مصلح الدین لاری
مصلح‌الدین لاری، محمد بن صلاح لاری انصاری، از عالمان ایرانی سده دهم هجری و از شاگردان جلال‌الدین دوانی بود. او در لارِ فارس زاده شد و علوم نقلی و عقلی را نزد شماری از عالمان روزگار خود آموخت. لاری پس از سفر به هند و اقامت در دربار همایون‌شاه، به مکه رفت و سپس راهی سرزمین‌های عثمانی شد. او در استانبول با ابوالسعود افندی و دیگر عالمان مباحثه کرد و سرانجام در سال ۹۷۹ قمری در دیاربکر درگذشت. از آثار او می‌توان به کتاب‌هایی در علم هیئت و منطق، حاشیه‌هایی بر شماری از متون کلامی و فلسفی و تاریخی به زبان فارسی اشاره کرد.[۱]
زندگی و تحصیلات
نام او در منابع به صورت‌های گوناگون آمده است؛ از جمله محمد بن صلاح لاری انصاری، عبدالغفور لاری انصاری و مولی محمد بن صلاح بن جلال بن کمال بن محمد لغوی سعدی عبادی شافعی، مشهور به ملامصلح‌الدین لاری. او از مردم لار در فارس و از شاگردان جلال‌الدین دوانی بود. لاری علوم نقلی و عقلی را نزد میر کمال‌الدین حسینی، میر غیاث و دیگر عالمان نامدار روزگار خود فراگرفت.
او سپس به هند رفت و مورد توجه همایون‌شاه قرار گرفت. پس از درگذشت همایون‌شاه، هند را ترک کرد و به زیارت مکه رفت. پس از آن به سرزمین‌های روم و شهر استانبول سفر کرد و در آنجا با ابوالسعود افندی و دیگر عالمان درباره علوم نقلی و عقلی به بحث و گفت‌وگو پرداخت. وی پس از مدتی اقامت، به دیاربکر رفت و در سال ۹۷۹ قمری در همان شهر درگذشت.[۲]
آثار
از مصلح‌الدین لاری آثار متعددی در علوم گوناگون گزارش شده است، از جمله:
- کتابی در علم هیئت با عنوان «التذکرة».
- کتابی در منطق با عنوان «التهذیب».
- حاشیه بر شرح «طوالع» اصفهانی.
- حاشیه بر شرح «الهدایة الحکمیة» قاضی میرحسن.
- حاشیه بر شرح مولی جلال بر «تهذیب».
- حاشیه بر بخش‌هایی از شرح مواقف جرجانی.
- شرح شمائل النبی به زبان‌های عربی و فارسی.
- حاشیه بر تفسیر بیضاوی.
- تاریخی به زبان فارسی، از آغاز آفرینش تا روزگار خود.
- قصاید و اشعار گوناگون.
دو بیت زیر از اشعار منسوب به اوست:
ألا إنما الدنيا كأحلام نائمٍ
فمن ذا يُرى فيها من الناس يقظانُ
وطوفان نوح قد نجا منه فرقةٌ
ولكن طوفان المنية عامُّ
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «مصلح الدین لاری». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.