مبرد
مُبَرِّد، با نام کامل محمد بن یزید بن عبدالاکبر ازدی بصری و با کنیه ابوالعباس، از دانشمندان برجسته نحو و لغت در سده سوم هجری بود. او در بصره به فراگیری نحو و ادب پرداخت و سپس در بغداد اقامت گزید و به‌عنوان یکی از پیشوایان نحو و لغت شناخته شد. مبرد معاصر ثعلب بود و نام او در کنار ثعلب در شمار برجسته‌ترین ادیبان روزگارش قرار دارد. مشهورترین اثر او کتاب الکامل است که از آثار مهم ادب عربی به شمار می‌رود.[۱]
زندگی و تحصیلات
مبرد نحو را نزد عالمانی چون حرمی و مازنی آموخت و در فراگیری ادب نیز از مازنی و ابوحати سجستانی بهره برد. درباره زادگاه و نسبت او گزارش‌های متفاوتی وجود دارد؛ در برخی منابع او بصری و در برخی یمنی معرفی شده است. سال تولد او را ۲۰۷ یا ۲۱۰ق ذکر کرده‌اند. او در بغداد سکونت گزید و در نحو و لغت به جایگاه علمی بلندی رسید. نفطویه و گروهی دیگر نیز نزد او دانش آموختند.[۲]
رابطه با ثعلب
مبرد با ثعلب، ادیب و دانشمند معاصر خود، هم‌روزگار بود. در منابع آمده است که مبرد تمایل داشت با ثعلب هم‌نشین شود، اما ثعلب از دیدار و هم‌مجلس شدن با او پرهیز می‌کرد. جعفر بن محمد بن حمدان، فقیه موصلی و دوست هر دو، از ابوعبدالله دینوری درباره علت این رفتار پرسید. دینوری پاسخ داد که مبرد سخنوری خوش‌بیان و گشاده‌زبان بود و در مجلسی که آن دو حضور می‌یافتند، داوری ظاهری معمولاً به سود مبرد تمام می‌شد، هرچند ممکن بود حقیقت پس از بررسی بیشتر روشن شود.[۳]
آثار
مبرد آثار متعددی در ادب و زبان عربی تألیف کرد. مشهورترین اثر او کتاب الکامل است که از آثار مهم نثر و ادب عربی به شمار می‌رود.[۴]
درگذشت
مبرد در سال ۲۸۵ق، در حدود ۷۷سالگی، در بغداد درگذشت و در گورستان دارالکوفه به خاک سپرده شد.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «مبرد». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.