عبدالله بن عامر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''عبداللّه بن عامر بن کریز''' از فرماندهان و والیان دوران [[خلافت عثمان بن عفان]] بود. او که از خویشان [[عثمان بن عفان|عثمان]] به شمار میرفت، در دوره حکمرانی وی به ولایت [[بصره]] و [[فارس]] گماشته شد و لشکریانش فتوحات گستردهای را در شرق قلمرو اسلامی، از جمله [[سیستان]]، [[خراسان]] و بخشهایی از [[افغانستان]] انجام دادند. وی به سخاوت و اقدامات عمرانی شهرت داشت و در سال ۵۹ هجری در بصره درگذشت. | ||
== نام و نسب == | |||
عبداللّه بن عامر بن کریز بن ربیعۀ بن حبیب بن عبدشمس بن قصیّ قرشی عبثمی، که به ابوعبدالرحمن شهرت داشت، در سال چهارم هجرت در مکه زاده شد. وی پسر دایی عثمان بن عفان بود و عثمان پس از رسیدن به خلافت، [[ابوموسی اشعری]] را از ولایت بصره و عثمان بن ابیالعاص را از استانداری فارس معزول کرد و ولایت هر دو ایالت را به عبداللّه بن عامر سپرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن عامر بن کریز}}</ref> | |||
== زندگی == | == زندگی == | ||
'''عبدالله بن عامر''' حاکم [[بصره]]، متولد به سال ۴ هجری/۶۲۶ میلادی در [[مکه]] و از تیره عبدالشمس قریش است. وی پسردایی خلیفه سوم، [[عثمان بن عفان]] بود.<ref name = "EI">{{پک|Zetterstéen|۱۹۸۶|ف=ʿAbdallāh b. ʿĀmir|ج=۱|ص=۴۳|زبان=en}}</ref> | |||
=== در دوران خلافت عثمان === | === در دوران خلافت عثمان === | ||
در سال ۲۹ هجری/ ۵۰–۶۴۹ میلادی عبدالله به دلیل نارضایتی مردم از [[ابوموسی اشعری]] از طرف عثمان، جانشین وی در امارت بصره گردید و مدت کوتاهی پس از آن فتوحات را در فارس کامل کرد و استخر، دارابگرد و جور (فیروزآباد کنونی) را فتح کرد. در سال ۳۱–۳۰ هجری/۶۵۱ میلادی وی به سمت خراسان پیش روی نمود و [[هپتالیان]] را شکست داد و تمامی مناطق آسیای میانه تا حدود [[مرو]] و بلخ را گشود و [[هرات]] را نیز در سال ۳۲ هجری/۶۳۵ میلادی تصرف کرد. در اکثر این فتوحات خود وی فرمانده سپاه نبود و در مرو حضور داشت و لشکریان را به جنگ میفرستاد؛ در بیشتر جنگها [[احنف بن قیس]] فرمانده سپاه بود. وی پس از آن قیس بن هیثم را جانشین خود در خراسان کرد و به حج رفت و در آنجا بذل و بخششهای بسیار زیادی را به مهاجرین و انصار عطا کرد و پس از آنکه خراسان را به دست نائبان خودش سپرد، به بصره بازگشت. در سال ۳۵ هجری/۶۵۶ میلادی وی تلاشهای بینتیجهای برای دفاع از عثمان انجام داد.<ref name="EI4">{{پک|Zetterstéen|۱۹۸۶|ف=ʿAbdallāh b. ʿĀmir|ج=۱|ص=۴۳|زبان=en}}</ref> | در سال ۲۹ هجری/ ۵۰–۶۴۹ میلادی عبدالله به دلیل نارضایتی مردم از [[ابوموسی اشعری]] از طرف عثمان، جانشین وی در امارت بصره گردید و مدت کوتاهی پس از آن فتوحات را در فارس کامل کرد و استخر، دارابگرد و جور (فیروزآباد کنونی) را فتح کرد. در سال ۳۱–۳۰ هجری/۶۵۱ میلادی وی به سمت خراسان پیش روی نمود و [[هپتالیان]] را شکست داد و تمامی مناطق آسیای میانه تا حدود [[مرو]] و بلخ را گشود و [[هرات]] را نیز در سال ۳۲ هجری/۶۳۵ میلادی تصرف کرد. در اکثر این فتوحات خود وی فرمانده سپاه نبود و در مرو حضور داشت و لشکریان را به جنگ میفرستاد؛ در بیشتر جنگها [[احنف بن قیس]] فرمانده سپاه بود. وی پس از آن قیس بن هیثم را جانشین خود در خراسان کرد و به حج رفت و در آنجا بذل و بخششهای بسیار زیادی را به مهاجرین و انصار عطا کرد و پس از آنکه خراسان را به دست نائبان خودش سپرد، به بصره بازگشت. در سال ۳۵ هجری/۶۵۶ میلادی وی تلاشهای بینتیجهای برای دفاع از عثمان انجام داد.<ref name="EI4">{{پک|Zetterstéen|۱۹۸۶|ف=ʿAbdallāh b. ʿĀmir|ج=۱|ص=۴۳|زبان=en}}</ref> | ||
عبداللّه در دوران زمامداری خویش، لشکریان متعددی را به سوی نواحی شرقی گسیل داشت. در این فتوحات، شهرهای سیستان، داور، دارابجرد، مروالرود، سرخس، ابرشهر (طوس)، طخارستان، نیشابور، ابیورد، بلخ، طالقان، فاریاب، رساتیق هرات، آمل، بست و کابل به تصرف درآمدند و تحت فرمانروایی او قرار گرفتند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن عامر بن کریز}}</ref> | |||
=== در دوران خلافت علی === | === در دوران خلافت علی === | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۷: | ||
== فعالیتها == | == فعالیتها == | ||
عبدالله بن عامر نه تنها به خاطر تواناییهای لشکرکشی و نظامی، بلکه به خاطر بخشش، قابلیتهای فردی و کارهای عامالمنفعه متعدد، مورد ستایش قرار گرفته است. در منابع از احداث مجرای آب در بصره و اباله، کشت و زرع در قریتین و نهاج و بهبود آب رسانی به زائرین در [[عرفه]] توسط وی سخن گفته شده است.<ref name="EI2">{{پک|Zetterstéen|۱۹۸۶|ف=ʿAbdallāh b. ʿĀmir|ج=۱|ص=۴۳|زبان=en}}</ref> | عبدالله بن عامر نه تنها به خاطر تواناییهای لشکرکشی و نظامی، بلکه به خاطر بخشش، قابلیتهای فردی و کارهای عامالمنفعه متعدد، مورد ستایش قرار گرفته است. در منابع از احداث مجرای آب در بصره و اباله، کشت و زرع در قریتین و نهاج و بهبود آب رسانی به زائرین در [[عرفه]] توسط وی سخن گفته شده است.<ref name="EI2">{{پک|Zetterstéen|۱۹۸۶|ف=ʿAbdallāh b. ʿĀmir|ج=۱|ص=۴۳|زبان=en}}</ref> | ||
عبداللّه بن عامر فردی دلیر و سخاوتمند بود و به امور عمرانی و رفاه عمومی علاقه داشت. وی در بصره بسیاری از خانهها را خریداری و تخریب کرد تا فضای شهری را برای عبور و مرور مردم و ایجاد راههای عمومی توسعه دهد. همچنین در منطقه عرفه، حوضها و چشمههایی ساخت و با جاریکردن آب، به تأمین آب زائران و مردم پرداخت. او سرانجام در سال ۵۹ هجری در بصره درگذشت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبداللّه بن عامر بن کریز}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
=== ارجاعات === | === ارجاعات === | ||
{{پانویس}} | {{پانویس|۴|اندازه=ریز}} | ||
=== منابع === | === منابع === | ||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|مقاله=عبداللّه بن عامر بن کریز|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}} | |||
{{چپچین}} | {{چپچین}} | ||
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = Zetterstéen | نام = K.V | پیوند نویسنده = | دانشنامه = [[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]] | مقاله = ʿAbdallāh b. ʿĀmir |پیوند مقاله = |ویرایش = second | سال = ۱۹۸۶| ناشر = [[انتشارات بریل|E. J. Brill]] | جلد = ۱ | عنوان جلد = A-B | مکان = Leiden | شابک = ۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳| صفحه = ۴۳ | زبان = en}} | * {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = Zetterstéen | نام = K.V | پیوند نویسنده = | دانشنامه = [[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]] | مقاله = ʿAbdallāh b. ʿĀmir |پیوند مقاله = |ویرایش = second | سال = ۱۹۸۶| ناشر = [[انتشارات بریل|E. J. Brill]] | جلد = ۱ | عنوان جلد = A-B | مکان = Leiden | شابک = ۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳| صفحه = ۴۳ | زبان = en}} | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=خیر|نیازمند مقابله با دانشنامهها=خیر|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}} | |||
[[رده:افراد در حمله اعراب به ایران]] | [[رده:افراد در حمله اعراب به ایران]] | ||
| خط ۳۲: | خط ۴۲: | ||
[[رده:سرداران مسلمانان قرون وسطی]] | [[رده:سرداران مسلمانان قرون وسطی]] | ||
[[رده:صحابه مرد]] | [[رده:صحابه مرد]] | ||
[[رده:عربهای سده ۷ (میلادی)]] | [[رده:عربهای سده ۷ (میلادی)]] | ||
[[رده:فرماندهان نظامی مسلمان]] | [[رده:فرماندهان نظامی مسلمان]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۳
عبداللّه بن عامر بن کریز از فرماندهان و والیان دوران خلافت عثمان بن عفان بود. او که از خویشان عثمان به شمار میرفت، در دوره حکمرانی وی به ولایت بصره و فارس گماشته شد و لشکریانش فتوحات گستردهای را در شرق قلمرو اسلامی، از جمله سیستان، خراسان و بخشهایی از افغانستان انجام دادند. وی به سخاوت و اقدامات عمرانی شهرت داشت و در سال ۵۹ هجری در بصره درگذشت.
نام و نسب
عبداللّه بن عامر بن کریز بن ربیعۀ بن حبیب بن عبدشمس بن قصیّ قرشی عبثمی، که به ابوعبدالرحمن شهرت داشت، در سال چهارم هجرت در مکه زاده شد. وی پسر دایی عثمان بن عفان بود و عثمان پس از رسیدن به خلافت، ابوموسی اشعری را از ولایت بصره و عثمان بن ابیالعاص را از استانداری فارس معزول کرد و ولایت هر دو ایالت را به عبداللّه بن عامر سپرد.[۱]
زندگی
عبدالله بن عامر حاکم بصره، متولد به سال ۴ هجری/۶۲۶ میلادی در مکه و از تیره عبدالشمس قریش است. وی پسردایی خلیفه سوم، عثمان بن عفان بود.[۲]
در دوران خلافت عثمان
در سال ۲۹ هجری/ ۵۰–۶۴۹ میلادی عبدالله به دلیل نارضایتی مردم از ابوموسی اشعری از طرف عثمان، جانشین وی در امارت بصره گردید و مدت کوتاهی پس از آن فتوحات را در فارس کامل کرد و استخر، دارابگرد و جور (فیروزآباد کنونی) را فتح کرد. در سال ۳۱–۳۰ هجری/۶۵۱ میلادی وی به سمت خراسان پیش روی نمود و هپتالیان را شکست داد و تمامی مناطق آسیای میانه تا حدود مرو و بلخ را گشود و هرات را نیز در سال ۳۲ هجری/۶۳۵ میلادی تصرف کرد. در اکثر این فتوحات خود وی فرمانده سپاه نبود و در مرو حضور داشت و لشکریان را به جنگ میفرستاد؛ در بیشتر جنگها احنف بن قیس فرمانده سپاه بود. وی پس از آن قیس بن هیثم را جانشین خود در خراسان کرد و به حج رفت و در آنجا بذل و بخششهای بسیار زیادی را به مهاجرین و انصار عطا کرد و پس از آنکه خراسان را به دست نائبان خودش سپرد، به بصره بازگشت. در سال ۳۵ هجری/۶۵۶ میلادی وی تلاشهای بینتیجهای برای دفاع از عثمان انجام داد.[۳]
عبداللّه در دوران زمامداری خویش، لشکریان متعددی را به سوی نواحی شرقی گسیل داشت. در این فتوحات، شهرهای سیستان، داور، دارابجرد، مروالرود، سرخس، ابرشهر (طوس)، طخارستان، نیشابور، ابیورد، بلخ، طالقان، فاریاب، رساتیق هرات، آمل، بست و کابل به تصرف درآمدند و تحت فرمانروایی او قرار گرفتند.[۴]
در دوران خلافت علی
پس از آن به طلحه و زبیر و عایشه در بصره در جنگ با علی پیوست. پس از شکست در جنگ جمل، مردانی از قبیله بنی حرقوص وی را پناه دادند و پس از آن عبدالله به دمشق رفت و به معاویه پیوست. در سال ۴۱ هجری/۶۶۱ میلادی، وی از نمایندگانی بود که معاویه آنها را برای مذاکره با حسن بر سر صلح فرستاد و در پایان همان سال، عبدالله دوباره امیر بصره گردید. در سالهای ۴۳–۴۲ هجری، نائبان عبدالله در خراسان، آن منطقه و سیستان را که در زمان جنگهای داخلی دوران علی از کنترل اعراب خارج شده بود و از کف رفته بود، دوباره فتح نمودند و لشکری نیز به سند فرستاده شد. نرمش عبدالله بن عامر در برخورد با سران قبایل، از سوی معاویه خطرناک تلقی میگشت و به خاطر همین موضوع، معاویه در سال ۴۴ هجری/۶۶۴ میلادی، وی را عزل کرده و فردی سخت گیرتر را به جای وی در بصره گماشت. بعد از آن عبدالله فعالیت سیاسی نداشت و در سال ۵۷، ۵۸ یا ۵۹ هجری/۶۸۰ میلادی در مکه درگذشت.[۵]
فعالیتها
عبدالله بن عامر نه تنها به خاطر تواناییهای لشکرکشی و نظامی، بلکه به خاطر بخشش، قابلیتهای فردی و کارهای عامالمنفعه متعدد، مورد ستایش قرار گرفته است. در منابع از احداث مجرای آب در بصره و اباله، کشت و زرع در قریتین و نهاج و بهبود آب رسانی به زائرین در عرفه توسط وی سخن گفته شده است.[۶]
عبداللّه بن عامر فردی دلیر و سخاوتمند بود و به امور عمرانی و رفاه عمومی علاقه داشت. وی در بصره بسیاری از خانهها را خریداری و تخریب کرد تا فضای شهری را برای عبور و مرور مردم و ایجاد راههای عمومی توسعه دهد. همچنین در منطقه عرفه، حوضها و چشمههایی ساخت و با جاریکردن آب، به تأمین آب زائران و مردم پرداخت. او سرانجام در سال ۵۹ هجری در بصره درگذشت.[۷]
پانویس
ارجاعات
- ↑ اختری، «عبداللّه بن عامر بن کریز»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ Zetterstéen, “ʿAbdallāh b. ʿĀmir”, 1: 43.
- ↑ Zetterstéen, “ʿAbdallāh b. ʿĀmir”, 1: 43.
- ↑ اختری، «عبداللّه بن عامر بن کریز»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ Zetterstéen, “ʿAbdallāh b. ʿĀmir”, 1: 43.
- ↑ Zetterstéen, “ʿAbdallāh b. ʿĀmir”, 1: 43.
- ↑ اختری، «عبداللّه بن عامر بن کریز»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عبداللّه بن عامر بن کریز». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- Zetterstéen, K.V (1986). "ʿAbdallāh b. ʿĀmir". Encyclopaedia of Islam (به انگلیسی). Vol. ۱ (second ed.). Leiden: E. J. Brill. p. ۴۳.
{{cite encyclopedia}}: Unknown parameter|عنوان جلد=ignored (help)