|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
کاربر:Omid/صفحه تمرین
حقوق زنان در ایران
«حقوق زنان در ایران» به مجموعهای از حقوق اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مدنی زنان در جامعه اطلاق میشود؛ حقوقی که هدف آن تأمین برابری و عدالت جنسیتی و رفع تبعیضها و محدودیتهای موجود علیه زنان است. این حقوق شامل مسائلی مانند حق تحصیل، حق کار، حق مشارکت سیاسی، حق انتخاب پوشش، حقوق خانواده و حق امنیت فردی میباشد.[۱]
حقوق زنان در تاریخ ایران
انقلاب مشروطه ایران
زنان ایرانی نقش برجستهای در جنبش مشروطه ایران (۱۲۸۳–۱۲۸۹ هجری خورشیدی / ۱۹۰۵–۱۹۱۱ میلادی) ایفا کردند.[۲]
زنان در امور عمومی مشارکت گستردهای داشتند و در عرصههای مهمی نظیر روزنامهنگاری، مدارس و انجمنهایی که در سالهای ۱۹۱۱–۱۹۲۴ میلادی در ایران رونق یافتند، نقشهای کلیدی ایفا نمودند. از جمله زنان برجسته ایرانی که نقش حیاتی در انقلاب مشروطه داشتند، میتوان به بیبیخانم استرآبادی، نورالهدی منگنه، محترم اسکندری، صدیقه دولتآبادی و قمرالملوک وزیری اشاره کرد. در اوایل قرن بیستم، شمار زیادی از زنان ایرانی به سوی روزنامهنگاری و نویسندگی روی آوردند. مجلهٔ دانش بهعنوان نخستین نشریه تخصصی، بهطور ویژه بر مسائل زنان تمرکز داشت. پس از آن، مجلاتی نظیر شکوفه، نامه بانوان، عالم نسوان و نسوان وطنخواه نیز در تهران منتشر شدند. همچنین، نشریاتی چون نسوان شرق در بندر انزلی، جهان زنان در مشهد، دختران ایران در شیراز و پیک سعادت نسوان در رشت به مسائل زنان در ایران میپرداختند.[۳]
دوران جمهوری اسلامی
در ایران وضعیت حقوق زنان بهطور تاریخی با تحولات و تغییرات قابل توجهی همراه بوده است. با وقوع انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، دگرگونیهای عمیقی در ساختارهای حقوقی و قانونی کشور ایجاد شد که مستقیماً بر حقوق و جایگاه زنان تأثیر گذاشت. پس از انقلاب، حقوق زنان در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفت و بهعنوان یکی از اصول بنیادین آن مطرح شد. این قانون ضمن تأکید بر نقش زنان بهعنوان مادران و اعضای مؤثر خانواده، بر حقوق برابر آنان در زمینههای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی نیز تأکید دارد. علاوه بر قانون اساسی، حقوق زنان در سایر قوانین مدنی، کیفری و حمایتی نیز بررسی شده است. قوانین مهمی همچون قانون حمایت خانواده، قانون کار و قانون مدنی به موضوعات مرتبط با حقوق زنان پرداختهاند. این قوانین تلاش کردهاند تا با ارائهٔ حقوق و امتیازات ویژه، ضمن حمایت از زنان، عدالت اجتماعی و اصول حقوق بشر را در چارچوب مبانی اسلامی حفظ و تقویت کنند.[۴]
حقوق سیاسی و اجتماعی زنان در ارکان ایران
در راستای توجه به حقوق سیاسی-اجتماعی زنان و به منظور توانمندی حقوقی آنها، شورای فرهنگی اجتماعی زنان در سال ۱۳۶۶ زیر نظر قوهی مجریه تشکیل شد. سپس در سال ۱۳۹۲، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری به معاونت امور زنان و خانواده ارتقا یافت و در ۵مردادماه ۱۳۹۲، رئیس آن از مشاور رئیسجمهور در امور بانوان به معاون رئیسجمهور در امور زنان تغییر یافت. البته باید اذعان داشت که تا کنون، در مناصب سیاسی، بجز نمایندگی مجلس شورای اسلامی، یک مورد وزارت و معاونت ذکرشده و چند مورد مشاور، زنان موفق به حضور عملی در ساختار حکومت نشدهاند.[۵]
تصویب ۲۰ قانون، ارائه ۵ لایحه (مانند لایحه حمایت از زنان در برابر خشونت، لایحه اصلاحی قانون تعیین تابعیت این کشور و تابعیت فرزندان زنان ایرانی که با مردان خارجی ازدواج کردهاند) و طرحهایی جهت ارتقا و حمایت از حقوق بشر (مانند قانون بازنشستگی زنان شاغل با سنوات سابقه کار، قانون کاهش ساعات کار زنان با شرایط خاص، حضور بانوان ایرانی در رشتههای مختلف ورزشی، حضور چشمگیر زنان در دانشگاهها، پیشرفتهای بهداشتی و درمانی، آموزش حقوق بشر در بین قضات و نیروهای پلیس) از جمله دستاوردهاست.تصویب منشور حقوق شهروندی، نمونههایی از تحولات بزرگ و اساسی ایران طی سالهای اخیر بوده است.شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱ به پیشنهاد شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، «منشور حقوق و مسئولیتهای زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران» را به تصویب رسانده است. این منشور با الهام از شریعت جامع اسلام و نظام حقوقی آن و با تکیه بر شناخت و ایمان به خداوند متعال، با هدف تبیین نظاممند حقوق و مسئولیتهای زنان در عرصههای حقوق فردی، اجتماعی و خانوادگی تدوین گردیده است.[۶]
منشور حقوق و مسئولیتهای زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران (مصوب جلسه ۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی)
«منشور حقوق و مسئولیتهای زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران اهتمام بر تبیین حقوق و تکالیف زنان در اسلام داشته و مبتنی بر قانون اساسی، اندیشههای والای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و رهبر معظم انقلاب و با بهرهگیری از سند چشمانداز ۲۰ ساله و سیاستهای کلی نظام و با لحاظ قوانین موجود و خلأها و کاستیهای آن و به منظور تحقق عدالت و انصاف در جامعه زنان مسلمان میباشد.[۷]
| مرجع تصویب | شورای عالی انقلاب فرهنگی |
|---|---|
| تاریخ تصویب | ۱۳۸۳/۰۶/۳۱ |
| شماره ابلاغ | ۴۳۸۰/دش |
| مرجع ابلاغ | رئیسجمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی |
| تاریخ ابلاغ | ۱۳۸۳/۰۸/۰۳ |
| تاریخ اجرا | ۱۳۸۳/۰۸/۰۳ |
| شماره روزنامه رسمی | ۱۷۳۸۳ |
| تاریخ روزنامه رسمی | ۱۳۸۳/۰۸/۰۹ |
| آخرین وضعیت | اصلاحی ۱۳۸۵/۱۱/۱۵ |
ماده واحد
منشور حقوق و مسئولیتهای زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران بر اساس بندهای ۱ و ۱۸ وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی، به عنوان یک سند مرجع در سیاستگذاری امور فرهنگی و اجتماعی، در ۳ بخش، ۵ فصل و ۱۴۸ بند، در جلسه شماره ۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. کلیه دستگاههای ذیربط مکلف هستند بر حسب وظایف دستگاهی و سازمانی خود، جهت سیاستگذاری، اتخاذ تدابیر قانونی، تصمیمگیری و برنامهریزی مربوط به زنان، قواعد و اصول مندرج در این منشور را رعایت نمایند. این منشور همچنین مبنای معرفی و تبیین جایگاه زن در نظام جمهوری اسلامی ایران در مجامع بینالمللی قرار میگیرد.[۸]
تبصره: شورای فرهنگی و اجتماعی زنان موظف است هر دو سال یکبار پس از تصویب این منشور، نسبت به ارزیابی وضعیت زنان ایران اقدام نموده و گزارش ارزیابی خود را در خصوص پیشرفتهای موجود در راستای تحقق این منشور و همچنین موارد نقض حقوق زنان، به شورای عالی انقلاب فرهنگی منعکس نماید.[۹]
حقوق و مسئولیتهای زنان در این منشور
۱) حق برخورداری از عدالت اجتماعی و اجرای قانون بدون توجه به جنسیت
۲) حق سلامت و بهداشت باروری
۳) حق بهره کندی از بیمههای اجتماعی و خدمات حمایتی
۴) حق مشارکت در سیاست گذاری، مدیریت و نظارت
۵) حق دسترسی عادلانه به امکانات ورزشی و آموزشی
۶) حق حمایت از زنان آسیب دیده اجتماعی
۷) حق تحصیل و مشارکت در فعالیتهای علمی و فرهنگی
۸) حق برخورداری از مرد و مزایای برابر
۹) حق مشارکت در تشکلهای اقتصادی و مدیریتی
۱۰) حق برخورداری از حمایت قانونی در ازدواج با مردان غیر ایرانی
۱۱) حق برخورداری از تدابیر قانونی برای پیشگیری از جرم
۱۲) حق برخورداری از محاکم خاص خانواده و حمایت قضایی
۱۳) حق اعاده حیثیت و جبران خسارات
۱۴) حق دسترسی به امکانات مناسب در زندان ها[۱۰]
حقوق زن در قانون کار
یکی از مهم تمرین قوانین مصوب مجلس دربارهٔ زنان، تصویب فصل مربوط به زنان در قانون کار مصوب ۱۳۶۹ است. مهم تریم مواد مربوط به زنان در قانون کار، الزام قانونی در حمایت از زنان شاغل، ممنوعیت سپردن کارهای خطرناک، سخت و زبان آور به زنان و ممنوعیت حمل بار بیش از ۲۰ کیلو برای زنان کار،تعیین ۹۰ روز مرخصی با حقوق قبل و بعد از زایمان و احتساب این مدت، در سوابق خدمت و اجازه نیم ساعتم به مادران شیرده برای شیر دادن کودکان پس از هر ۳ ساعت کار است.[۱۱]
منابع
- ↑ https://www.vakilbin.com
- ↑ http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2010/04/iranian-women-and-the-struggle-for-democracy-i-the-pre-revolution-era.html
- ↑ https://www.vakilbin.com/
- ↑ https://www.vakilbin.com
- ↑ بهروزی لک، غلامرضا و شریف پور ،مریم، برسی مبانی فقهی حقوقی سیاسی زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه زنان، سال ۶, شماره ۱, ص ۱۷ و ۳۳
- ↑ پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، سال یازدهم، شماره سوم، پاییز ۱۴۰۰, ص ۶۸
- ↑ https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163
- ↑ https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163
- ↑ https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163
- ↑ https://www.vakilbin.com/womens-rights-in-iran/
- ↑ خبرگزاری میزان، ۲۲ دی ۱۴۰۲، کد خبر: ۴۷۵۲۶۲۷
