کتاب ساجی

ساجی، اثری به قلم بهناز ضرابی‌زاده، دربردارنده خاطرات نسرین باقرزاده، همسر سردار شهید بهمن باقری است. این کتاب که توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده، روایتی صادقانه و انسانی از مقاومت بانوانی است که در بطن حوادث جنگ تحمیلی، بار سنگین زندگی و هجرت‌های اجباری را به دوش کشیدند. نویسنده در این اثر تلاش کرده است تا جنگ را نه فقط از زاویه نظامی، بلکه با نگاهی عاطفی و از منظر خانواده‌های درگیر در مناطق جنگی به تصویر بکشد.

معرفی اجمالی

کتاب ساجی روایتگر زندگی زنی است که خرمشهر کانون خاطرات کودکی و جوانی اوست. نام کتاب از نام یکی از شخصیت‌های محوری داستان وام گرفته شده است. این اثر از معدود کتاب‌هایی است که گذار از آرامش پیش از جنگ به تلاطم دوران دفاع مقدس را در جغرافیای جنوب ایران به‌خوبی ترسیم می‌کند.

محتوا و خط داستانی

سیر روایی کتاب از دوران کودکی نسرین باقرزاده در خرمشهر آغاز می‌شود. با شروع جنگ تحمیلی، خانواده او برخلاف میل باطنی و به دلیل خطرات شدید، مجبور به ترک شهر و مهاجرت به شیراز می‌شوند. با این حال، مردان خانواده برای دفاع از شهر در خرمشهر باقی می‌مانند.

راوی به دلیل دلبستگی به همسرش (شهید بهمن باقری) و تمایل به حضور در کنار وی، آوارگی و زندگی در شهرهای مختلفی چون قم، ماهشهر و آبادان را به جان می‌خرد. این روایت تا لحظه شهادت سردار باقری در ۲۹ فروردین ۱۳۶۷ ادامه می‌یابد و با بازگشت امیدبخش راوی به خوزستان برای بازسازی خرمشهر پایان می‌پذیرد.

ویژگی‌های راوی و شخصیت‌ها

- نسرین باقرزاده: زنی که هرگز تصور نمی‌کرد جنگ به حریم خانه‌اش وارد شود، اما در مواجهه با واقعیت، بدون سلاح گرم و تنها با سلاح صبر و عشق، از کیان خانواده‌اش دفاع می‌کند.

- سردار شهید بهمن باقری: نماد مردانی که میان عشق به خانواده و وظیفه دفاع از وطن، راه جهاد را برگزیدند.

- اقوام و بستگان: کتاب به شهادت رسیدن بسیاری از نزدیکان راوی را روایت می‌کند که نشان‌دهنده عمق ایثار خانواده‌های خرمشهری است.

اهمیت و درون‌مایه

- نگاه انسان‌دوستانه: برخلاف بسیاری از کتب جنگی که صرفاً بر عملیات‌ها تمرکز دارند، ساجی به جزئیات زندگی، ترس‌ها، امیدها و پیوندهای انسانی در میان توپ و تشر جنگ می‌پردازد.

- نماد امید: پایان‌بندی کتاب بر محور «امید به زندگی» و «بازسازی» استوار است. راوی با وجود از دست دادن عزیزان و خانه خود، همچنان به افق‌های روشن برای سرزمینش چشم دوخته است.

- تاریخ شفاهی زنان: این اثر منبعی ارزشمند برای درک سبک زندگی زنان در شهرهای محاصره شده و مهاجرین جنگی محسوب می‌شود.

درباره نویسنده

بهناز ضرابی‌زاده، نویسنده توانای حوزه دفاع مقدس، با استفاده از تکنیک‌های مصاحبه و خاطره‌نگاری مدرن، توانسته است لحنی صمیمی و در عین حال پرکشش به کتاب ببخشد. از دیگر آثار مشهور وی می‌توان به کتاب «دختر شینا» اشاره کرد که او را به یکی از چهره‌های جریان‌ساز در ادبیات مقاومت تبدیل کرده است.