صور اسرافیل
صور اسرافیل شیپوری است که بنا بر آموزههای اسلامی، فرشتهٔ الهی اسرافیل در روز قیامت در آن میدمد. این دمیدن دو بار صورت میگیرد: بار نخست برای مرگ همه موجودات و بار دوم برای زنده شدن دوباره آنان و آغاز رستاخیز.
در منابع اسلامی
در قرآن
واژهٔ «صور» در قرآن ده بار به کار رفته و در همه موارد به حوادث قیامت اشاره دارد. از جمله در آیهٔ ۶۸ سوره زمر آمده است: «و در صور دمیده شود، پس هر که در آسمانها و زمین است مدهوش گردد مگر آن که خدا بخواهد؛ سپس بار دیگر در آن دمیده شود و ناگاه همگان برپا ایستاده و مینگرند».[۱]
تفسیر و دیدگاهها
فضل بن حسن طبرسی در تفسیر این آیات نوشته است که حکمت دمیدن در صور آن است که مکلفان از پایان دوران تکلیف آگاه شوند و بدانند که نظام جهان دگرگون میشود و عالمی تازه آغاز میگردد. او این امر را به شیپور کوچ در کاروانها تشبیه کرده است که نشانه حرکت و تغییر وضعیت است. محمدحسین طباطبایی در تفسیر المیزان «نفخ صور» را کنایه از فراخواندن و احضار عمومی دانسته و آن را با آیه «یومئذ یتّبعون الداعی لا عوج له» مرتبط دانسته است.[۲]
در روایات
در روایات اسلامی، دمندهٔ صور فرشتهای به نام اسرافیل معرفی شده است. از پیامبر اسلام نقل شده است که اسرافیل از زمانی که مأمور دمیدن در صور شده، چشم برهم نگذاشته و همواره آماده اجرای فرمان الهی است. در روایتی از علی بن حسین آمده است که فاصله میان دو دمیدن در صور مدتی است که تنها خداوند مقدار آن را میداند. در روایت دیگری از همو، کیفیت دمیدن در صور چنین توصیف شده است که اسرافیل با شیپوری که دارای دو شاخه است فرود میآید؛ یکی از شاخهها رو به زمین و دیگری رو به آسمان است. با دمیدن نخست، همه موجودات آسمان و زمین میمیرند و پس از مدتی که خداوند مقرر کرده است، با دمیدن دوم همه مردگان زنده شده و برای حساب در قیامت گرد میآیند. در ادامه این روایت، دگرگونی جهان در آستانه قیامت توصیف شده است؛ از جمله حرکت آسمانها، فروپاشی کوهها و تبدیل زمین به زمینی دیگر. سپس خداوند ندا میدهد: «لِمَنِ الْمُلْکُ الْیَوْمَ؟» و چون پاسخدهندهای نیست، خود میفرماید: «لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ». پس از آن، مردگان زنده شده و برای حساب و جزا برانگیخته میشوند.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «صور اسرافیل». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.