لیلی اخیلیه

لیلی اخیلیه، دختر عبدالله بن رحال بن شداد، از شاعران عرب در صدر اسلام بود و دیوان شعری به او نسبت داده‌اند. توبه بن حمیر دلباخته او بود و اشعاری در وصفش می‌سرود، اما پدر لیلی با ازدواج آن دو مخالفت کرد و او را به مردی از قبیله بنی‌ادلع تزویج کرد. توبه همچنان به دیدار لیلی می‌رفت تا اینکه خویشان او شکایت کردند و حاکم دستور داد در صورت تکرار این دیدارها، خون توبه هدر باشد. لیلی با آگاه کردن توبه از خطر، سبب شد که او از دام بگریزد. لیلی نیز اشعار بسیاری در سوگ و وصف توبه سرود. بنا بر گزارش منبع، او در دهه ۸۰ قمری، در مسیر ساوه به ری درگذشت.

زندگی

لیلی اخیلیه دختر عبدالله بن رحال بن شداد و از شاعران عرب در صدر اسلام بود. برای او دیوانی شعری ذکر کرده‌اند. توبه بن حمیر به او علاقه داشت و درباره‌اش شعر می‌سرود. او از پدر لیلی خواستگاری کرد، اما پدر نپذیرفت و لیلی را به مردی از قبیله بنی‌ادلع به ازدواج درآورد.

با وجود ازدواج لیلی، توبه بارها به دیدار او می‌رفت. برادر و خویشان لیلی به او اعتراض کردند، اما این اعتراض‌ها نتیجه‌ای نداشت؛ ازاین‌رو شکایت را نزد حاکم بردند. حاکم فرمان داد که اگر توبه بار دیگر به دیدار لیلی بیاید، خونش هدر خواهد بود. شوهر لیلی نیز که مردی غیرتمند توصیف شده است، به او هشدار داد که اگر آمدن توبه یا فرمان حاکم را از او پنهان کند، او را خواهد کشت.

هنگامی که لیلی از آمدن توبه آگاه شد، در مسیر او نشست و با رفتار سرد خود نشان داد که دیدارشان خطرناک است. توبه با دیدن این رفتار دریافت که برای او دامی گسترده‌اند و گریخت. سپس قصیده‌ای در این باره سرود که در منبع، این بیت از آن نقل شده است:

وَکُنْتُ إِذا ما جِئْتُ لَیْلی تَبَرْقَعَتْ
فَقَدْ رابَنی مِنْها الغَداةَ سُفورُها

اشعار

لیلی اشعار بسیاری در وصف توبه سروده است. از جمله ابیاتی که در منبع به او نسبت داده شده، چنین است:

جَزَى اللَّهُ خَیْرًا وَالْجَزاءُ بِکَفِّهِ
فَتًى مِنْ عُقَیْلٍ سادَ غَیْرَ مُکَلَّفِ

فَتًى کانَتِ الدُّنْیا تَهُونُ بِأَسْرِها
عَلَیْهِ وَلا یَنْفَکُّ جَمُّ التَّصَرُّفِ

درگذشت

بر اساس گزارش منبع، لیلی اخیلیه در دهه ۸۰ قمری، در مسیر خود از ساوه به ری درگذشت.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «لیلی اخیلیه». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.