کاربر:Puyan/نبش قبر در اسلام
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
۱. تعریف فقهی نبش قبر:
نبش قبر در لغت به معنی کندن و باز کردن قبر است و در اصطلاح فقهی، به معنای بیرون آوردن بدن میت پس از دفن است. فقها اجماع دارند که این عمل حرام است مگر در موارد خاص و با تحقق ضرورت شرعی یا عقلی.
۲. دلایل حرمت نبش قبر:
- احترام میت: حفظ حرمت بدن انسان حتی پس از مرگ، از اصول مسلم شریعت است.
- روایات معتبر: از امام صادق (ع) و سایر ائمه روایت شده که “کسی که قبر مؤمنی را بشکافد، مانند کسی است که بدن زندهای را مجروح کرده.”
- قاعده لاضرر و منع ایذاء مؤمن: نبش قبر میتواند موجب ایذاء بازماندگان یا بیاحترامی به مؤمنان شود.
۳. موارد استثنا (جواز نبش قبر):
فقها چند استثناء برای جواز مطرح کردهاند:
- اگر مال متعلق به دیگری همراه میت دفن شده باشد و دسترسی تنها از طریق نبش قبر ممکن باشد.
- اگر دفن در زمین غصبی صورت گرفته باشد؛ باید نبش شود تا حق صاحب زمین رعایت گردد.
- برای تشخیص جرائم یا امور قضایی در صورت ضرورت و با حکم قاضی.
- در صورتی که غلط شرعی در دفن رخ داده باشد (مثلاً رو به قبله نباشد).
۴. دیدگاه فقهی مذاهب مختلف:
- در فقه امامیه: حرمت مطلق مگر در موارد اضطرار شرعی.
- در فقه اهل سنت (شافعی، حنبلی، مالکی): مشابه دیدگاه شیعه، ولی استثناها کمی محدودترند.
- نتیجه: قاعده اصلی «حرمت نبش قبر» با اجماع بین مذاهب برقرار است.
۵. نتیجهگیری مقاله:
نبش قبر در فقه اسلامی عملی حرام با استثناهای اندک است؛ ریشه این حرمت در کرامت انسان و رعایت حرمت بدن پس از مرگ است. حتی در موارد جواز، باید با اجازه حاکم شرع و رعایت کامل احترام انجام شود.(بررسی فقهی و حقوقی نبش قبر در فقه امامیه)