حازم قرطاجنی

هنیءالدین حازم بن محمد بن حسن انصاری، مشهور به حازم قرطاجنی ادیب، نحوی و بلاغی نامدار سده هفتم هجری قمری بود که در علوم زبان عربی، از جمله نحو، لغت، عروض و بیان جایگاهی برجسته داشت. او به دلیل تسلط گسترده بر دانش‌های زبانی و آثار تألیفی خود، از چهره‌های شاخص علمی زمانه‌اش به‌شمار می‌رفت و شاگردان و راویان بسیاری از او نقل کرده‌اند.

زندگی

«حازم بن محمد بن حسن بن خلف بن حازم انصاری قرطاجنی نحوی»، مکنی به ابوالحسن و ملقب به «هَنیءالدین»، از ادیبان و دانشمندان برجسته در حوزه بلاغت و ادب عربی بود. او در سال ۶۰۸ هجری قمری متولد شد و در نظم و نثر، نحو، لغت، عروض و علم بیان تبحر داشت و به‌عنوان یکی از سرآمدان عصر خود شناخته می‌شد. شمار کسانی که از او روایت کرده‌اند بسیار زیاد بوده و افرادی چون ابوحیان و ابن‌رشید از جمله راویان آثار و گفته‌های او به‌شمار می‌روند.

در توصیف جایگاه علمی او گفته شده است که در علوم زبانی، نوآوری‌ها و انتخاب‌های برجسته‌ای داشته و در میان معاصران خود کم‌نظیر بوده است. وی در بلاغت، بیان و حفظ لغات، اشعار و اخبار عربی مهارتی گسترده داشت و افزون بر روایت، در تألیف و نگارش نیز توانمند بود و در برخی علوم عقلی نیز دستی داشت. حازم بن محمد بن حسن در شب شنبه، ۲۴ ماه رمضان سال ۶۸۴ هجری قمری درگذشت.

آثار

از آثار او می‌توان به کتاب «منهاج البلغاء فی علمی البلاغة و البیان»، اثری در قوافی، و قصیده‌ای میمیه در نحو اشاره کرد که بخشی از آن در آثار نحویان بعدی نقل شده است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حازم بن محمد بن حسن». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.