عبدالرحمن لودین
عبدالرحمن لودین (۱۲۷۲ ـ ۳۱ سرطان ۱۳۰۹) (۱۸۹۳ تا ۱۹۳۰) از نویسندگان، روزنامهنگاران، شاعران و فعالان سیاسی افغانستان در اوایل سده چهاردهم خورشیدی بود که با تخلص «کبریت» شناخته میشد. او پس از تحصیل در لیسه حبیبیه به روزنامه سراجالاخبار پیوست و زیر نظر محمود طرزی به روزنامهنگاری پرداخت. لودین از اعضای جنبش مشروطه دوم بود و در ۱۲ سرطان/تیر ۱۲۹۷ برای تیراندازی به سوی امیر حبیبالله بازداشت و زندانی شد، اما در زمستان همانسال پس از کشتهشدن حبیبالله و به قدرت رسیدن فرزندش امانالله خان، لودین و همفکرانش آزاد شدند و فعالیت سیاسی و فرهنگی خود را از سر گرفتند.[۱]
لودین در دوره امانالله خان مسئولیتهایی چون عضویت در گروه پیشنویس قانون اساسی، ریاست مرکز زبان پشتو (مرکه پشتو)، شهرداری قندهار و کابل و ریاست گمرک کابل را بر عهده داشت. او در کنار فعالیتهای اداری، بهعنوان شاعری صریحاللهجه شناخته میشد و اشعارش بیشتر مضامین سیاسی، اجتماعی و انتقادی داشت. پس از روی کار آمدن محمدنادر شاه در میزان ۱۳۰۸، لودین مدتی ریاست بلدیه کابل را بر عهده گرفت، اما در تابستان سال ۱۳۰۹ خورشیدی به دستور محمدنادر اعدام شد. پژوهشگران از او بهعنوان یکی از چهرههای اثرگذار جریان روشنفکری و مشروطهخواهی افغانستان در آغاز سده بیستم یاد کردهاند.[۲]
دردا و حسرتا که جهان شد به کام خر
زد چرخ سفله، سکه دولت به نام خر
خرها وکیل ملت و ارکان دولت اند
بنگر که بر چه پایه رسیده مقام خر