حجاج بن عبدالله صمیری

حجاج بن عبدالله صمیری یا صریمی، که در برخی منابع با عنوان برک شناخته می‌شود، از خوارج و از سه نفری بود که برای کشتن علی بن ابی‌طالب، معاویه و عمرو بن عاص پیمان بستند. وی متعهد قتل معاویه شد و در این راه به شام رفت، اما در اجرای نقشه خود ناکام ماند و پس از زخمی کردن معاویه، دستگیر و به نقلی در همان لحظه و نقلی دیگر مدتی بعد کشته شد.

زندگی

حجاج بن عبدالله صمیری یا صریمی از بنی‌سعد بن زید مناة از تمیم و معروف به بُرَک بود. او از جمله نخستین معترضان به ماجرای تحکیم حکمین در صفین به‌شمار می‌رفت و با شعار «لا حکم الا لله» بر پذیرش داوری میان علی بن ابی‌طالب و معاویه اعتراض کرد و از هر دو طرف کناره گرفت. او که به تشکیلات خوارج وارد شده بود از نخستین خوارجیانی بود که در کتاب‌های ملل و نحل با اصطلاح «مُحَکِّمة اُولی» نامیده می‌شدند.

وی یکی از سه نفری بود که با یکدیگر پیمان بستند تا علی، معاویه و عمرو بن عاص را به قتل برسانند و خود متعهد کشتن معاویه شد. بدین منظور به شام رفت و در روز مقرر با شمشیر بر معاویه حمله کرد، اما ضربه او تنها موجب زخمی شدن معاویه شد. معاویه در این حمله زنده ماند اما برای همیشه عقیم شد. همچنین پس از این ترور بود که معاویه در درون مقصوره‌ای نماز خود را می‌خواند.

پس از اقدام به ترور

پس از اقدام به ترور معاویه، وی دستگیر گردید. حجاج برای اینکه امیدی به نجات بیابد، به توطئه قتل سه تن، علی، عمروعاص و معاویه اعتراف کرد. او همچینن پیشنهاد داد تا اگر خبر مرگ علی بن ابی‌طالب به شام نرسد یا ابن‌ملجم موفق به ترور نشود، خود برای این کار پیش‌قدم شود. معاویه اما دستور اعدام او را صادر کرد. با این همه برخی منابع تاریخی چون طبری و مسعودی، گزارش‌هایی از آزادی او پس از رسیدن خبر مرگ علی به شام داده‌اند. در مقابل برخی منابع نیز از اعدام او خبر دادند. سال اعدام او در این منابع، سال ۴۰ قمری گزارش شده است. برخی منابع دیگر نیز خبر از آزادی او پس از قطع یک دست و یک پایش دادند. در این خوانش از زندگی او، وی به بصره رفته و ازدواج کرد و صاحب فرزند شد. پس از آن بود که مورد خشم حاکم بصره، زیاد بن ابیه شد و در نهایت به خاطر اینکه او باعث مقطوع النسل شدن معاویه شده است، فرمان قتلش صادر شد.

پانویس

منابع

• مهدوی دامغانی، محمود (۱۳۷۵). «بُرَک صَریمی، حجّاج بن عبدالله». دانشنامه جهان اسلام. به کوشش حداد عادل، غلامعلی، پور جوادی، نصرالله، میرسلیم، مصطفی، و طاهری عراقی، احمد. تهران: بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حجاج صمیری». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.