عمرو بن عاص بن وائل
‘’‘عمرو بن عاص بن وائل سهمی قرشی’‘’، از چهرههای سیاسی و نظامی قریش بود که پس از هجرت به مدینه در سال هشتم هجری اسلام آورد. او در دوران خلفای راشدین فرماندهی سپاه مسلمانان در فتح مصر را بر عهده داشت، مدتی حاکم مصر شد و پس از کشته شدن عثمان بن عفان، با پیوستن به معاویه بن ابیسفیان، در رویارویی با علی بن ابیطالب نقشی اساسی ایفا کرد.
تبار و دوران پیش از اسلام
عمرو بن عاص سهمی قرشی از زیرکان و فرماندهان عرب بهشمار میرفت. پدرش عاص بن وائل از مستهزئان پیامبر اسلام بود که آیه «إِنَّا کَفَیْنَاکَ الْمُسْتَهْزِئِینَ» درباره آنان نازل شد. مادرش نابغه نام داشت. عمرو پیش از اسلام به دشمنی سخت با پیامبر پرداخت و با اشعارش او را هجو میکرد. وی همچنین از سوی کفار قریش مأمور شد تا به حبشه برود و مسلمانان مهاجر را به مکه بازگرداند. نقل شده است که روزی پیامبر، عمرو بن عاص و ولید بن عقبه را دید که در باغی بادهنوشی میکردند و برای کشته شدن حمزه بن عبدالمطلب آواز شادمانی میخواندند و آنان را نفرین کرد.[۱]
اسلام آوردن و دوران خلفا
عمرو در سال هشتم هجری به مدینه هجرت کرد و اسلام آورد. در روزگار ابوبکر به فرماندهی سپاهی به سوی شام فرستاده شد و پس از گشوده شدن شام، اداره فلسطین را بر عهده گرفت. سپس مأمور فتح مصر گردید و آن سامان را گشود. او در خلافت عمر بن خطاب و چهار سال نخست خلافت عثمان بن عفان والی مصر بود تا آنکه عثمان او را عزل کرد و عبدالله بن سعد بن ابیسرح را به جایش نشاند. این رویداد موجب رنجش عمرو شد؛ او در فلسطین اقامت گزید و به مخالفت با عثمان پرداخت و افراد را علیه او تحریک میکرد.[۲]
اتحاد با معاویه و درگذشت
پس از کشته شدن عثمان، عمرو بن عاص به معاویه پیوست. معاویه با وعده حکومت مصر، او را در لشکرکشی و قیام علیه علی بن ابیطالب به بهانه خونخواهی عثمان با خود همراه ساخت. عمرو بن عاص سرانجام در سال ۴۳ هجری در سن نود سالگی درگذشت.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عمرو بن عاص بن وائل». دایرهالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.