قاضی ایاس

قاضی ایاس، ایاس بن معاویه بن مره یا قرة بن ایاس بن هلال مزنی، مکنی به ابوواثله، از عالمان فقه و حدیث و از مشهورترین افراد زمان خود در فطانت، فراست، هوش، ذکاوت و فصاحت بود. او در خلافت عمر بن عبدالعزیز به قضاوت بصره منصوب شد و در سال ۱۲۲ق درگذشت. جد او، ایاس بن هلال، از اصحاب پیامبر اسلام بود.

زندگی

قاضی ایاس، ایاس بن معاویه بن مره یا قرة بن ایاس بن هلال مزنی، مکنی به ابوواثله، در فقه و حدیث از عالمان برجسته زمان خود بود. او در دوره خلافت عمر بن عبدالعزیز به قضاوت بصره منصوب شد و به سبب فطانت، فراست، هوش، ذکاوت و فصاحت، شهرت فراوان داشت؛ به‌گونه‌ای که تعبیر «أذکی من إیاس» در میان مردم به‌صورت ضرب‌المثل رواج یافت.

نوادر بسیاری درباره هوش و فراست ایاس نقل شده است. از جمله گفته‌اند که درباره سه زن که هیچ‌یک از آنان را نمی‌شناخت، خبر داد که یکی باردار، دیگری شیرده و سومی باکره است و گفته او مطابق واقع بود.

در روایتی دیگر، گروهی در حال استهلال بودند و انس اظهار کرد که هلال را دیده است، در حالی که دیگران هرچه تلاش می‌کردند آن را نمی‌دیدند. ایاس متوجه شد که موی ابروی انس روی چشم او افتاده است و دریافت که انس آن مو را هلال پنداشته است. ایاس مو را از برابر چشم او کنار زد و از انس خواست جای هلال را نشان دهد. انس هرچه نگریست، دیگر چیزی ندید. نمونه‌های دیگری نیز از این‌گونه داستان‌ها درباره فراست و هوش ایاس نقل شده است.

قاضی ایاس در سال ۱۲۲ق درگذشت. جد او، ایاس بن هلال، از اصحاب پیامبر اسلام بود.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «قاضی ایاس». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.