بدون جعبه اطلاعات
بدون تصویر

خواب: تفاوت میان نسخه‌ها

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بصریویکی‌متن
(ابرابزار)
(ابرابزار)
 
(۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
خواب یک وضعیت زیستی، رفتاری، و فیزیولوژیکاً پیچیده و ضروری است که به صورت طبیعی و چرخه‌ای در پستانداران، پرندگان، ماهی‌ها، و سایر جانوران رخ می‌دهد. این حالت از آگاهی تغییر یافته با کاهش پاسخ‌دهی به محرک‌های محیطی، کاهش نسبی تحرک عضلانی، و تغییر الگوهای فعالیت مغزی مشخص می‌شود. از دیدگاه پژوهشی، خواب یک پدیده کاملاً غیرفعال نیست، بلکه شامل فرآیندهای بازسازی فعال عصبی و تنظیم هموستاز است. همه ما تقریباً یک سوم از زندگی را در خواب به سر می‌بریم. اما به آن اندازه که از واقعیتهای بیداری خودآگاهی داریم، از خواب خودمان کمتر می‌دانیم. خواب عبارت است از کاهش تا فقدان سطح هوشیاری، تعلیق نسبی ادراکات حسی و غیرفعال شدن تقریباً تمام عضلات ارادی در زمان استراحت است به طوری که فعالیت بدن و ذهن تغییر کرده و توهم‌های بینایی جایگزین تصاویر واضح واقعی بشوند. در بین پستانداران، پرندگان، ماهیان و دیگر جانوران مراحل خواب و بیداری وجود دارد. خواب برای سلامت و بازسازی سیستم اعصاب، سیستم ایمنی و سیستم عضلانی- اسکلتی انسانها و جانوران اهمیت دارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=درسنامه طب خواب|سال=1394|ناشر=کتاب ارجمند|صفحه=26}}</ref>
'''خواب''' حالتی از آرامش و تعطیل شدن نسبی حواس ظاهری است که برای استراحت بدن و استمرار حیات ضروری شمرده می‌شود. در [[قرآن]] خواب نوعی بازگرفتن موقت جان معرفی شده و به شباهت آن با [[مرگ]] اشاره شده است. در [[روایات اسلامی]] نیز درباره آثار خواب، برخی عوامل مربوط به آن و [[دعا|دعاها]] و آداب پیش از خواب توصیه‌هایی نقل شده است.


== چرا بخوابیم؟ ==
== تعریف لغوی و اصطلاحی ==
خواب یک فرایند حیاتی و فعال است که برای حفظ سلامت مغز و بدن کاملاً ضروری است، نه صرفاً زمانی برای استراحت. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که در طول خواب، مغز به‌طور فعال مشغول کارهایی مانند '''تثبیت خاطرات''' روزانه و '''پاکسازی مواد زائد و سمی''' است که طی بیداری انباشته شده‌اند.
'''خواب''' یک فرایند بیولوژیکی ضروری و چرخه‌ای در جانداران است که تقریباً یک‌سوم از طول عمر انسان را در بر می‌گیرد. این حالت تغییر یافته هوشیاری، نقشی حیاتی در تجدید قوا، بازسازی منابع انرژی و حفظ عملکرد بهینه ارگانیسم ایفا می‌کند.<ref name=":0">{{یادکرد وب|نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم|نشانی=https://lib.eshia.ir/10258/88/0|عنوان=معارف اسلامی|سال=1360}}</ref> خواب در لغت به معنای نقیض بیداری و حالتی از آسایش و استراحت است که در آن حواس ظاهری از فعالیت بازمی‌مانند و انسان و دیگر حیوانات حالت بی‌حسی نسبی پیدا می‌کنند. در این حالت، نفس از به‌کارگیری حواس ظاهری دست می‌کشد و بدن به آرامش می‌رسد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=خواب}}</ref>


==== خواب به سه دلیل برای مغز خوب است ====
== تمایز خواب و رؤیا ==
* تقویت حافظه بلندمدت: خواب با تثبیت خاطرات در حافظه بلندمدت و پاکسازی حافظه کوتاه‌مدت، فضا برای یادگیری اطلاعات جدید ایجاد می‌کند. گاهی خواب زیاد باعث ایجاد خاطرات ساختگی می‌شود.
در کاربرد روزمره، اصطلاحات خواب و رؤیا اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از منظر دقیق علمی و شناختی، هر یک تعریف مشخصی دارند. یکی به جنبهٔ زیستی و دیگری به جنبهٔ روانی این حالت می‌پردازد.
* حذف خاطرات بی‌اهمیت
* تقویت حافظه عضلانی یا مهارت‌های حرکتی


===== به گفتهٔ واکر در کتاب چرا می‌خوابیم، کمبود خواب نیز به سه روش به مغز آسیب می‌زند =====
خواب حالتی است که طی آن، بدن به آرامش رسیده و فعالیت ارادی انسان متوقف می‌گردد؛ این وضعیت برای تجدید قوا و فعالیت‌های حیاتی ضروری است. در مقابل، رؤیا مجموعه‌ای از تصاویر ذهنی است که در وضعیت خواب مشاهده می‌شود؛ فرد در این صحنه‌ها یا به صورت فعال نقش دارد یا تنها تماشاچی است.
* کاهش توجه و تمرکز: کمبود خواب باعث کاهش تدریجی عملکرد می‌شود، به‌ویژه در فعالیت‌های پرخطر مانند رانندگی.
* کاهش کنترل عاطفی: کمبود خواب باعث اختلال آمیگدال (بخش کنترل عواطف مغز) می‌شود و واکنش‌های عاطفی را ۶۰٪ شدیدتر می‌کند.
* ارتباط با آلزایمر: کمبود خواب ممکن است فرایند تشکیل حافظه و سیستم پاکسازی گلیمفاتیک (که پلاک‌های مرتبط با آلزایمر را پاک می‌کند) را مختل کند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=?why we sleep|سال=1399|نام خانوادگی=میتوواکر|ناشر=نشر نوین}}</ref>


== دیدگاه قرآن نسبت به خواب ==
نکته حائز اهمیت این است که مغز در زمان خواب از فعالیت بازنمی‌ایستد و به کار خود ادامه می‌دهد. دلیل این‌که گاهی ما تصور می‌کنیم خوابی بدون رؤیا گذرانده‌ایم، این است که حافظهٔ بیداری ما توانایی بازسازی مجدد آن تجربه را ندارد. در واقعیت، هیچ خوابی کاملاً عاری از رؤیا نیست.<ref name=":0"/>
=== در ادبیات دانشنامه‌ای اسلامی، خواب (نوم) در قرآن کریم نه تنها به عنوان یک نیاز فیزیولوژیک بلکه به مثابه یک پدیده هستی‌شناختی و نشانه‌ای از قدرت خداوند (آیة) تلقی می‌شود. قرآن انواع خواب را بر اساس کارکرد و شرایط وقوع آن دسته‌بندی می‌کند ===
{| class="wikitable"
!نوع/کارکرد خواب
!تعریف و توصیف قرآنی
!سوره و آیه (مثال)
|-
|'''۱. سبات (Subāt)'''
|'''خواب استراحت و آرامش:''' کارکرد عمومی و رحمتی خواب که هدف آن قطع فعالیت‌های روزانه، تأمین آرامش و بازیابی نیروی جسمی و روانی است.
|[[آیه ۹ سوره نبأ|سوره نبأ (۷۸)، آیه ۹]]: «وَجَعَلْنَا نَوْمَکُمْ سُبَاتًا» (و خواب شما را مایه آرامش [و قطع کار] قرار دادیم.)
|-
|'''۲. الموتة الصغری'''
|'''خواب به مثابه مرگ موقت:''' دیدگاهی که خواب را نوعی قبض روح موقت می‌داند. در این حالت، روح از بدن جدا می‌شود و تنها با اراده الهی در بیداری بازگردانده می‌شود، که تأکیدی بر حاکمیت مطلق خداوند بر حیات و ممات است.
|سوره زمر (۳۹)، آیه ۴۲: «اللَّهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِهَا وَالَّتِی لَمْ تَمُتْ فِی مَنَامِهَا…» (خداوند جان‌ها را به هنگام مرگشان می‌گیرد، و آن را که نمُرده است، در خوابش [می‌گیرد]…)
|-
|'''۳. خوابِ امنیت (الأمنة)'''
|'''خواب آرامش‌بخش الهی:''' حالتی خاص که خداوند به مؤمنان در شرایط بحرانی (مانند جنگ و اضطراب شدید) عطا می‌کند تا ترس و خستگی آنان از بین برود و به آرامش روحی دست یابند.
|سوره انفال (۸)، آیه ۱۱: «…إِذْ یُغَشِّیکُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ…» (…زمانی که خواب سبکی را از جانب خود، برای آرامش بر شما فرو پوشاند…)
|-
|'''۴. رقود (Ruqūd)'''
|'''خواب معجزه‌آسا و طولانی:''' اشاره به وضعیت غیرعادی و طولانی‌مدت خواب اصحاب کهف. این نوع خواب تحت مراقبت الهی رخ داده و خارج از چارچوب طبیعی است و نشان‌دهنده قدرت خارق‌العاده خداوند است.
|[[آیه ۱۸ سوره کهف|سوره کهف (۱۸)، آیه ۱۸]]: (اشاره به حالت خواب و بیداری آنان که به عنوان ''رقود'' توصیف شده است.)
|}
به‌طور کلی، قرآن خواب را نشانه رحمت، تدبیر الهی و دلیلی بر امکان رستاخیز می‌داند؛ زیرا بیدار شدن پس از خواب عمیق به مثابه نوعی زنده شدن مجدد است.


== دیدگاه پژوهشگران نسبت به کیفیت خواب ==
== رؤیا صادقه ==
==== طبقه‌بندی پنج‌گانه خواب بر اساس رویکرد چندوجهی ====
در منظر الهیات تطبیقی، رؤیا در حالت خواب، به عنوان کارکرد متعالی ذهن، در [[تورات]]، [[انجیل]] و به ویژه [[قرآن کریم]]، به عنوان یک نعمت الهی و کانال ارتباطی وحیانی مورد تأکید قرار گرفته است. این پدیده، عمدتاً در کتب مذکور به عنوان رؤیای صادق تعریف می‌شود؛ رؤیایی که دارای ماهیت صحیح و پیشگویانه بوده و با واقعیت بیرونی یا امر الهی تطابق کامل دارد. مطالعات قرآنی، نمونه‌های متعددی از این نوع رؤیاها را برجسته می‌سازد که نقشی محوری در سیر تاریخی انبیا داشته‌اند. این نمونه‌ها شامل رؤیای کودکی حضرت [[یوسف]] مبنی بر سجده یازده ستاره و ماه ([[سوره یوسف|یوسف]]: ۴)، تعبیر رؤیای دو هم‌سلولی ایشان در زندان، و رؤیای عزیز مصر که یوسف تعبیر کرد، می‌باشد. علاوه بر این، رؤیای حضرت [[ابراهیم]] در خصوص اجرای امر قربانی کردن اسماعیل (ع) ([[سوره صافات|صافات]]: ۱۰۲)، نمونه‌ای کلاسیک از رؤیای صادق مبتنی بر تکلیف الهی است. این رؤیاها در تقابل با پدیده‌های ناشی از اضطرابات فیزیولوژیک یا فعال شدن فرآیندهای متابولیک در خواب REM، به عنوان حقیقت منکشف شده از قلمرو غیب و پیامی مستقیم دسته‌بندی می‌شوند.<ref name=":0"/>
پژوهشی جدید توسط محققانی از دانشگاه کنکوردیا، از جمله اورور پرو و والریا کبتس، با بررسی داده‌های ۷۵۰ شرکت‌کننده از «پروژه نقشه‌برداری از اتصالات مغز انسان» (Human Connectome Project)، نشان داد که برای درک کیفیت خواب (به عنوان یکی از پنج بُعد اصلی عملکرد انسانی)، لازم است رویکردی جامع و چندوجهی فراتر از تمرکز بر صرفاً «مدت زمان خواب» اتخاذ شود.


این مطالعه، با بهره‌گیری از داده‌های ترکیبی روان‌شناختی، اجتماعی و تصویربرداری پیشرفته مغزی (مانند fMRI)، توانست پنج الگوی (یا «نوع») متمایز از خواب را شناسایی و طبقه‌بندی کند که هر یک با الگوی منحصربه‌فردی از فعالیت مغزی مرتبط است:
== در منابع اسلامی ==
# '''خواب ضعیف/ناآرام:''' مستقیماً با بدترین وضعیت سلامت روان (مانند افسردگی، اضطراب و استرس) مرتبط است.
قرآن خواب را وسیله‌ای برای قوام زندگی و تجدید نیرو معرفی می‌کند؛ چنان‌که در آیه «وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا» ([[آیه ۹ سوره نبأ|نبأ: ۹]]) خواب به عنوان مایه آرامش و قطع فعالیت‌های روزانه بیان شده است. در آیه‌ای دیگر آمده است: «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا…» ([[آیه ۴۲ سوره زمر|زمر: ۴۲]]). از این آیه چنین برداشت می‌شود که خواب و مرگ در جدا شدن نفس از بدن شباهت دارند؛ با این تفاوت که در خواب [[روح]] دوباره به بدن بازمی‌گردد، اما در مرگ این بازگشت رخ نمی‌دهد. به همین معنا در حدیث مشهور آمده است: «النوم أخو الموت» (خواب برادر مرگ است).<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=خواب}}</ref>
# '''خواب مقاوم/سازگار:''' افرادی که با وجود مشکلات احتمالی خواب، آسیب‌های روانی یا شناختی را تجربه نمی‌کنند.
# '''خواب کوتاه‌مدت:''' که عمدتاً با کاهش عملکرد شناختی به دلیل کمبود مدت زمان خواب تعریف می‌شود.
# '''و ۵. دو نوع ترکیبی دیگر:''' که ویژگی‌های خاص مغزی و روانی را نشان می‌دهند.<ref>https://fararu.com/fa/tiny/news-912529</ref>


== انواع خواب ==
در روایات اسلامی به برخی نکات درباره خواب اشاره شده است؛ از جمله اینکه چهار چیز است که اندک آن نیز بسیار شمرده می‌شود: آتش، خواب، بیماری و دشمن. همچنین در برخی احادیث آمده است که کاهو خواب‌آور و کمک‌کننده به هضم غذا است و [[حجامت]] می‌تواند خواب‌آلودگی را برطرف کند.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=خواب}}</ref>
=== ساختار خواب انسان به‌طور کلاسیک به دو فاز اصلی تقسیم می‌شود ===
'''خواب بدون حرکت سریع چشم (NREM)''' که خود شامل سه مرحله مجزا است و عمدتاً مسئول ترمیم فیزیکی و کاهش متابولیسم است؛ و '''خواب با حرکت سریع چشم (REM)''' که با رؤیاپردازی شدید و افزایش فعالیت مغزی مشابه بیداری مشخص می‌شود و نقش حیاتی در تثبیت حافظه و یادگیری ایفا می‌کند.


==== خواب رَپید آی مومنت (REM Sleep): فاز فعال رؤیا ====
از جعفر صادق، امام ششم شیعیان امامیه دعاهایی برای خواب نقل شده است. از جمله اینکه هنگام رفتن به بستر گفته شود: «سبحان الله ذی الشأن، دائم السلطان، عظیم البرهان، کل یوم هو فی شأن…» و سپس دعا شود که خداوند رگ‌های تپنده را آرام کند و چشم‌ها را به خواب فرو برد. همچنین توصیه شده است که پیش از خواب آیةالکرسی و آیاتی مانند «إذ یغشّیکم النعاس أمنة منه» و «وجعلنا نومکم سباتاً» خوانده شود. در حدیثی دیگر از جعفر صادق آمده است که پنج گروه به سختی خوابشان می‌برد: کسی که قصد کشتن دیگری را دارد، توانگری که برای مال خود امین مطمئنی ندارد، کسی که برای رسیدن به مال دنیا به [[دروغ]] و [[تهمت]] متوسل می‌شود، فردی که بدهی سنگین دارد و توان پرداخت آن را ندارد، و کسی که دلبسته دوستی است که در آستانه جدایی از او قرار دارد.<ref>{{پک|1=اختری|2=۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=خواب}}</ref>
خواب REM یک مرحله کلیدی در سیکل خواب است که با فعالیت مغزی شدید مشابه بیداری (امواج بتا) و حرکت سریع چشم‌هامشخص می‌شود. این فاز، محل اصلی وقوع رویاهای واضح است.


ویژگی‌های اصلی:
== پانویس ==
* فیزیولوژی: تنفس و ضربان قلب نامنظم می‌شوند، در حالی که عضلات اصلی دچار فلج موقت (آتونیا) می‌گردند.
=== ارجاعات ===
* اهمیت بیولوژیک:ترشح هورمون رشد در این مرحله رخ می‌دهد و فعالیت شیمیایی مغز با افزایش استیل‌کولین و کاهش سروتونین/نورآدرنالین همراه است.
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}


== سیکل خواب ==
=== منابع ===
خواب در طول شب به صورت چرخه‌ای (سیکل) پیش می‌رود که شامل مراحل غیر REM (NREM مراحل ۱، ۲، ۳ و ۴) {{پانویس}}و REM است. ترتیب معمول یک سیکل به این صورت است: '''N1 → N2 → N3 → خواب).
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=خواب|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}
* دوN4 → N3 → N2 → REM'''.
* هر سیکل خواب تقریباً '''۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه''' به طول می‌انجامد و برای یک خواب شبانه مطلوب، تکرار این سیکل‌ها '''۴ تا ۵ بار''' توصیه می‌شود (مجموعاً ۸ ساعتره '''مرحله ۴ (خواب عمیق)''' در ابتدای شب طولانی‌تر است و با پیشرفت شب، دوره‌های خواب REM افزایش یافته و در نزدیکی صبح ممکن است به نیم ساعت نیز برسد


{{پانویس}}
{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}
 
[[رده:خواب| ]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۷

خواب حالتی از آرامش و تعطیل شدن نسبی حواس ظاهری است که برای استراحت بدن و استمرار حیات ضروری شمرده می‌شود. در قرآن خواب نوعی بازگرفتن موقت جان معرفی شده و به شباهت آن با مرگ اشاره شده است. در روایات اسلامی نیز درباره آثار خواب، برخی عوامل مربوط به آن و دعاها و آداب پیش از خواب توصیه‌هایی نقل شده است.

تعریف لغوی و اصطلاحی

خواب یک فرایند بیولوژیکی ضروری و چرخه‌ای در جانداران است که تقریباً یک‌سوم از طول عمر انسان را در بر می‌گیرد. این حالت تغییر یافته هوشیاری، نقشی حیاتی در تجدید قوا، بازسازی منابع انرژی و حفظ عملکرد بهینه ارگانیسم ایفا می‌کند.[۱] خواب در لغت به معنای نقیض بیداری و حالتی از آسایش و استراحت است که در آن حواس ظاهری از فعالیت بازمی‌مانند و انسان و دیگر حیوانات حالت بی‌حسی نسبی پیدا می‌کنند. در این حالت، نفس از به‌کارگیری حواس ظاهری دست می‌کشد و بدن به آرامش می‌رسد.[۲]

تمایز خواب و رؤیا

در کاربرد روزمره، اصطلاحات خواب و رؤیا اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از منظر دقیق علمی و شناختی، هر یک تعریف مشخصی دارند. یکی به جنبهٔ زیستی و دیگری به جنبهٔ روانی این حالت می‌پردازد.

خواب حالتی است که طی آن، بدن به آرامش رسیده و فعالیت ارادی انسان متوقف می‌گردد؛ این وضعیت برای تجدید قوا و فعالیت‌های حیاتی ضروری است. در مقابل، رؤیا مجموعه‌ای از تصاویر ذهنی است که در وضعیت خواب مشاهده می‌شود؛ فرد در این صحنه‌ها یا به صورت فعال نقش دارد یا تنها تماشاچی است.

نکته حائز اهمیت این است که مغز در زمان خواب از فعالیت بازنمی‌ایستد و به کار خود ادامه می‌دهد. دلیل این‌که گاهی ما تصور می‌کنیم خوابی بدون رؤیا گذرانده‌ایم، این است که حافظهٔ بیداری ما توانایی بازسازی مجدد آن تجربه را ندارد. در واقعیت، هیچ خوابی کاملاً عاری از رؤیا نیست.[۱]

رؤیا صادقه

در منظر الهیات تطبیقی، رؤیا در حالت خواب، به عنوان کارکرد متعالی ذهن، در تورات، انجیل و به ویژه قرآن کریم، به عنوان یک نعمت الهی و کانال ارتباطی وحیانی مورد تأکید قرار گرفته است. این پدیده، عمدتاً در کتب مذکور به عنوان رؤیای صادق تعریف می‌شود؛ رؤیایی که دارای ماهیت صحیح و پیشگویانه بوده و با واقعیت بیرونی یا امر الهی تطابق کامل دارد. مطالعات قرآنی، نمونه‌های متعددی از این نوع رؤیاها را برجسته می‌سازد که نقشی محوری در سیر تاریخی انبیا داشته‌اند. این نمونه‌ها شامل رؤیای کودکی حضرت یوسف مبنی بر سجده یازده ستاره و ماه (یوسف: ۴)، تعبیر رؤیای دو هم‌سلولی ایشان در زندان، و رؤیای عزیز مصر که یوسف تعبیر کرد، می‌باشد. علاوه بر این، رؤیای حضرت ابراهیم در خصوص اجرای امر قربانی کردن اسماعیل (ع) (صافات: ۱۰۲)، نمونه‌ای کلاسیک از رؤیای صادق مبتنی بر تکلیف الهی است. این رؤیاها در تقابل با پدیده‌های ناشی از اضطرابات فیزیولوژیک یا فعال شدن فرآیندهای متابولیک در خواب REM، به عنوان حقیقت منکشف شده از قلمرو غیب و پیامی مستقیم دسته‌بندی می‌شوند.[۱]

در منابع اسلامی

قرآن خواب را وسیله‌ای برای قوام زندگی و تجدید نیرو معرفی می‌کند؛ چنان‌که در آیه «وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا» (نبأ: ۹) خواب به عنوان مایه آرامش و قطع فعالیت‌های روزانه بیان شده است. در آیه‌ای دیگر آمده است: «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا…» (زمر: ۴۲). از این آیه چنین برداشت می‌شود که خواب و مرگ در جدا شدن نفس از بدن شباهت دارند؛ با این تفاوت که در خواب روح دوباره به بدن بازمی‌گردد، اما در مرگ این بازگشت رخ نمی‌دهد. به همین معنا در حدیث مشهور آمده است: «النوم أخو الموت» (خواب برادر مرگ است).[۳]

در روایات اسلامی به برخی نکات درباره خواب اشاره شده است؛ از جمله اینکه چهار چیز است که اندک آن نیز بسیار شمرده می‌شود: آتش، خواب، بیماری و دشمن. همچنین در برخی احادیث آمده است که کاهو خواب‌آور و کمک‌کننده به هضم غذا است و حجامت می‌تواند خواب‌آلودگی را برطرف کند.[۴]

از جعفر صادق، امام ششم شیعیان امامیه دعاهایی برای خواب نقل شده است. از جمله اینکه هنگام رفتن به بستر گفته شود: «سبحان الله ذی الشأن، دائم السلطان، عظیم البرهان، کل یوم هو فی شأن…» و سپس دعا شود که خداوند رگ‌های تپنده را آرام کند و چشم‌ها را به خواب فرو برد. همچنین توصیه شده است که پیش از خواب آیةالکرسی و آیاتی مانند «إذ یغشّیکم النعاس أمنة منه» و «وجعلنا نومکم سباتاً» خوانده شود. در حدیثی دیگر از جعفر صادق آمده است که پنج گروه به سختی خوابشان می‌برد: کسی که قصد کشتن دیگری را دارد، توانگری که برای مال خود امین مطمئنی ندارد، کسی که برای رسیدن به مال دنیا به دروغ و تهمت متوسل می‌شود، فردی که بدهی سنگین دارد و توان پرداخت آن را ندارد، و کسی که دلبسته دوستی است که در آستانه جدایی از او قرار دارد.[۵]

پانویس

ارجاعات

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم (۱۳۶۰). «معارف اسلامی».
  2. ↑ اختری، «خواب»، دایره‌المعارف جامع اسلامی.
  3. ↑ اختری، «خواب»، دایره‌المعارف جامع اسلامی.
  4. ↑ اختری، «خواب»، دایره‌المعارف جامع اسلامی.
  5. ↑ اختری، «خواب»، دایره‌المعارف جامع اسلامی.

منابع

برگرفته از «https://www.islamical.org/w/index.php?title=خواب&oldid=173426»