نورالدین حلبی
علی بن ابراهیم قاهری شافعی، معروف به نورالدین یا برهانالدین حلبی، از عالمان شافعی سده یازدهم هجری در مصر بود. او شاگرد شمسالدین رملی بود و آثاری در سیره و علوم دینی نوشت. مشهورترین اثرش «انسان العیون فی سیرة النبی المأمون» است که به سیره حلبیه شهرت دارد. وی در سال ۱۰۴۴ هجری قمری درگذشت.
زندگی
علی بن ابراهیم بن احمد بن علی بن عمر قاهری شافعی (۹۷۵–۱۰۴۴ ق)، مشهور به نورالدین و برهانالدین حلبی، از عالمان و محدثان شافعی در سده یازدهم هجری بود.[۱] و در حدیث، تفسیر و تصوف نیز فعالیت داشت. به گفته برخی منابع، وی با نام نورالدین بن برهانالدین حلبی قاهری شافعی شناخته میشد، هرچند در برخی گزارشها لقب «برهانالدین» برای او و پدرش ذکر شده است.[۲] او در مصر زاده شد، در همانجا پرورش یافت و در همان سرزمین درگذشت. از جمله استادان او شمسالدین رملی بود که از وی حدیث روایت میکرد.[۳]
حلبی در سال ۹۷۵ قمری در مصر زاده شد. لقب «حلبی» نشان میدهد که خاندان او اصالتاً از شهر حلب بودهاند. از دیگر استادان او میتوان به محمد بکری، محمد میمونی، علی بن غانم مقدسی حنفی، سالم سنهوری مالکی، محمد بن ترجمان حنفی، محمد زفزاف حنفی و عبدالمجید خلیفه حنفی اشاره کرد. این تنوع استادان نشان میدهد که او با عالمان مذاهب مختلف ارتباط علمی داشت. حلبی در مذهب شافعی به مرتبه اجتهاد رسید و اجازه صدور فتوا داشت. او از استادان و مشایخ مدرسه صلاحیه مصر بود که از مدارس مهم نزدیک مرقد امام شافعی در قاهره بهشمار میرفت. بسیاری از دانشپژوهان در درسهای او شرکت میکردند و از محضرش بهره میبردند. از شاگردان او میتوان به شبراملّسی و محمد وسیمی اشاره کرد. منابع همچنین از اخلاق نیک، بردباری و روحیه شوخطبع او یاد کردهاند.[۴]
درگذشت
حلبی در سال ۱۰۴۴ هجری قمری در سن حدود ۶۹ سالگی درگذشت. دربارهٔ زندگی و آثار او در منابع کتابشناختی مانند کشف الظنون و معجم المطبوعات گزارشهایی آمده است.[۵] او در قبرستان «مجاورین» به خاک سپرده شد.[۶]
آثار
به حلبی آثار فراوانی نسبت داده شده است. برخی منابع شمار تألیفات او را حدود چهل کتاب و برخی دیگر تا پنجاه اثر دانستهاند. وی همه کتابهای خود را به شیخ سلطان مزّاحی وقف کرد.[۷] او از دانشمندان و مشایخ شناختهشده زمان خود بهشمار میرفت و آثاری در سیره، حدیث و تصوف تألیف کرد. مشهورترین اثر او کتاب «انسان العیون فی سیرة النبی المأمون» است که به سیره حلبیه شهرت دارد. این اثر در سه جلد نگاشته شده و نویسنده آن را بر پایه سیره محمد بن یوسف شامی تنظیم کرده و در عین حال مطالب و توضیحاتی بر آن افزوده است. این کتاب از منابع شناختهشده در موضوع سیره پیامبر اسلام بهشمار میآید. از دیگر آثار او میتوان به «انفاذ المهج بمختصر الفرج»، «حسن الوصول الی لطائف حکم الفصول» و «المحاسن السنیه من الرسالة القشیریة» اشاره کرد.[۸]
او همچنین آثار و حاشیههای متعددی در فقه، حدیث، زبان و تصوف نگاشت؛ از جمله: حاشیه بر شرح المنهج قاضی زکریا، حاشیه بر شرح المنهاج جلال محلی، حاشیه بر شرح الورقات، شرح اربعین نووی، شرح الشمایل النبویة، الفجر المنیر بمولد البشیر النذیر، حسن التبیین لما وقع فی معراج الشیخ نجمالدین، الجامع الازهر لما تفرق من ملح الشیخ الاکبر، النفحة العلویة من الاجوبة الحلبیة، انقاذ المهج بمختصر الفرج و چندین رساله و حاشیه دیگر در موضوعات مختلف.[۹]
پانویس
ارجاعات
- ↑ اختری، «حلبی، علی ابن ابراهیم»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ جعفری، «حلبی، نورالدین»، دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ اختری، «حلبی، علی ابن ابراهیم»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ جعفری، «حلبی، نورالدین»، دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ اختری، «حلبی، علی ابن ابراهیم»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ جعفری، «حلبی، نورالدین»، دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ جعفری، «حلبی، نورالدین»، دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ اختری، «حلبی، علی ابن ابراهیم»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ جعفری، «حلبی، نورالدین»، دانشنامه جهان اسلام.
منابع
- جعفری، کریم (۱۳۷۵). پدرش%20را%20برهانالدین%20ذکرکرده%20است. «حلبی، نورالدین» مقدار
|پیوند مدخل=را بررسی کنید (کمک). دانشنامه جهان اسلام. به کوشش حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصرالله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد. تهران: بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. - اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حلبی، علی ابن ابراهیم». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.