سدرةالمنتهی

سدرةالمنتهی ترکیبی قرآنی به معنای «درخت کنار پایانی» است که در آیات مربوط به معراج محمد در سوره نجم آمده است. این تعبیر در منابع تفسیری و روایی به درختی در عوالم بالا، در سمت راست عرش و بر فراز آسمان هفتم تفسیر شده که حد نهایی آگاهی یا حرکت فرشتگان و برخی مراتب صعود موجودات به‌شمار می‌رود.

مفهوم و جایگاه قرآنی

واژه «سدرة المنتهی» در قرآن در ضمن گزارش معراج در سوره نجم آمده است: «وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَی * عِندَ سِدْرَةِ الْمُنتَهَی * عِندَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَی»؛ یعنی پیامبر بار دیگر جبرئیل را در هنگام فرود آمدن، نزد سدرةالمنتهی مشاهده کرد و بهشت مأوی در نزد آن قرار دارد.

تفسیرها و وجوه تسمیه

در تفسیر این تعبیر گفته‌اند که سدرةالمنتهی درختی است در سمت راست عرش و بر فراز آسمان هفتم که علم فرشتگان تا آنجا پایان می‌یابد و آنان از عوالم بالاتر آگاهی ندارند. برخی نیز وجه تسمیه آن را این دانسته‌اند که امور مربوط به زمین از جانب آسمان تا همان محدوده فرود می‌آید. در تفسیر دیگری آمده است که ارواح شهدا از آن فراتر نمی‌روند. همچنین گفته شده است که فرشتگان از آن نقطه تجاوز نمی‌کنند؛ چنان‌که در گزارش‌های معراج آمده است که جبرئیل در آنجا از ادامه همراهی بازایستاد و اعلام کرد که حد او تا همان‌جاست و پیامبر باید از آن پس به تنهایی پیش رود. بنابر دیدگاهی دیگر، فرشتگانی که مراقب اعمال انسان‌ها هستند، اعمال اهل زمین را تا آنجا بالا می‌برند و همان‌جا منتهای سیر آنان است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سدرة المنتهی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.