قاضی عضد
قاضی عضد، عبدالرحمن بن احمد بن عبدالغفار ایجی شیرازی، امام و عالم شافعی در حکمت، اصول و علوم عربی بود. او در ایج از شهرهای اطراف شیراز متولد شد و در سال ۷۰۰ یا ۷۰۱ق به دنیا آمد و در سال ۷۵۶ق درگذشت. قاضی عضد از استادان و عالمان برجسته زمان خود بود و شاگردانی چون شمس‌الدین کرمانی و تفتازانی داشت. از آثار او المواقف، شرح مختصر ابن حاجب، آداب البحث و العقائد العضدیه است.
زندگی
عبدالرحمن بن احمد بن عبدالغفار، معروف به قاضی عضد، عالم و محقق شافعی شیرازی بود. او در ایج، از شهرهای اطراف شیراز، متولد شد. قاضی عضد از پیشوایان حکمت و عالمان اصول و مبانی علوم عربی و دارای دانش در فنون مختلف بود و در کرامت نفس و اخلاق نیز برجسته دانسته شده است. او ثروت بسیاری داشت و از دانشجویان و طلاب حمایت می‌کرد.[۱]
قاضی عضد علوم را از استادان زمان خود فراگرفت و با شیخ زین‌الدین هیکی، شاگرد بیضاوی، و دیگر عالمان همنشین بود. او متصدی منصب قضاوت ممالک شد و شاگردان بزرگی داشت که در نقاط مختلف شهرت یافتند؛ از جمله شمس‌الدین کرمانی، تفتازانی و ضیاء قربی.[۲]
به گزارش تاج‌الدین سبکی، قاضی عضد بیشتر در شهر سلطانیه اقامت داشت و در روزگار ابوسعید بهادرخان به مقام قضاوت ممالک رسید. سپس به ایج منتقل شد و سرانجام در زندان قلعه وریمیان درگذشت.[۳]
آثار
قاضی عضد آثاری در حکمت، کلام، اصول و علوم عربی تألیف کرده است که از جمله آنها عبارت‌اند از:
- آداب البحث؛ قواعد این علم را در ده سطر بیان کرده و در مجموعه مهمات الفنون به چاپ رسیده است.
- الالهیات و السمعیات و التذییل؛ بخشی از کتاب المواقف است که در لایپزیگ در سال ۱۸۴۸م با ملاحظات لاتینی استاد سوارنزن به چاپ رسیده است.
- الرسالة العضدیة؛ در علم وضع، که در مجموعه‌ای از مهمات الفنون قرار دارد.
- شرح القاضی العضد علی مختصر المنتهی؛ شرحی بر مختصر المنتهی تألیف ابن حاجب است. این اثر در دو جزء در استانه در سال ۱۳۰۷ق به چاپ رسیده است.
- العقائد العضدیة؛ مختصری مفید است که قاضی عضد پس از تألیف آن، دوازده روز بعد درگذشت و این اثر آخرین تألیف او بوده است.
- المواقف فی علم الکلام و تحقیق المقاصد و تبیین المرام؛ قاضی عضد این کتاب را برای عیاث‌الدین، وزیر خدابنده، تألیف کرد. این اثر از کتاب‌های مهم کلامی دانسته شده و مورد توجه عالمان بوده است. کتاب با شرح سید شریف جرجانی به چاپ رسیده است. الالهیات و السمعیات و التذییل نیز بخشی از همین اثر است که با شرح سید شریف جرجانی منتشر شده است.[۴]
وفات
قاضی عضد در سال ۷۵۶ق درگذشت. بنا بر گزارش منبع، او در زندان قلعه وریمیان وفات یافت.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «قاضی عضد». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.