طفیل بن عمرو بن طریف

طفیل بن عمرو بن طریف دوسی ازدی، از بزرگان و صحابه قبیله دوس و از شاعران و ثروتمندان عرب بود. او در مکه اسلام آورد، سپس به میان قوم خود بازگشت و آنان را به اسلام دعوت کرد. طفیل پس از هجرت محمد به مدینه، همراه گروهی از مسلمانان قبیله دوس به مسلمانان پیوست و در سال ۱۱ قمری در جنگ یمامه کشته شد.

جایگاه اجتماعی

طفیل بن عمرو بن طریف بن عاصی، از قبیله دوس و از طایفه ازد بود. او در دوره جاهلی و پس از ظهور اسلام، از بزرگان عرب به‌شمار می‌رفت و در میان قوم خود نفوذ و فرمان‌برداری داشت. طفیل شاعر، ثروتمند و مهمان‌نواز بود و به ذوالنور شهرت داشت.

زندگی

پذیرش اسلام

بنابر روایتی که ابونعیم از محمد بن اسحاق نقل کرده است، هنگامی که طفیل وارد مکه شد، گروهی از قریش او را از دیدار با محمد بن عبدالله و شنیدن سخنان او برحذر داشتند. آنان مدعی بودند که سخنان محمد موجب اختلاف میان خانواده‌ها و قبایل شده است. طفیل تحت تأثیر این هشدارها گوش‌های خود را با پنبه بست تا چیزی از سخنان او نشنود. طفیل در مسجدالحرام محمد بن عبدالله را در حال نماز دید و با وجود احتیاط خود، بخش‌هایی از سخنان او را شنید. وی که خود را شاعر و قادر به تشخیص سخن نیک و بد می‌دانست، تصمیم گرفت گفتار او را بررسی کند. ازاین‌رو، پس از پایان نماز به خانه محمد رفت و از او خواست آیین خود را معرفی کند. محمد اصول اسلام را برای او بیان کرد و آیاتی از قرآن خواند. طفیل این سخنان را پذیرفت و اسلام آورد.

طفیل پس از پذیرش اسلام گفت که در میان قوم خود نفوذ دارد و می‌تواند آنان را به این آیین دعوت کند. او از محمد خواست نشانه‌ای برای یاری او در این کار درخواست کند. بر پایه روایت، هنگام نزدیک شدن طفیل به محل سکونت قبیله‌اش، نوری میان چشمانش پدید آمد. وی خواست که نور از چهره‌اش به جای دیگری منتقل شود تا مردم آن را نشانه بیماری ندانند؛ سپس نور به سر تازیانه یا عصای او منتقل شد. از همین رو، او به ذوالنور شهرت یافت. پس از بازگشت طفیل، پدر و همسرش با دعوت او اسلام آوردند؛ اما دیگر افراد قبیله دوس در ابتدا دعوتش را نپذیرفتند. طفیل به مکه بازگشت و از محمد خواست آنان را نفرین کند، ولی محمد برای هدایت قبیله دوس دعا کرد و به طفیل دستور داد نزد قوم خود بازگردد، به دعوت آنان ادامه دهد و با آنان مدارا کند. طفیل به میان قبیله خود بازگشت و دعوت آنان به اسلام را ادامه داد. پس از هجرت محمد به مدینه و وقوع جنگ‌های بدر، احد و احزاب، او همراه هفتاد یا هشتاد خانواده مسلمان از قبیله دوس راهی مدینه شد. آنان زمانی به مدینه رسیدند که محمد در خیبر حضور داشت.

درگذشت

طفیل در سال ۱۱ قمری در جنگ یمامه کشته شد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «طفیل». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.