نجمالسلطنه
ملکتاج فیروز ملقب به نجمالسلطنه (۱۲۳۳–۱۳۱۱ ه.ش) مادر محمد مصدق و از شاهزادگان قاجار بود. او از دختران فیروز میرزا فرمانفرما، نوه فتحعلیشاه، و از واقفان زن دوره پهلوی اول بهشمار میرفت.
زندگی
ملکتاج در تاریخ ۹ بهمن ۱۲۳۳ هجری شمسی متولد شد.[۱] پدر او فیروز میرزا نصرتالدوله ملقب به فرمانفرما، فرزند عباس میرزا و نوه فتحعلیشاه بود و مادرش حاجیه هماخانم، دختر بهمن میرزا بهاءالدوله بود.[۲] والدین نجمالسلطنه چهار فرزند داشتند: سه دختر و یک پسر. دختر ارشد نجمالسلطنه، دومی سرورالسلطنه و کوچکترین فرزند عبدالحسین میرزا فرمانفرما بود.[۳]
نجمالسلطنه سه بار ازدواج کرد و هر بار با فرزندانی کوچک بیوه شد.[۴] همسر اولش مرتضی قلیخان وکیلالملک کرمانی بود که در ۱۶ سالگی با او ازدواج کرد و پس از فوت او، همسر دومش میرزا هدایتالله وزیر دفتر شد و حاصل این ازدواج محمد مصدق و آمنه دفترالملوک بود.[۵] پس از فوت همسر دوم، در ۱۳۱۱ نجمالسلطنه با میرزا فضلالله خان وکیلالملک دیبا ازدواج کرد و حاصل این ازدواج پسر او ابوالحسن (ثقهالدوله) دیبا بود.[۶]
درگذشت
او در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۱۱ درگذشت.[۱]
ویژگیهای فردی
به گفته منابع، نجمالسلطنه فردی هوشمند، حساس و پرجنبوجوش بود. او مؤمن و پایبند به دین، علاقهمند به زیارت اهل بیت و دارای زندگانی ساده و بیآلایش بود.[۷][۸][۹] گفته شده که ملکتاج نفوذ عمیقی بر محمد مصدق داشت و در تصمیمهای خصوصی و عمومی او نقش فعالانه ایفا میکرد. مصدق توصیهها و پندهای مادرش را در زندگی خود لحاظ میکرد.[۱۰]
نجمالسلطنه زنی خیّر و واقف بود و بخشی از دارایی خود را به امور خیریه اختصاص داد. او در ساخت بیمارستان نجمیه و مشارکت در ساخت بقعه امامزاده داود و مسجد شاهزاده خانم نقش داشت.[۱۱]
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ منصوره اتحادیه (۱۳۸۸). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری نمودهاند؛ زندگی ملک تاج خانم نجمالسلطنه 1311-1233ش/1350-1270ق. تهران: تاریخ ایران. ص. ۲۳-۲۷.
- ↑ مهرماه فرمانفرمائیان (۱۳۷۷). زندگینامه عبدالحسین میرزا فرمانفرما. تهران: نشر توس. ص. ۳۰.
- ↑ منصوره اتحادیه (۱۳۸۹). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری کردند؛ زندگانی ملک تاج خانم نجمالسلطنه. تهران: نشر تاریخ ایران. ص. ۲۴-۲۵.
- ↑ منصوره اتحادیه (۱۳۸۹). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری کردند؛ زندگانی ملک تاج خانم نجمالسلطنه. تهران: نشر تاریخ ایران. ص. ۱۴.
- ↑ منصوره اتحادیه (۱۳۸۹). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری کردند؛ زندگانی ملک تاج خانم نجمالسلطنه. تهران: نشر تاریخ ایران. ص. ۴۲-۴۳.
- ↑ منصوره اتحادیه (۱۳۸۹). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری کردند؛ زندگانی ملک تاج خانم نجمالسلطنه. تهران: نشر تاریخ ایران. ص. ۴۹.
- ↑ منصوره اتحادیه (۱۳۸۹). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری کردند؛ زندگانی ملک تاج خانم نجمالسلطنه. تهران: نشر تاریخ ایران. ص. ۲۶.
- ↑ منصوره اتحادیه (۱۳۸۹). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری کردند؛ زندگانی ملک تاج خانم نجمالسلطنه. تهران: نشر تاریخ ایران. ص. ۶۴-۶۵.
- ↑ منصوره اتحادیه (۱۳۸۹). زنانی که زیر مقنعه کلاهداری کردند؛ زندگانی ملک تاج خانم نجمالسلطنه. تهران: نشر تاریخ ایران. ص. ۱۱۸-۱۱۹.
- ↑ همایون کاتوزیان (۱۳۷۱). مصدق و نبرد قدرت در ایران. تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا. ص. ۲۲.
- ↑ باقر عاقلی (۱۳۸۰). شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. ج. ۳. تهران: نشر گفتار با همکاری نشر علم. ص. ۱۴۵۴.