مازن بن شیبان مازنی

ابوعثمان مازن بن شیبان مازنی، از دانشمندان نحو، لغت و غریب‌القرآن در بصره و از عالمان شیعه بود. او شاگرد اسماعیل بن میثم به شمار می‌رفت و در سال ۲۴۸ قمری درگذشت. بنا بر گزارشی که ابن ندیم در *الفهرست* آورده است، واثق بالله، خلیفه عباسی، پس از شنیدن شعری از مازنی، او را از بصره به بغداد فراخواند و پس از شنیدن توضیح او درباره معنا و اعراب شعر، پاداشی به مبلغ پانصد هزار درهم به وی داد. همچنین روایتی درباره امتناع مازنی از آموزش کتاب سیبویه به یکی از اهل کتاب نقل شده است؛ او دلیل این امتناع را وجود بیش از سیصد آیه قرآن در این کتاب دانسته بود.

زندگی و جایگاه علمی

مازن بن شیبان مازنی، مشهور به ابوعثمان، از عالمان نحو، لغت و غریب‌القرآن در بصره بود و در منابع، او را از علمای شیعه و شاگرد اسماعیل بن میثم معرفی کرده‌اند. وفات او در سال ۲۴۸ قمری گزارش شده است.

دیدار با واثق بالله

ابن ندیم در کتاب *الفهرست* نقل کرده است که واثق بالله، خلیفه عباسی، شعری از مازنی را از کنیز آوازخوان خود شنید:

أَظَلُومُ أَنَّ مُصابَكُمْ رَجُلًا
أَهْدَى السَّلامَ تَحِيَّةً ظُلْمُ

خلیفه مازنی را از بصره به بغداد فراخواند و درباره معنا و اعراب شعر از او پرسید. مازنی شعر را با بیانی شیوا توضیح داد و خلیفه از پاسخ او خشنود شد و بنا بر این گزارش، پانصد هزار درهم به او پاداش داد و وی را به بصره بازگرداند.

امتناع از آموزش کتاب سیبویه

در روایتی آمده است که چند روز پیش از دیدار با خلیفه، مازنی در فقر شدیدی به سر می‌برد. در آن زمان، یکی از اهل کتاب به او پیشنهاد کرد در برابر دریافت صد دینار، کتاب *الکتاب* اثر سیبویه را به وی آموزش دهد. مازنی این پیشنهاد را نپذیرفت و دلیل خود را وجود بیش از سیصد آیه قرآن در این کتاب و نخواستنِ در اختیار گذاشتن آن آیات به فردی غیرمسلمان بیان کرد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «مازن بن شیبان مازنی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.