شده است. همچنین گفتهاند نام او عثمان بن عنبسه است و از نسل یزید بن معاویه بهشمار میآید. بنا بر همین گزارشها، محل ظهور او بیابانی میان مکه و شام خواهد بود.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سفیانی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.