عهد
عهد، در لغت به معنای پیمان و تعهد نسبت به امری است و در قرآن و روایات بر لزوم وفای به آن تأکید فراوانی شده است. در فقه، عهد شرعی مانند نذر دارای شرایط و صیغهای خاص است و تخلف از آن مورد مؤاخذه قرار میگیرد؛ همچنین در روایات، وفای به عهد از شاخصهای دینداری و نشانههای مؤمن برشمرده شده است.
مفهومشناسی
عهد به معنای پیمان و تعهد نسبت به امری است. در منابع، تفاوت آن با میثاق چنین بیان شده که میثاق، تأکیدی بر همان عهد است. عهد شرعی نیز مانند نذر است و در تمام شرایط همان حکم را دارد؛ صیغه آن عاهدت الله یا علیّ عهدالله ان افعل کذا او اترکه خوانده میشود.[۱]
در منابع اسلامی
در قرآن و روایات از وفای به عهد سخن بسیار آمده است. آیه «به عهد وفا کنید که عهد در قیامت مورد مؤاخذه و بازخواست قرار میگیرد» نماد این تأکید است. پیامبر اسلام در اینباره گفته است: «کسی که به عهد خود پایبند نباشد دین ندارد.» در روایات شیعی نیز این موضوع مورد اشاره قرار گرفته است. در روایتی آمده است که شیطان به موسی گفت هرگز با خدا عهد مبندد، زیرا هر کس با خدا عهد بندد، او شخصاً چنان تصمیم میگریند که نگذارد وی به عهد خود وفا کند. ابومالک از سجاد، امام چهارم شیعیان امامیه، دربارهٔ تمامی شرایع دینش پرسید و سجاد پاسخ دادند: «سخن حق، قضاوت به عدل، و وفای به عهد.» جعفر صادق نیز سه چیز را بدون عذر و بهانه دانستند: برگردانیدن امانت به دارندهاش (خواه نیک باشد یا بد)، وفای به عهد (خواه طرف مقابل از نیکان باشد یا بدان)، و احسان به پدر و مادر.[۲]
پانویس
ارجاعات
منابع
- فاختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عهد». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.