کاربر:Shahroudi/کارگاه3: تفاوت میان نسخه‌ها

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بصریویکی‌متن
(موقت)
برچسب‌ها: برگردانده‌شده ویرایشگر بصری
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: برگردانده‌شده ویرایشگر بصری
خط ۱: خط ۱:
'''سید محمدعلی آل‌هاشم''' (۱۳۴۱ش در تبریز- ۱۴۰۳ش در آذربایجان)، امام جمعه تبریز و نماینده ولی فقیه در استان آذربایجان شرقی بود. او سمت‌های رسمی متعددی در بخش عقیدتی ارتش داشته است. او همچنین در چندین دوره از مجلس خبرگان رهبری حضور داشته بود.
'''کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی''' در شهر [[مشهد]] و در [[حرم امام رضا]] قرار گرفته است. این کتابخانه دارای مساحت بالا و حجم زیادی از کتاب‌ها، نسخ خطی و آثار تاریخی است که باعث کسب رتبه بالایی در میان سایر کتابخانه‌ها در [[ایران]] و آسیای غربی شده است. کتابخانه آستان قدس رضوی، یکی از بزرگ‌ترین و جامع‌ترین کتابخانه‌های جهان اسلام است و گفته می‌شود بزرگ‌ترین دارندهٔ نسخه‌های چاپ سنگی در ایران است و دارای قدیمی‌ترین قرآن‌های خطی در دنیا به‌شمار می‌رود.  


== زندگی ==
کتابخانه در حال حاضر، زیر مجموعه سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اداره می‌شود که رئیس آن را تولیت آستان قدس رضوی مشخص می‌نماید. این کتابخانه از کتابخانه‌های عمومی و تخصصی، مرکز نگهداری نسخ خطی، اداره حفظ و مرمت آثار، مرکز اسناد و مطبوعات و اداره روابط عمومی و امور بین‌الملل تشکیل شده است. علاوه بر کتابخانه‌های موجود در حرم امام رضا، ۶۰ باب کتابخانه دیگر در شهر مشهد و دیگر شهرهای ایران و یک باب کتابخانه در هند نیز، زیر مجموعه کتابخانه‌های آستان قدس رضوی به شمار رفته‌اند.
سید محمدعلی آل‌هاشم؛ فرزند سید محمدتقی آل‌هاشم از روحانیون برجسته و به نام تبریز بود. او تحصیلات مقدماتی را تا دبیرستان در تبریز گذراند و سپس برای تحصیل علوم دینی در حوزه علمیه تبریز، مشغول و سپس به حوزه علمیه قم عزیمت کرد. او ۱۴ سال در درس خارج سید علی خامنه‌ای حضور فعال داشت.<ref>«زندگی‌نامه»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref>


=== سمت‌های رسمی و سیاسی ===
بر اساس آخرین آمارهای منتشر شده درباره این کتابخانه، بیش از ۴ میلیون کتاب چاپی و بیش از ۱۴۷ هزار نسخه سمعی-بصری در این کتاب‌خانه نگهداری می‌شود. عداد نسخه‌های خطی این مجموعه تا پایان سال ۱۴۰۱ شمسی را ۱۰۶ هزار نسخه عنوان شده است. همچنین گفته شده است که ۶۵ هزار نسخه چاپ سنگی در این کتابخانه نگهداری می‌شود. تعداد اسناد نگهداری شده در مرکز اسناد آستان قدس رضوی را نزدیک به ۱۴ میلیون برگ سند مکتوب و ۱۰۸ هزار عکس، نگاتیو، اسلاید، کنتاک و فایل دیجیتالی عنوان کرده‌اند. غیر از نسخ مکتوب، بیش از ۱۱ میلیون و ۲۲۶ هزار نسخه سی‌دی و منابع غیر مکتوب (الکترونیکی) برای این مجموعه گزارش شده است.
آل‌هاشم پس از سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی، سید اسدالله مدنی، علی مشکینی، مسلم ملکوتی و محسن مجتهد شبستری، ششمین نماینده ولی فقیه در آذربایجان و امام جمعه تبریز بود.<ref>«زندگی‌نامه»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref> او از ۱۰ خرداد ۱۳۹۶ش،<ref>«انتصاب نماینده ولی فقیه در استان آذربایجان شرقی و امام جمعه تبریز»، خامنه‌ای دات آی آر.</ref> تا سال ۱۴۰۳ش، امام جمعه تبریز بود. آل هاشم از ۲۸ تیر ۱۳۸۸ش<ref>«انتصاب حجت‌الاسلام سیدمحمدعلی آل‌هاشم به ریاست سازمان عقیدتی سیاسی ارتش»، خامنه‌ای دات آی آر.</ref> تا ۱۱ تیر ۱۳۹۶ش<ref>«انتصاب حجت‌الاسلام محمدحسنی به ریاست سازمان عقیدتی سیاسی ارتش»، خامنه‌ای دات آی آر.</ref> با حکم سید علی خامنه‌ای مسئولیت نمایندگی ولی فقیه و رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران را بر عهده داشت.<ref>«انتصاب حجت‌الاسلام سیدمحمدعلی آل‌هاشم به ریاست سازمان عقیدتی سیاسی ارتش»، خامنه‌ای دات آی آر.</ref> وی در این دوره سه بار موفق به کسب مقام اول بین سازمان‌های عقیدتی سیاسی نیروهای مسلح بود.<ref>«زندگی‌نامه»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref> آل‌هاشم در دوره‌های مختلفی از مجلس خبرگان رهبری به عنوان نماینده مردم آذربایجان شرقی حاضر بوده است. در آخرین مرحله از حضور وی در مجلس خبرگان، او با کسب ۸۳۴ هزار و ۱۰۸ رای، بیشترین رای در ادوار مختلف خبرگان رهبری در استان آذربایجان را کسب کرد.<ref>«"آل هاشم" رکورد خبرگان را شکست»، خبرآنلاین.</ref> از دیگر سمت‌های رسمی او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<ref>«زندگی‌نامه»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref>


* مسئول ستاد نماز جمعه تبریز
== ماهیت و اهمیت ==
* مسئول عقیدتی سیاسی مرکز آموزش پشتیبانی نیروهای زمینی ارتش
کتابخانه آستان قدس رضوی، یکی از بزرگ‌ترین و جامع‌ترین کتابخانه‌های جهان اسلام است.<ref>{{پک/بن|جوان۱۴|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=اهدای کتب خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی چهار برابر شد}}</ref> گفته شده است که کتابخانه آستان قدس رضوی، بزرگ‌ترین دارندهٔ نسخه‌های چاپ سنگی در ایران است و دارای قدیمی‌ترین قرآن‌های خطی در دنیا به‌شمار می‌رود.<ref>{{پک/بن|جهان۳۴|ک=خبرگزاری ایبنا|ف=بزرگ‌ترین مجموعه نسخ خطی و سنگی در جهان اسلام}}</ref> از کتابخانه آستان قدس به عنوان بزرگ‌ترین آرشیو نشریات ایران، بزرگ‌ترین آرشیو نشریات دیجیتال در ایران و بزرگ‌ترین کتابخانه تخصصی مطبوعات در ایران یاد شده است.<ref>{{پک/بن|قدس۵۰|ک=خبرگزاری قدس|ف=تاریخ جراید ایران در گنجینه رضوی}}</ref> بپایگاه داده‌های آموزشی آزاد آمریکا (OEDB)، کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس رضوی را به عنوان هفتمین کتابخانه در میان بیست کتابخانهٔ معتبر دنیا که در تغییر جهان نقش داشته‌اند، نام برده است.<ref>{{پک/بن|جزوات۱|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟}}</ref>
* رئیس عقیدتی سیاسی لشکر ۲۱ حمزه آذربایجان
* رئیس اداره عقیدتی سیاسی منطقه‌ای آذربایجان
* معاون تبلیغات و روابط عمومی سازمان عقیدتی سیاسی منطقه‌ای آذربایجان
* جانشین اداره عقیدتی سیاسی نیروی دریایی ارتش
* جانشین اداره عقیدتی سیاسی نیروی زمینی ارتش
* معاون هماهنگ کننده سازمان عقیدتی سیاسی ارتش
* جانشین سازمان عقیدتی سیاسی ارتش با تصویب فرماندهی معظم کل قوا
* عضو میز آذربایجان در مجمع تشخیص مصلحت نظام
* رئیس اداره عقیدتی سیاسی نیروی زمینی ارتش.


=== درگذشت ===
کوچ [[شیعه|شیعیان]]، اجتماع علماء، فرهیختگان و طلاب و تأسیس [[حوزه علمیه|حوزه‌های علمیه]]، از جمله عوامل ایجاد و توسعهٔ کتابخانه در کنار حرم امام رضا عنوان شده است. به مرور زمان، سنت وقف کتاب‌ها به آستان قدس رایج شد و همین امر سبب شد تا در حرم امام رضا، کتابخانه‌ای مستقل، با هدف نگهداری کتاب‌ها تأسیس شود.<ref>{{پک/بن|جزوات۱|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟}}</ref> یکی از رسالت‌های این کتابخانه، تأسیس پایگاه‌های موضوعی و تخصصی به شکل متمرکز عنوان شده است. این کتابخانه در طول دوره‌های متمادی، دچار تحولات در زمینه ارائه خدمات و بروزرسانی بوده است.<ref>{{پک|کریمی|۱۳۹۲|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی}}</ref>
در پی سقوط بالگرد حامل رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران در ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش، آل‌هاشم به همراه جمعی دیگر از همراه حاضر در بالگرد سانحه‌دیده؛ درگذشت.


== آثار ==
=== وسعت ===
آل‌هاشم دارای تالیفات تخصصی برای نیروهای مسلح، طلاب و روحانیون و تالیفات عمومی بود.<ref>«زندگی‌نامه»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref> از جمله آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تعداد نسخه‌های خطی این مجموعه تا پایان سال ۱۴۰۱ شمسی را ۱۰۶ هزار نسخه عنوان شده است.<ref>{{پک/بن|جزوات۱|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟}}</ref> این کتابخانه همچنین دارای ۶۵ هزار نسخه چاپ سنگی است.<ref>{{پک/بن|جوان۱۴|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=اهدای کتب خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی چهار برابر شد}}</ref> رئیس این کتابخانه مجموع تعداد نسخ خطی و سنگی این کتابخانه تا سال ۱۴۰۱ را ۱۷۶ هزار نسخه عنوان کرده است.<ref>{{پک/بن|کتاب۷۹|ک=خبرگزاری ایبنا|ف=افتتاح گنجینه عظیم آثار مکتوب آستان قدس}}</ref> همچنین تعداد اسناد نگهداری شده در مرکز اسناد آستان قدس رضوی را نزدیک به ۱۴ میلیون برگ سند مکتوب<ref>{{پک/بن|جوان۱۴|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=اهدای کتب خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی چهار برابر شد}}</ref><ref>{{پک/بن|مرکز۵۵۰|ک=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=حفظ میراث مکتوب}}</ref> و ۱۰۸ هزار عکس، نگاتیو، اسلاید، کنتاک و فایل دیجیتالی عنوان کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|جزوات۱|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟}}</ref> همچنین در این آرشیو، ۲۲ هزار ساعت تاریخ شفاهی بایگانی شده است.<ref>{{پک/بن|مرکز۵۵۰|ک=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=حفظ میراث مکتوب}}</ref> در این کتابخانه بیش از ۴ میلیون کتاب چاپی و بیش از ۱۴۷ هزار نسخه سمعی-بصری نگهداری می‌شود.<ref>{{پک/بن|جزوات۱|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟}}</ref>


* شمیم اخلاق و تربیت اسلامی<ref>«معرفی آثار»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref>
منابع آرشیو مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی شامل مجله، روزنامه، سالنما و سالنامه‌ها، نشریات دانشگاهی، نشریات دانشجویی، نشریات الکترونیکی، خبرنامه‌ها، نشریات تجربی مانند نشریات دانش آموزی و نشریات مساجد، شب‌نامه‌ها، کتاب‌های مطبوعاتی و بریده‌های جراید است. این نشریات به زبان‌های فارسی، انگلیسی، عربی و اردو هستند.<ref>{{پک/بن|قدس۵۰|ک=خبرگزاری قدس|ف=تاریخ جراید ایران در گنجینه رضوی}}</ref> غیر از نسخ مکتوب، بیش از ۱۱ میلیون و ۲۲۶ هزار نسخه سی‌دی و منابع غیر مکتوب (الکترونیکی) برای این مجموعه گزارش شده است.<ref>{{پک/بن|جزوات۱|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟}}</ref> این مرکز تا سال ۱۳۹۳ ه‍. ش، بیش از ۱۷۶ هزار کتاب خطی را دیجیتال‌سازی کرده است.<ref>{{پک/بن|ایکنا۴۰۶|ک=خبرگزاری ایکنا|ف=دیجیتال‌سازی ۴۹۶ نسخه خطی}}</ref>
* سیره اخلاقی و تربیتی<ref>«معرفی آثار»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref>
* بررسی فقهی جنگ روانی<ref>«معرفی آثار»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم.</ref>
* پیام جمعه - در ۶ جلد (خطبه‌های ایراد شده در نماز جمعه تبریز )<ref>«نگاهی به زندگی و کارنامه نامزدهای خبرگان رهبری در آذربایجان شرقی»، سایت ایرنا.</ref>


== پانویس ==
== تاریخچه ==
کتابخانه آستان قدس رضوی از جمله کتابخانه‌های وقفی قدیمی است که تا امروز پابرجا مانده است. تاریخ دقیقی از تأسیس کتابخانه رضوی گزارش نشده است؛<ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> اما به عقیده برخی، قرائن تاریخی و برخی [[وقف‌نامه]]‌ها، تاریخ تأسیس کتابخانه را پس از ۳۲۷ ه‍.ق می‌رساند.<ref>{{پک|1=محبوب فریمانی|2=۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۵۰}}</ref><ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک/بن|1=جزوات۱|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟}}</ref> اولین سندی رسمی که از وجود کتابخانه در حرم امام رضا یاد کرده است، وقف‌نامه کتاب غایةالاصول است که در آن به عبارت «خزانة الکتاب» تصریح شده است. این سند متعلق به سال ۸۲۵ ه‍.ق است و گواهی می‌دهد در قرن نهم، کتابخانه‌ای در حرم دایر بوده است.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref>
 
به‌طور کلی، تا پیش از سال ۹۹۵، اطلاعات زیادی از کتابخانه آستان قدس وجود ندارد.<ref>{{پک|1=محبوب فریمانی|2=۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۴۹}}</ref> گزارش شده است که در حمله ازبک‌ها به سال ۹۹۸ ه‍. ق، کتابخانه حرم غارت شد.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> [[شاه‌عباس صفوی]] و [[شیخ بهایی]]، کتاب‌ها و مصحف‌هایی را که توسط ازبکان به تاراج رفته بود، جمع‌آوری کرده و به کتابخانهٔ آستان قدس برگرداندند. همچنین با اهدای نسخه‌هایی توسط خود شاه و شیخ، کتابخانه جدیدی در حرم تأسیس شد.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> بر اساس اسناد موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی، اولین فهرست کتابخانه در سال [[۱۰۱۰ قمری|۱۰۱۰ ه‍. ق]] تهیه شد.<ref>{{پک|1=محبوب فریمانی|2=۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۷۲}}</ref> اداره کتابخانه در دوره افشاریه، همچون دوره صفویه بوده و تغیرات زیادی نکرده است.<ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref> پس از پایان حکمرانی صفویان بر ایران و آغاز [[دوره افشاریه|دورهٔ افشاری]]، [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] برای توسعه کتابخانه، حدود هفتصد جلد کتاب را از [[کتابخانه سلطنتی اصفهان|کتابخانهٔ سلطنتی اصفهان]] وقف کتابخانهٔ آستان کرد.<ref>{{پک|1=محبوب فریمانی|2=۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۱۴۵–۱۴۶}}</ref>
 
بعدها در [[دوره قاجار]] تغییر و تحولات اساسی در کتابخانه به وجود آمد. در این دوره، قرآن‌ها از کتاب‌ها مجزا شدند و دو ساختمان به کتابخانه اختصاص یافت. ناصرالدین شاه در هر دو سفر خود به مشهد، از کتابخانه بازدید و دستوراتی از قبیل جداسازی قرآن‌های خطی از کتاب‌ها را صادر کرد.<ref>{{پک|1=محبوب فریمانی|2=۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۱۹۱–۱۹۵}}</ref> در سال‌های پایان دوره قاجار، به سال [[۱۳۴۳ قمری|۱۳۴۳ ه‍. ق]] مصادف با [[۱۳۰۳ش|۱۳۰۳ ه‍. ش]]، کمیسیونی در آستان قدس تشکیل شد تا اصلاحاتی در امور کتابخانه از جمله تدوین نظام‌نامه برای ادارهٔ امور کتابخانه، انجام گیرد.<ref>{{پک|1=محبوب فریمانی|2=۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۲۲۲–۲۲۳ و ۲۵۱}}</ref><ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref> در دوره قاجار، کتابخانه توسعه بیشتری یافت و از قرائت‌خانه جدا شد. تشکیل دو کتابخانه جدا به نام‌های «کتابخانه ایوان طلا» و «کتابخانه جدید» برای نگهداری نسخ نفیس و کتاب‌های جدید، از اقدامات دوره تولیت میرزا سیف‌الدوله بود. کتابخانه ایوان طلا در ایوان طلای نادری مستقر بود کتابخانه جدید به قسمت غربی مدرسه علینقی میرزا منتقل شد.<ref>{{پک|1=محبوب فریمانی|2=۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۳۳۰}}</ref>
 
با آغاز دوره تولیت محمدولی خان اسدی بر آستان قدس، کتابخانه شاهد توسعه و رونق بسیاری بود. در همین دوره، حجره‌های فوقانی صحن کهنه با میز و صندلی تجهیز شدند و مبدل به قرائت‌خانه شد.<ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref> پس از ۸ سال کار عمرانی، در نهایت در سال ۱۳۲۴ ساختمان جدیدی برای کتابخانه در حرم احداث شد.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> در سال ۱۳۴۲ ه‍.ش تمام ساختمان برچیده شد و صحن موزه گسترش یافت و ساختمان جدیدی در سمت شرق صحن احداث شد. در سال ۱۳۵۳ ه‍.ش ساختمان جدیدی در ضلع شرقی حرم ساخته شد که ۱۰ هزار متر زیربنا در ۵ طبقه بود.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> این کتابخانه در سال ۱۳۵۶ به افتتاح رسید.<ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref> در سال [[۱۳۳۲ شمسی|۱۳۳۲ ه‍. ش]]، [[کتابخانه مسجد گوهرشاد]] در حرم امام رضا ساخته شد.<ref>{{پک|فاضل|۱۳۵۱|ک=وحید|ف=کتابخانه‌های عمده مشهد}}</ref> در سال [[۱۳۶۸ شمسی|۱۳۶۸ ه‍. ش]]، ساختمان جدیدی با مساحت ۱۲۰۰ مترمربع در بست شیخ بهایی حرم احداث و کتابخانه گوهرشاد به آنجا منتقل شد.<ref>{{پک/بن|دانش۱|ک=دانشنامه مشهد|ف=کتابخانه گوهرشاد}}</ref> در سال [[۱۳۶۰ شمسی|۱۳۶۰ ه‍. ش]] کلنگ ساخت کتابخانه‌ای مستقل در حرم امام رضا زده شد.<ref>{{پک|1=خانی‌زاده|2=نظرکرده|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، ساختمان}}</ref> سرآخر در سال ۱۳۷۲ کارهای عمرانی کتابخانه جدید تکمیل و در اواسط سال ۱۳۷۳، از ساختمان جدید بهره‌برداری شد.<ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک/بن|1=توسعه۴۰|ک=خبرگزاری رضوی|ف=توسعه مخزن کتابخانه مرکزی حرم}}</ref>
 
=== کتابخانه دیجیتال ===
پییشنهاد تأسیس کتابخانه‌ای دیجیتال در کنار کتابخانه بزرگ آستان قدس رضوی، در سال ۱۳۸۰ ه‍.ش توسط مشاور علمی سازمان کتابخانه‌های آستان قدس مطرح شد. این کتابخانه، در سال ۱۳۸۳ ه‍.ش با بهره‌گیری از ۳۵ منبع خارجی و ۶ منبع داخلی آغاز به کار کرد.<ref>{{پک|کریمی|۱۳۹۲|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک/بن|دیجی۱|ک=خبرگزاری ایبنا|ف=کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی}}</ref> بر اساس گزارش‌ها در سال ۱۴۰۲ ه‍. ش، مجموعه منابع این کتابخانه بالغ بر ۱۸۵ میلیون منبع دیجیتال بوده است.<ref>{{پک/بن|باب۴|ک=درگاه آستان قدس رضوی|ف=دسترسی به منابع دیجیتال در ایستگاه‌های مطالعه رضوی}}</ref> در سال ۱۳۹۹، از کتابخانه نشریات دیجیتال نیز رونمایی شد. در بدو رونمایی از این کتابخانه، ۴۸۰ عنوان نشریه در دسترس قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|تسنیم۱|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=پایگاه نشریات دیجیتال آستان قدس رضوی}}</ref>
 
=== رئیسان کتابخانه ===
تا پیش از دوره قاجار، هیچ سمت رسمی به عنوان ریاست کتابخانه آستان قدس گزارش نشده است و منابع تنها به وجود کتابدارها در این کتابخانه اشاره کرده‌اند. این کتابدارها عموماً وظایف یک رئیس کتابخانه را نیز عهده‌دار بودند.<ref>{{پک|محبوب فریمانی|۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۲۵۱}}</ref><ref>{{پک|محبوب|سوهانیان حقیقی|۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک/بن|قدس۰۹۰|ک=خبرگزاری قدس|ف=نخستین رئیس کتابخانه آستان قدس رضوی}}</ref> نخستین کتابدارهای کتابخانه آستان قدس را [[دوست‌محمد حسینی استرآبادی]] و فرزندان وی پس از او گزارش کرده‌اند که در دوره صفوی و به فرمان شاه طهماسب به این کار گمارده شده بودند.<ref>{{پک|محبوب فریمانی|۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۷۰–۷۱}}</ref> در دوره سلطنت ناصرالدین شاه، اولین رئیس کتابخانه آستان قدس به صورت رسمی منصوب شد.<ref>{{پک/بن|قدس۰۹۰|ک=خبرگزاری قدس|ف=نخستین رئیس کتابخانه آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک|محبوب|سوهانیان حقیقی|۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref><ref>{{پک|محبوب فریمانی|۱۳۵۵|ک=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی|ص=۲۵۱}}</ref> هم اکنون سید جلال حسینی ریاست این سازمان را برعهده دارد.<ref>{{پک/بن|رسا|ک=خبرگزاری رسا|ف=رئیس جدید سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد}}</ref>
 
==ساختار اداری==
امروزه کتابخانه حرم امام رضا با نام رسمی «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی» ذیل ساختار «سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی» فعال است. رئیس این سازمان توسط تولیت آستان قدس در مدت زمان ۳ ساله منصوب می‌شود.<ref>{{پک|1=زاد|2=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سازمان}}</ref> این کتابخانه از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است که هر کدام، وظایف خاص خود را داشته‌اند:
 
===کتابخانه عمومی و تخصصی===
کتابخانهٔ عمومی از زیر مجموعه‌های معاونت کتابخانه‌ها، دارای قسمت‌های مختلفی از جمله مخزن و آرشیو کتاب‌های چاپی، بخش عضویت، واحد ترویج مطالعه، تالارهای مطالعه قفسه باز آقایان و بانوان، بخش امانت کتاب آقایان و بانوان، تالارهای مطالعه و گردش کتاب جوانان و نوجوانان، تالار امانت مواد سمعی و بصری، تالار اینترنت و واحد کپی است.<ref>{{پک|1=محبوب|2=سوهانیان حقیقی|3=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی}}</ref> بخش امانت منابع سمعی و بصری کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس رضوی در سال ۱۳۷۴ ه‍.ش به عنوان بخشی از این کتابخانه، راه‌اندازی شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۴|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=بخش سمعی بصری کتابخانه مرکزی}}</ref>
 
کتابخانه‌های تخصصی این مجموعه از دههٔ ۱۳۸۰ ایجاد شد. مجموعه‌های تخصصی کتابخانه آستان قدس رضوی عبارتند از: کتابخانهٔ تخصصی علوم قرآن و حدیث، کتابخانهٔ تخصصی امام رضا، کتابخانهٔ تخصصی اهل‌بیت (کتابخانهٔ جامع گوهرشاد)، کتابخانهٔ تخصصی ادبیات، تالار کتاب‌های خارجی و کتابخانهٔ تخصصی جغرافیا.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://infosci.ir/آشنایی-با-کتابخانه-آستان-قدس-رضوی.html|عنوان=آشنایی با کتابخانه آستان قدس رضوی}}</ref> در مجموعه کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، ۱۰ کتابخانه تخصصی وجود دارد.<ref>{{پک/بن|1=ایرنا۴۰۶|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=تالار محققان کتابخانه مرکزی آستان قدس}}</ref>
 
===مرکز نسخ خطی و اداره حفاظت و مرمت===
مرکز نسخ خطی آستان قدس رضوی از سال [[۱۳۵۱ شمسی|۱۳۵۱ ه‍. ش]] با تهیه میکروفیلم شروع به فعالیت کرد. وظیفه این مجموعه، تهیه، نگهداری و فهرست‌نگاری کتاب‌های خطی و چاپ‌سنگی است. این مجموعه، از سال [[۱۳۹۱ شمسی|۱۳۹۱ ه‍. ش]]، به صورت رایگان، نسخه‌های خطی و چاپ‌سنگی کتابخانه‌های دیگر را دیجیتال‌سازی می‌کند و در این موضوع، توانسته است تا کتابخانه‌های [[حرم شاه‌چراغ]]، کتابخانه‌های خوانسار، لار، کاشان، اصفهان، بیرجند و [[دانشگاه فرودسی مشهد]] را دیجیتال‌سازی نماید. این مرکز از تمام کتاب‌های دیجیتال سازی شده دیگر کتابخانه‌ها، یک نسخه را در ساختمان مرکزی خود نگهداری می‌کند.<ref>{{پک/بن|1=ایکنا۴۰۶|ک=خبرگزاری ایکنا|ف=دیجیتال‌سازی ۴۹۶ نسخه خطی}}</ref>
 
وظیفه نگهداری و مرمت آثار نفیس این مجموعه، برعهده مرکز نسخ خطی است.<ref>{{پک/بن|1=جام۱۰|ک=روزنامه جام‌جم|ف=تلاش برای حفاظت از گنجینه‌های کاغذی}}</ref> در سال ۱۳۸۲ ه‍.ش بخش صحافی کتابخانه و بخش مرمت آثار موزه، با هم ادغام و سبب تشکیل «ادارهٔ حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی» شد. وظیفه این اداره، حفظ، نگهداری، پاکسازی و ترمیم نفایس موزه و کتابخانه است.<ref>{{پک/بن|1=س۶۷۹|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=مرمت در آستان قدس رضوی}}</ref>
 
===مرکز اسناد و مطبوعات===
آستان قدس رضوی، اسناد بسیاری اعم از وقف‌نامه‌ها اسناد اداری و صورت خرج‌های خود را از دوره صفویه به بعد، نگهداری و حفظ می‌کند. وجود تعداد زیاد این اسناد سبب شد تا اداره‌ای مجزا برای نگهداری آنها در ذیل کتابخانه آستان قدس رضوی تدارک شود.<ref>{{پک|1=طلایی|2=محبوب|3=۱۳۹۵|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=تاریخچه مدیریت اسناد در آستان قدس رضوی}}</ref> نگهداری اسناد در این مجموعه بر عهده اداره اسناد کتابخانه آستان قدس رضوی است.<ref>{{پک/بن|1=مرکز۵۵۰|ک=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=حفظ میراث مکتوب}}</ref> اداره مطبوعات مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی، یکی از مجموعه‌های وسیع در زیرمجموعه‌های اداری کتابخانه مرکزی است. این بخش نگهداری و آرشیو مطبوعات را برعهده دارد.<ref>{{پک/بن|1=قدس۵۰|ک=خبرگزاری قدس|ف=تاریخ جراید ایران در گنجینه رضوی}}</ref><ref>{{پک|1=طلایی|2=محبوب|3=۱۳۹۵|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=تاریخچه مدیریت اسناد در آستان قدس رضوی}}</ref>
 
===روابط عمومی و امور بین‌الملل===
«روابط عمومی و امور بین‌الملل» دیگر زیربخش مجموعه کتابخانه مرکزی آستان قدس است.<ref>{{پک|1=زاد|2=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سازمان}}</ref><ref>{{پک/بن|1=آستان۹۹|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس|ف=ادارهٔ روابط عمومی و امور بین‌الملل}}</ref><ref>{{پک/بن|1=کتاب۵۶|ک=خانه کتاب و ادبیات ایران|ف=برنامه‌های سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس}}</ref> این سازمان وظیفه دارد با تبلیغات و اقدامات رسانه‌ای، تعاملات داخلی و خارجی و برگزاری برنامه‌های فرهنگی بین این سازمان و قشرهای گوناگون مردم، روابط فرهنگی ایجاد می‌کند.<ref>{{پک/بن|1=آستان۹۹|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس|ف=ادارهٔ روابط عمومی و امور بین‌الملل}}</ref> برگزاری سمینارها، همایش‌ها، گردهمایی‌ها و جذب و شناسایی اندیشمندان و تقدیر از آنان از جمله وظایف این اداره است. گسترش روابط بین‌المللی و ایجاد تفاهم‌نامه با دیگر نهادها از جمله وظایف بخش بین‌الملل این سازمان است.<ref>{{پک/بن|1=آستان۹۹|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس|ف=ادارهٔ روابط عمومی و امور بین‌الملل}}</ref>
 
==کتابخانه‌های وابسته==
تا اوایل خرداد ۱۴۰۲ ه‍. ق، ۶۰ باب کتابخانه در شهرستان‌های [[ایران]]<ref>{{پک/بن|1=شهر۰۸۰۱|ک=شهرآرانیوز|ف=ارائه خدمات به کودکان در ۳۲ کتابخانه}}</ref><ref>{{پک/بن|1=۶۰۶۰|ک=خبرگزاری ایبنا|ف=شصتمین کتابخانه آستان قدس رضوی}}</ref> و یک باب کتابخانه در شهر [[لکهنو]] در [[هند]] به عنوان کتابخانه‌های وابستهٔ آستان قدس معرفی شده‌اند.<ref>{{پک/بن|1=راجه|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه راجه محمودآباد}}</ref> علاوه بر کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس رضوی در حرم امام رضا، ۲۳ کتابخانه در سطح شهر مشهد و ۱۶ کتابخانه در شهرستان‌ها، ۹ کتابخانهٔ تخصصی و ۱۱ کتابخانهٔ موقوفاتی وابسته به آستان قدس رضوی به صورت رسمی، کتابخانهٔ وابسته به آستان قدس هستند.<ref>{{پک/بن|1=عضوها|ک=خبرگزاری ایبنا|ف=عضویت رایگان در کتابخانه آستان قدس}}</ref> آستان قدس رضوی در شهرهای درگز، قوچان، تربت حیدریه، بیرجند، گناباد، روشناوند و سرخس، دارای کتابخانه‌های تخصصی کودک و نوجوان و در شهرهای شوشتر، کرمانشاه، میبد، بروجرد، اهواز و یزد، دارای ایستگاه کتاب کودک در کتابخانه‌های وابسته تحت پوشش خود است.<ref>{{پک/بن|1=شهر۰۸۰۱|ک=شهرآرانیوز|ف=ارائه خدمات به کودکان در ۳۲ کتابخانه}}</ref>
 
{| class="wikitable"
! colspan="7" |کتابخانه‌های شهر مشهد
|-
! colspan="2" |موقعیت جغرافیای
! rowspan="2" |ر
! rowspan="2" |نام کتابخانه
! rowspan="2" |تاریخ تأسیس
ه‍.ش)
! rowspan="2" |اعضاء
(نفر)
! rowspan="2" |توضیحات
|-
!استان
!شهر یا روستا
|-
| rowspan="31" |خراسان رضوی
|مشهد
|۱
|مسجدالرضا
|۱۳۶۱
|۳۷٫۰۰۰
|کتابخانه مسجدالرضا به عنوان شعبه دوم از کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی شناخته می‌شود.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> این کتابخانه در دو ساختمان جداگانه، دارای بخش‌های مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، تالار محققان، تالار مرجع، واحد اینترنت و واحد امانت کتاب است. تعداد اعضاء این کتابخانه را ۳۷ هزار نفر عنوان کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۸۰۸|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مسجدالرضا}}</ref>
|-
|مشهد
|۲
|آیت‌الله عباس تربتی
|۱۳۶۱
|۱۲٫۰۰۰
|این کتابخانه ابتدا در یک سالن کوچک در کنار مسجد امام رضا، در نزدیکی آرامگاه خواجه ربیع، تأسیس شد و کتابخانه مسجد امام رضا نام گرفت. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود بیش از هزار نسخه منبع دیداری و شنیداری در مخزن این کتابخانه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۳
|آیت‌الله مجتبی قزوینی
|۱۳۶۷
|۳۴٫۴۰۰
|این کتابخانه در مسجد انصارالمهدی در محله کوی طلاب مشهد تأسیس و به سال ۱۳۶۷ه‍. ش، تحت پوشش کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی درآمد و به کتابخانه انصارالمهدی تغییر نام پیدا کرد. در سال ۱۳۸۰ه‍. ش، ساختمان شماره دو این کتابخانه افتتاح شد و مجدد نام کتابخانه به «آیت الله مجتبی قزوینی» تغییر یافت. در این کتابخانه، ۱۵٫۳۰۰ نسخه منبع دیداری و شنیداری نگهداری می‌شود.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۴
|آیت‌الله هاشم قزوینی
|۱۳۶۹
|۲۵٫۵۰۰
|این کتابخانه در محله محمدآباد مشهد قرار دارد. در سال ۱۳۸۵ ه‍. ش، ساختمان دیگری برای این کتابخانه ساخته شد. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود ۱۱ هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در مخزن کتابخانه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۵
|امام صادق
|۱۳۷۰
|۱۰٫۰۰۰
|این کتابخانه در محل مسجدی با همین نام در خیابان اسرار مشهد قرار دارد. برای این کتابخانه، حدود هزار عنوان منابع دیداری و شنیداری گزارش شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۶
|مسجد قبا
|۱۳۷۷
|۱۲٫۰۰۰
|این کتابخانه در محل مسجدی با همین نام در بلوار خیام مشهد تأسیس و شامل تعدادی نشریه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۷
|مسجد زینبیه
|۱۳۷۷
|۹٫۰۰۰
|این کتابخانه در مسجدی با همین نام در خیابان مطهری مشهد قرار دارد و دارای بخشهای مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، واحد امانت، واحد مطبوعات و خدمات اینترنت است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۸
|مسجد پیغمبر اکرم
|۱۳۷۷
|۱۲٫۰۰۰
|این کتابخانه در محل مسجدی با همین نام واقع در رضاشهر مشهد است و دارای بخشهای مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، واحد امانت منابع چاپی و منابع دیداری شنیداری، واحد مطبوعات و خدمات اینترنت می‌باشد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۹
|مسجد بزرگ امام رضا
|۱۳۷۷
|۱۱٫۶۰۰
|این کتابخانه در محل مسجد بزرگ امام رضا در محله کوی امیرالمؤمنین مشهد قرار دارد و حدود ۷۰۰ عنوان منابع دیداری و شنیداری را در خود جای داده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۰
|محمدیه
|۱۳۷۷
|۹٫۰۰۰
|این کتابخانه پس از تأسیس در مسجد محمدیه، به خاطر کمبود جا در سال ۱۳۸۱ ه‍.ش به مسجد جوادالائمه در محله تلگرد مشهد منتقل شد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۱
|مسجد جوادالائمه
|۱۳۷۸
|۸٫۰۰۰
|این کتابخانه در محل مسجد جوادالائمه در محله وکیل‌آباد مشهد قرار دارد و تعدادی نشریه ادواری را در خود جای داده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۲
|امام رضا
|۱۳۷۹
|۱۱٫۰۰۰
|این کتابخانه را تولیت وقت آستان قدس رضوی در ضمن یک حسینیه در خیابان هاشمی‌نژاد مشهد تأسیس کرده است. این کتابخانه حدود ۵ هزار منابع دیداری و شنیداری در خود جای داده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۳
|امام سجاد
|۱۳۸۳
|۶٫۵۰۰
|این کتابخانه در مسجد امام سجاد قرار دارد و از سال ۱۳۸۴ ه‍.ش خدمات این کتابخانه مختص آقایان شده است. از ویژگی‌های این کتابخانه، جایگیری حدود ۶۰۰ عنوان منابع دیداری و شنیداری در مخزن کتابخانه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۴
|مجتمع ثامن الائمه
|۱۳۸۴
|
|این کتابخانه در مجتمعی مسکونی به همین نام توسط آستان قدس رضوی تأسیس شده است و مراجعان آن تماماً از ساکنین همان شهرک مسکونی هستند.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۵
|سیار و تلفنی
|۱۳۷۷
|
|این کتابخانه به اساتید دانشگاه، پژوهشگران و محققان و معلولانی که نمی‌توانند به صورت حضوری به کتابخانه مراجعه داشته باشند خدمات ارسال کتاب به درب منزل را انجام می‌دهد. پشتوانه این کتابخانه مخزن اصلی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref> در حال حاضر تعداد اعضای فعال این کتابخانه حدود ۸۳۰ عضو (حقیقی و حقوقی) عنوان شده‌اند.<ref>{{پک/بن|1=جم۹۹۰|ک=جام‌جم آنلاین|ف=ابتکار آستان رضوی با موضوع فرهنگ کتابخانی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۶
|گویای رضوی (ویژه نابینایان)
|۱۳۸۳
|۲۶۰
|کتابخانه گویای رضوی در محل کتابخانه آیت‌الله مجتبی قزوینی قرار دارد. خدماتی چون تهیه کتاب‌های گویا در موضوعات و قالب‌های متنوع و ارائه آنان به اعضای نابینا در سراسر کشور از وظایف و اقدامات این کتابخانه عنوان شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۷
|امام رضا
|۱۳۹۶
|۱٫۱۰۰
|این کتابخانه در مسجد غدیر باباعلی واقع شده است و دارای بخشهای مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، ایستگاه کودک و واحد مطبوعات می‌باشد. در این کتابخانه علاوه بر کتاب‌های درون قفسه، ۲۵۰۰ جلد کتاب درسی نیز وجود دارد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۱۸
|امام جعفر صادق
|۱۳۹۶
|۹۰۰
|محل این کتابخانه در وکیل‌آباد مشهد است. این کتابخانه دارای تعدادی نشریه ادواری می‌باشد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|رضویه
|۱۹
|حضرت معصومه
|۱۴۰۰
|
|این کتابخانه در فضای بالغ بر ۲۵۰ مترمربع ساخته شده است و دارای امکاناتی چون ایستگاه کودک می‌باشد.<ref>{{پک/بن|1=معصوم۱|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه حضرت معصومه آستان قدس رضوی}}</ref>
|-
|مشهد
|۲۰
|مجتمع فرهنگی و هنری امام خمینی
|۱۳۷۹
|۲۰٫۲۰۰
|مجتمع فرهنگی هنری امام خمینی با همکاری دو مؤسسه «سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد» و «مرکز آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی» در مجموعه خواجه ربیع مشهد تأسیس شده است. در سال ۱۳۹۸ کتابخانه تخصصی کودک در این مکان تأسیس شد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۲۱
|مسجد پنج تن
|۱۴۰۰
|
|این کتابخانه در خیابان بهشتی مشهد و در فضایی بالغ بر ۱۵۰ مترمربع راه اندازی شده است.<ref>{{پک/بن|1=لیز۷|ک=خبرگزاری لیزنا|ف=کتابخانه مسجد پنج تن}}</ref>
|-
|مشهد
|۲۲
|مسجد امیرالمؤمنین
|۱۳۹۸
|۳۰۰
|این کتابخانه در حاشیه شهر مشهد قرار دارد در ساختمانی با متراژ ۴۰۰ مترمربع در طبقه فوقانی مسجد امیرالمؤمنین واقع شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مشهد
|۲۳
|تخصصی کودک
|۱۳۹۸
|
|آستان قدس رضوی، اولین کتابخانه تخصصی کودک در مشهد را در محل مجتمع فرهنگی امام خمینی در فضایی بالغ بر ۱۰۰ مترمربع و به صورت تخصصی برای گروه سنی ۳ تا ۱۰ سال تأسیس نمود.<ref>{{پک/بن|1=کودک۱|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مجتمع فرهنگی و هنری امام خمینی}}</ref>
|-
|سرخس
|۲۴
|فرهنگسرای بزرگ امام رضا
|۱۳۸۹
|۱۱٫۰۰۰
|این فرهنگسرا و کتابخانه، در زمینی به مساحت ۲٫۶۰۰ مترمربع و در یک طبقه، ساخته شد. در این کتابخانه حدود ۳۳۰۰ عنوان سی دی نگهداری می‌شود.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|درگز
|۲۵
|امام رضا
|۱۳۸۹
|۱۰٫۰۰۰
|این کتابخانه در ضمن مجتمع فرهنگی در زمینی به مساحت ۱۸۵۰ مترمربع، در چهار طبقه تأسیس شده است. در این کتابخانه ۳۵۰۰ عنوان لوح فشره نگهداری می‌شود. کتابخانه تخصصی کودک از ویژگی‌های این کتابخانه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|قوچان
|۲۶
|امام رضا
|۱۳۸۹
|۱۸٫۰۰۰
|این کتابخانه در ضمن یک مجتمع فرهنگی، در زمینی به مساحت ۱۱ هزار مترمربع، در چهار طبقه تأسیس شده است. در این کتابخانه ۵۲۰۰ عنوان لوح فشره نگهداری می‌شود. کتابخانه تخصصی کودک از ویژگی‌های این کتابخانه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|گناباد
|۲۷
|امام رضا
|۱۳۹۷
|۶۱۶
|این کتابخانه در زمینی به مساحت ۲۰۰۰ مترمربع توسط سازمان عمران و توسعه رضوی ساخته شد. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود ۳۰۰۰ کتاب صوتی در مخزن کتابخانه عنوان شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|روشناوند
|۲۸
|امام رضا
|۱۳۷۵
|۱٫۴۰۰
|این کتابخانه توسط آستان قدس رضوی، در محل طبقه فوقانی حسینیه امام رضا تأسیس شد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|تربت حیدریه
|۲۹
|امام رضا
|۱۳۹۳
|۴٫۲۰۰
|این کتابخانه در فضایی به مساحت ۲۸۰۰ مترمربع، در قسمتی از پارک مینو تربت حیدریه تأسیس شد. در میان مخزن این کتابخانه، ۸۰۰ نسخه کتاب کودک و ۱۰ میلیون منابع الکترونیک آنلاین و آفلاین و همچنین ۱۳۰۰ نسخه منابع دیداری و شنیداری گزارش شده است. کتابخانه کودک از ویژگی‌های این کتابخانه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|کاشمر
|۳۰
|شهید آیت‌الله مدرس
|۱۳۷۵
|۲۸٫۰۰۰
|این کتابخانه در نزدیکی مقبره مدرس با مساحتی حدودی ۸۲۵ مترمربع و در سه طبقه، ساخته شده است. وجود حدود ۹ هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در مخزن این کتابخانه، از ویژگی‌های آن توصیف شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|سبزوار
|۳۱
|فرهنگسرای امام رضا
|۱۳۹۵
|۱۳٫۷۰۰
|این فرهنگسرا در بلوار توحید شهر سبزوار و در زیربنایی بالغ بر ۳۴۵۰ مترمربع ساخته شده است. وجود حدود ۳۸۰۰ نسخه منابع دیداری و شنیداری از جمله ویژگی‌های این کتابخانه برشمرده شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
| rowspan="5" |خراسان جنوبی
|بیرجند
|۳۲
|امام رضا
|۱۳۸۱
|۲۳٫۵۵۶
|این کتابخانه در قسمتی از باغ اکبریه، در فضایی به مساحت ۲۱۰۰ مترمربع در دو طبقه افتتاح شده است. در این کتابخانه ۶۵۲۳ عنوان لوح دیداری و شنیداری نگهداری می‌شود.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|طبس
|۳۳
|فرهنگسرای حضرت حسین بن موسی الکاظم
|۱۳۸۰
|۱۱٫۰۰۰
|این کتابخانه در ضمن فرهنگسرایی در سه طبقه با زیربنای ۱۸۶۰ مترمربع در ضلع غربی حرم حسین بن موسی الکاظم احداث شده است. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود بیش از ۶ هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در مخزن کتابانه است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|محمدآباد
|۳۴
|امام رضا
|۱۳۸۴
|۸۰۰
|این کتابخانه در محله محمدآباد از نواحی طبس در زمینی به مساحت ۲۱۰۰ مترمربع و از محل اعتبارات اهدایی تولیت آستان قدس رضوی احداث شد. در مخزن این کتابخانه، حدود ۵۰۰ نسخه منابع دیداری و شنیداری قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|قاین
|۳۵
|امام رضا
|۱۳۸۶
|۱۱٫۰۰۰
|این کتابخانه در دو طبقه با زیربنای ۹۲۰ مترمربع، توسط آستان قدس رضوی تأسیس شده است. وجود حدود چهار هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در این کتابخانه، از ویژگی‌های آن عنوان شده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|مجد
|۳۶
|کتابخانه امام رضا
|۱۴۰۲
|
|این کتابخانه در روستای مجد از توابع بشرویه و با همکاری شرکت صنایع، معادن و عمران رضوی در متراژی بالغ بر ۱۰۰۰ مترمربع ساخته شده است.<ref>{{پک/بن|1=۶۰۶۰|ک=خبرگزاری ایبنا|ف=شصتمین کتابخانه آستان قدس رضوی}}</ref>
|-
| rowspan="2" |خوزستان
|شوشتر
|۳۷
|علامه شوشتری
|۱۳۷۴
|۱۲٫۰۰۰
|این کتابخانه توسط علامه شوشتری جهت استفاده عموم وقف حرم امام رضا شد. در حال حاضر، این کتابخانه در زمینی به مساحت ۱۳۰۰ مترمربع قرار گرفته است. در این کتابخانه، ۳۳۰ نسخه کتاب خطی و ۲۶۲ نسخه کتاب چاپ سنگی نگهداری می‌شود.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|اهواز
|۳۸
|کتابخانه امام رضا
|۱۳۹۸
|
|این کتابخانه، وابسته به مرکز فرهنگی حسین بن علی است و با همکاری آستان قدس رضوی و به صورت خیریه تأسیس شد. این کتابخانه در زمینی با مساحتی بالغ بر ۸۰۰ مترمربع راه‌اندازی شده است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری رسا|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/622736/کتابخانه-امام-رضا-در-اهواز-افتتاح-شد|عنوان=کتابخانه امام رضا (ع)- اهواز}}</ref>{{منبع بهتر}}
|-
|کرمانشاه
|کرمانشاه
|۳۹
|امام رضا
|۱۳۴۹
|۹٫۴۰۲
|این کتابخانه توسط عبدالجلیل جلیلی تأسیس و وقف آستان قدس رضوی شد. بنای این مجموعه در سال‌های ۱۳۸۰، ۱۳۸۳ و ۱۳۹۰ ه‍.ش توسعه یافته است و بنای آن امروزه تا ۵۰۰ مترمربع گزارش شده است. این کتابخانه ۴۳۸ نسخه کتاب خطی در خود جای داده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
| rowspan="2" |تهران
|تهران
|۴۰
|آیت‌الله سید محمدتقی حکیم
|۱۳۷۵
|۷٫۰۰۰
|این کتابخانه توسط محمدتقی حکیم (واقف منابع کتابخانه‌ای) و مرضیه حکیم (واقف محل کتابخانه) افتتاح شد. این کتابخانه در سال ۱۳۷۹ ه‍.ش وقف حرم امام رضا شد. در سال ۱۳۸۸ ه‍.ش طرح توسعه کتابخانه شروع و در ۱۳۹۳ ه‍.ش ساختمان جدید در زمینی به مساحت ۴۲۰ مترمربع در ۶ طبقه افتتاح گردید. این کتابخانه دارای ۱۷۳ نسخه کتاب خطی و ۴۲۳ نسخه کتاب چاپ سنگی می‌باشد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|تهران
|۴۱
|ملی ملک
|۱۳۱۶
|
|حسین آقا ملک، بنیان‌گذار کتابخانه و موزه ملی ملک، این گنجینه را برای آستان قدس رضوی، وقف کرد.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> کتابخانه ملی ملک با داشتن بیش از ۱۹ هزار عنوان نسخه خطی، یکی از شش مجموعه بزرگ نسخه‌های خطی در ایران است. وجود نشریاتی از دوره قاجار تاکنون، هزاران برگ سند و بیش از صدها عنوان منبع دیداری و شنیداری از دیگر ویژگی‌های این کتابخانه شمرده شده است.<ref>{{پک/بن|1=ایبنا۷۶|ک=خبرگزاری ایبنا|ف=اموال شخصی تاجری که کتابخانه و موزه ملی شد}}</ref>
|-
|لرستان
|بروجرد
|۴۲
|آیت‌الله محمد بروجردی
|۱۳۶۸
|۱۷٫۹۵۰
|این کتابخانه توسط محمد بروجردی در زمینی به مساحت ۵۰۰ مترمربع ساخته و به درخواست همو، وقف حرم امام رضا شد. در سال ۱۳۹۷ ه‍.ش مساحت زمین به ۱۳۰۰ متر مربع افزایش یافت.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
| rowspan="2" |یزد
|یزد
|۴۳
|وزیری
|۱۳۳۴
|۲۸٫۵۰۰
|علی‌محمد وزیری، کتابخانه وزیری در یزد را وقف آستان قدس رضوی کرده است.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> این کتابخانه در متراژی نزدیک به ۶۰۰ مترمربع، در دالان شمالی مسجد جامع یزد تأسیس شد. بعدها، توسعه‌هایی در بنای کتابخانه شکل گرفت که سبب شد، فضا به ۶۳۰۰ مترمربع و در ۳ طبقه ارتقاء یابد. این کتابخانه بیش از ۴۸۰۰ نسخه کتاب خطی، ۶۰۰۰ نسخه کتاب چاپ سنگی و بیش از ۶۰۰۰ نسخه نشریات ادواری را در خود جای داده است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|یزد
|۴۴
|مروج
|۱۳۴۸
|۲۰٫۰۰۰
|کتابخانه مروج از جمله کتابخانه‌های تحت مدیریت آستان قدس رضوی است.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref> این کتابخانه بعدها در سال ۱۳۶۵ ه‍. ش، توسط محمد مروج و با همکاری آستان قدس رضوی، توسعه یافت. ساختمان جدید در فضایی به مساحت یک هزار مترمربع در سه طبقه احداث شد. در این کتابخانه ۲۵ نسخه کتاب خطی نگهداری می‌شود.<ref>{{پک/بن|1=مروجان|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مروج- یزد}}</ref>
|-
| rowspan="5" |کرمان
|کرمان
|۴۵
|امام رضا
|۱۳۸۵
|۹٫۰۰۰
|این کتابخانه در زمینی به مساحت ۱۲۵۰ مترمربع در دو طبقه احداث شده است و تعدادی نشریه ادواری در آنجا نگهداری می‌شود.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|کرمان
|۴۶
|هرندی
|۱۳۵۰
|۱۳٫۷۰۰
|این کتابخانه در زمینی به مساحت ۳۰۰ مترمربع توسط ابوالقاسم هرندی ساخته و وقف بر آستان قدس رضوی شد. این کتابخانه در سال ۱۳۸۶ مورد بازسازی قرار گرفت. این کتابخانه دارای حدود ۹۰ نسخه کتاب خطی، ۷۱ نسخه کتاب چاپ سنگی می‌باشد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|رفسنجان
|۴۷
|مرتضوی
|۱۳۸۳
|۲۶٫۰۰۰
|این کتابخانه در ساختمانی با زیر بنای ۱۲۰۰ مترمربع در سه طبقه توسط یحیی مرتضوی وقف بر آستان قدس رضوی شد. این کتابخانه دارای ۳ نسخه خطی است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|رفسنجان
|۴۸
|جوادالائمه
|۱۳۸۳
|۵٫۰۰۰
|این کتابخانه در ضمن مجموعه‌ای فرهنگی، در زمینی به مساحت ۵ هزار مترمربع در سه طبقه احداث شد. این کتابخانه دارای ۶ نسخه کتاب خطی و تعدادی نشریه ادواری است.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|امین‌شهر
|۴۹
|امام علی بن موسی الرضا
|۱۳۷۵
|۳٫۰۰۰
|این کتابخانه در منطقه امین‌شهر (حسین‌آباد انار) از مناطق حوالی رفسنجان، و در زمینی به مساحت ۵ هزار مترمربع، توسط احمد وافی و کمک‌های عباس امین تأسیس شد.<ref>{{پک/بن|1=سازمان۷۷|ک=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه مرکزی}}</ref>
|-
|اصفهان
|نائین
|۵۰
|نائین
|
|
|از جمله کتابخانه‌های تحت مدیریت آستان قدس رضوی است.<ref>{{پک|1=سجادی|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=آستان قدس رضوی}}</ref>
|-
|لکهنو (هند)
|محمودآباد
|۵۱
|راجه
|۱۳۶۸
|
|این کتابخانه در سال ۱۳۶۸ به وقف آستان قدس رضوی درآمد. در این کتابخانه ۱۶۳۰ نسخه خطی نگهداری می‌شود.<ref>{{پک|1=صدرایی خویی|2=۱۳۹۳|ک=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|ف=کتابخانه راجه محمودآباد}}</ref>
|}
 
==پانویس==
{{پانویس|۲}}


== منابع ==
== منابع ==
'''مکتوب'''
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=احمدیان شالچی|نام=نسرین|نام خانوادگی ویراستار=مهدوی|نام ویراستار=محمدجواد|مدخل=سعیدی رضوانی، عباس|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۱|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=حسینی|نام=حسن|نام خانوادگی ویراستار=مهدوی|نام ویراستار=محمدجواد|مدخل=ابوالحسن میرزا قاجار، شیخ‌الرئیس|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۱|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=خانی‌زاده|نام=مهدی|نام خانوادگی ویراستار=|نام ویراستار=|مدخل=کتابخانه آستان قدس رضوی، ساختمان|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۲|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷|نام۲=اعظم|نام خانوادگی۲=نظرکرده}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=زاد|نام=ایرج|نام خانوادگی ویراستار=|نام ویراستار=|مدخل=کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سازمان|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۲|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
*{{یادکرد ژورنال|شماره=۴۷|نام=محمد|نام خانوادگی=دشتی|عنوان=کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|صفحه=|تاریخ=۱۳۸۸|ژورنال=مشکوه|مکان=|پیوند=https://hawzah.net/fa/Article/View/82086/کتابخانه-مرکزی-و-مرکز-اسناد-آستان-قدس-رضوی?rcIds=82084}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=سجادی|نام=صادق|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=آستان قدس رضوی|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۶۷|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/23022/1/199}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=شاکری|نام=رمضانعلی|نام خانوادگی ویراستار=مهدوی|نام ویراستار=محمدجواد|مدخل=اوکتای قاآن میرزا|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۱|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=شاکری|نام=رمضانعلی|نام خانوادگی ویراستار=مهدوی|نام ویراستار=محمدجواد|مدخل=اوکتایی، عبدالرضامیرزا|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۱|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=شاکری|نام=رمضانعلی|نام خانوادگی ویراستار=مهدوی|نام ویراستار=محمدجواد|مدخل=اوکتایی، عبدالعلی میرزا|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۱|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=صدرایی خویی|نام=علی|نام خانوادگی ویراستار=مهدوی|نام ویراستار=محمدجواد|مدخل=کتابخانه راجه محمودآباد|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۲|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
*{{یادکرد ژورنال|نام۲=الهه|نام خانوادگی۲=محبوب|شماره=۳۲–۳۳|نام=زهرا|نام خانوادگی=طلایی|عنوان=تاریخچهٔ مدیریت امور اسناد و مطبوعات کتابخانهٔ آستان قدس رضوی|صفحه=۴۳–۴۴|تاریخ=۱۳۹۵|ژورنال=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|مکان=مشهد|پیوند=https://shamseh.aqr-libjournal.ir/article_44355_9c8d28330c32b8515cca51bc9bdfe084.pdf}}
*{{یادکرد ژورنال|شماره=۱۰۰|نام=محمود|نام خانوادگی=فاضل|توسط=[[نورمگز]]|عنوان=کتابخانه‌های عمده مشهد (کتابخانه جامع گوهرشاد)|صفحه=۴۳–۴۴|تاریخ=۱۳۵۱|ژورنال=وحید|مکان=|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/238453/|دسترسی پیوند=آبونمان}}
*{{یادکرد ژورنال|شماره=۲۱|نام=مهدی|نام خانوادگی=کریمی|عنوان=کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی: تاریخچه، خدمات و امکانات|صفحه=۱–۱۱|تاریخ=۱۳۹۲|ژورنال=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|مکان=مشهد|پیوند=https://shamseh.aqr-libjournal.ir/article_59868_27474171895ffe234cdb688ce12cecc1.pdf}}
*{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=محبوب فریمانی|نام=الهه|عنوان=تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی بر پایه اسناد از صفوی تا قاجار|سال=۱۳۹۰|مکان=مشهد|ناشر=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مراکز اسناد آستان قدس رضوی}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=محبوب|نام=الهه|نام خانوادگی ویراستار=|نام ویراستار=|مدخل=کتابخانه آستان قدس رضوی|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۲|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷|نام۲=محمد|نام خانوادگی۲=سوهانیان حقیقی}}
*{{یادکرد ژورنال|شماره=۸|نام=کیانوش|نام خانوادگی=معتمدی|عنوان=تاثیر سنت «وقف» در حفظ و توسعه کتاب آرایی ایرانی با تأملی بر مصاحف کتابخانه آستان قدس رضوی|صفحه=|تاریخ=۱۳۹۳|ژورنال=آستان هنر|مکان=مشهد|پیوند=https://www.astanehonar.ir/article_96547.html}}
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=مهدوی|نام=محمدجواد|نام خانوادگی ویراستار=|نام ویراستار=|مدخل=کتابداری، ابوالقاسم|دانشنامه=دایرةالمعارف آستان قدس رضوی|جلد=۲|سال=۱۳۹۳|ناشر=[[بنیاد پژوهش‌های اسلامی]]|مکان=مشهد|شابک=۹۷۸۹۶۴۹۷۱۵۲۴۷}}
'''آنلاین'''
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=ثبت تعدادی از اسناد آستان قدس رضوی در حافظه جهانی یونسکو|ناشر=|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/7610041/ثبت-تعدادی-از-اسناد-آستان-قدس-رضوی-در-حافظه-جهانی-یونسکو|تاریخ=۸ دی ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|جوان۰۹}}|نویسنده=باشگاه خبرنگاران جوان|کد زبان=|وبگاه=yjc.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=اهدای کتب خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی چهار برابر شد|ناشر=|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/8433702/اهدای-کتب-خطی-به-کتابخانه-آستان-قدس-رضوی-چهار-برابر-شد|تاریخ=۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|جوان۱۴}}|نویسنده=باشگاه خبرنگاران جوان|کد زبان=|وبگاه=yjc.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=ابتکار آستان رضوی با موضوع فرهنگ کتابخانی|ناشر=|نشانی=https://jamejamonline.ir/fa/news/1312564/ابتکار-آستان-رضوی-با-موضوع-فرهنگ-کتابخانی|تاریخ=۶ اردیبهشت ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|جم۹۹۰}}|نویسنده=جام‌جم آنلاین|کد زبان=|وبگاه=jamejamonline.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=برنامه‌های سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در هفته کتاب|ناشر=|نشانی=https://ketab.ir/News/28688|تاریخ=۲۱ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|کتاب۵۶}}|نویسنده=خانه کتاب|کد زبان=|وبگاه=ketab.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی، همیشه در دسترس|ناشر=|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/report/46031/کتابخانه-دیجیتال-آستان-قدس-رضوی-همیشه-دسترس|تاریخ=۱۷ مرداد ۱۳۸۸|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|دیجی۱}}|نویسنده=خبرگزاری ایبنا|کد زبان=|وبگاه=ibna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=پیام تسلیت رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملّی برای درگذشت رمضانعلی شاکری|ناشر=|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/324045/پیام-تسلیت-رئیس-سازمان-اسناد-کتابخانه-مل-ی-درگذشت-رمضانعلی-شاکری|تاریخ=۲۶ تیر ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۸ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|درگذشت}}|نویسنده=خبرگزاری ایبنا|کد زبان=|وبگاه=ibna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=افتتاح گنجینه عظیم آثار مکتوب آستان قدس با ظرفیت ذخیره‌سازی یکصد میلیون منبع|ناشر=|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/321466/افتتاح-گنجینه-عظیم-آثار-مکتوب-آستان-قدس-ظرفیت-ذخیره-سازی-یکصد-میلیون-منبع|تاریخ=۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|کتاب۷۹}}|نویسنده=خبرگزاری ایبنا|کد زبان=|وبگاه=ibna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=اموال شخصی تاجری که کتابخانه و موزه ملی شد|ناشر=|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/report/175076/اموال-شخصی-تاجری-کتابخانه-موزه-ملی|تاریخ=۲ مرداد ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|ایبنا۷۶}}|نویسنده=خبرگزاری ایبنا|کد زبان=|وبگاه=ibna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=آستان قدس صاحب بزرگ‌ترین مجموعه نسخ خطی و سنگی در جهان اسلام است|ناشر=|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/report/337118|تاریخ=۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|جهان۳۴}}|نویسنده=خبرگزاری ایبنا|کد زبان=|وبگاه=ibna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=عضویت رایگان در 58 کتابخانه وابسته به آستان قدس رضوی در سراسر کشور|ناشر=|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/shortint/338320/عضویت-رایگان-58-کتابخانه-وابسته-آستان-قدس-رضوی-سراسر-کشور|تاریخ=۱ خرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|عضوها}}|نویسنده=خبرگزاری ایبنا|کد زبان=|وبگاه=ibna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=۶۷۹ مورد اقلام فرهنگی نفیس در آستان قدس رضوی مرمت شد|ناشر=|نشانی=https://www.irna.ir/news/82297212/679-مورد-اقلام-فرهنگی-نفیس-در-آستان-قدس-رضوی-مرمت-شد|تاریخ=۱۶ آبان ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|س۶۷۹}}|نویسنده=خبرگزاری ایرنا|کد زبان=|وبگاه=irna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تالار محققان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی شبانه‌روزی شد|ناشر=|نشانی=https://www.irna.ir/news/84340749/تالار-محققان-کتابخانه-مرکزی-آستان-قدس-رضوی-شبانه-روزی-شد|تاریخ=۳ خرداد ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا۴۰۶}}|نویسنده=خبرگزاری ایرنا|کد زبان=|وبگاه=irna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=مسجد گوهرشاد، ۶ قرن هم‌نفَسی با حرم منور رضوی|ناشر=|نشانی=https://www.irna.ir/news/84927683/مسجد-گوهرشاد-۶-قرن-هم-نفسی-با-حرم-منور-رضوی|تاریخ=۲۱ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا۰۸}}|نویسنده=خبرگزاری ایرنا|کد زبان=|وبگاه=irna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟|ناشر=|نشانی=https://www.isna.ir/news/96062916798|تاریخ=۲۹ شهریور ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۴ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|جزوات۱}}|نویسنده=خبرگزاری ایسنا|کد زبان=|وبگاه=isna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=دیجیتال‌سازی ۴۹۶ نسخه کتاب خطی دانشگاه فردوسی مشهد|ناشر=|نشانی=https://iqna.ir/fa/news/2876837/دیجیتال‌سازی-۴۹۶-نسخه-کتاب-خطی-دانشگاه-فردوسی-مشهد|تاریخ=۲ اسفند ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|ایکنا۴۰۶}}|نویسنده=خبرگزاری ایکنا|کد زبان=|وبگاه=iqna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=نمایه‌سازی ۳۰۰ هزار سند تاریخی دوره صفویه، افشاریه و قاجاریه در مرکز اسناد آستان قدس|ناشر=|نشانی=https://khorasan.iqna.ir/fa/news/3313670/نمایه‌سازی-۳۰۰-هزار-سند-تاریخی-دوره-صفویه-افشاریه-و-قاجاریه-در-مرکز-اسناد-آستان-قدس|تاریخ=۲۳ خرداد ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|ایکنا۸۰۱}}|نویسنده=خبرگزاری ایکنا|کد زبان=|وبگاه=khorasan.iqna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=ایجاد تالار مطالعاتی نسخ خطی ویژه محققان در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی|ناشر=|نشانی=https://iqna.ir/fa/amp/news/4157718|تاریخ=۲ مرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|ایکنا۲۹}}|نویسنده=خبرگزاری ایکنا|کد زبان=|وبگاه=iqna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=انتصاب دکتر مجتبی بذرافشان مقدم به سمت ریاست سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان‌قدس‌رضوی|ناشر=|نشانی=https://basijnews.ir/fa/news/9018404/انتصاب-دکتر-مجتبی-بذرافشان-مقدم-به-سمت-ریاست-سازمان-کتابخانه‌ها-موزه‌ها-و-مرکز-اسناد-آستان‌قدس‌رضوی|تاریخ=۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۸ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|بسیج}}|نویسنده=خبرگزاری بسیج|کد زبان=|وبگاه=basijnews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=پایگاه «نشریات دیجیتال» آستان قدس رضوی راه‌اندازی شد|ناشر=|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/07/13/2362661/پایگاه-نشریات-دیجیتال-آستان-قدس-رضوی-راه-اندازی-شد|تاریخ=۱۳ مهر ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۱}}|نویسنده=خبرگزاری تسنیم|کد زبان=|وبگاه=tasnimnews.com}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=رئیس جدید سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی معرفی شد|ناشر=|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/597396/رییس-جدید-سازمان-کتابخانه‌ها-موزه‌ها-و-مرکز-اسناد-آستان-قدس-رضوی-معرفی-شد|تاریخ=۲۵ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۸ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|رسا}}|نویسنده=خبرگزاری رسا|کد زبان=|وبگاه=rasanews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=توسعه مخزن کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی در ۴ دهه گذشته|ناشر=|نشانی=https://www.razavi.news/fa/report/94760|تاریخ=۷ تیر ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|توسعه۴۰}}|نویسنده=خبرگزاری رضوی|کد زبان=|وبگاه=razavi.news}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=علیرضا برازش بیش از 800 هزار حدیث جمع‌آوری و حدود 80 هزار صفحه کتاب نگاشت|ناشر=|نشانی=https://www.islamical.org/fa/کاربر:Shahroudi/صفحه_تمرین?veaction=edit|تاریخ=۶ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۸ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|رضوی۵}}|نویسنده=خبرگزاری رضوی|کد زبان=|وبگاه=razavi.news}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تاریخ جراید ایران در گنجینه رضوی|ناشر=|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/680781/تاریخ-جراید-ایران-در-گنجینه-رضوی|تاریخ=۱۱ آذر ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|قدس۵۰}}|نویسنده=خبرگزاری قدس|کد زبان=|وبگاه=qudsonline.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه‌ای به قدمت تاریخ اسلام|ناشر=|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/707557|تاریخ=۲۰ خرداد ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۴ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|مبارکه۱}}|نویسنده=خبرگزاری قدس|کد زبان=|وبگاه=qudsonline.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=قدیمی‌ترین قرآنِ جهان با ترجمه فارسی در حرم مطهر رضوی نگهداری می‌شود/ قرآن قدس؛ نگین نسخ خطی آستان قدس رضوی|ناشر=|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/887827/قدیمی-ترین-قرآن-جهان-با-ترجمه-فارسی-در-حرم-مطهر-رضوی-نگهداری|تاریخ=۵ تیر ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|قدس۴۵۶}}|نویسنده=خبرگزاری قدس|کد زبان=|وبگاه=qudsonline.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=نخستین رئیس کتابخانه آستان قدس رضوی چه کسی بود؟|ناشر=|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/827779/نخستین-رئیس-کتابخانه-آستان-قدس-رضوی-چه-کسی-بود|تاریخ=۲۴ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|قدس۰۹۰}}|نویسنده=خبرگزاری قدس|کد زبان=|وبگاه=qudsonline.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان= «کتابخانه مسجد پنجتن» افتتاح شد|ناشر=|نشانی=https://www.lisna.ir/library/item/4257-%C2«Ú©ØªØ§Ø¨Ø®Ø§Ù†Ù‡-مسجد-پنجتن%C2»-افتتاح-شد|تاریخ=۲۳ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|لیز۷}}|نویسنده=خبرگزاری لیزنا|کد زبان=|وبگاه=lisna.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه گوهرشاد|ناشر=مجله دانشورز|نشانی=http://mashhadenc.ir/کتابخانه-ی-گوهرشاد/|تاریخ=۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۹ تیر ۱۴۰۱|شناسه={{شناسه یادکرد|دانش۱}}|نویسنده=دانشنامه مشهد|کد زبان=|وبگاه=mashhadenc.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=دسترسی به منابع دیجیتال در ایستگاه‌های مطالعه رضوی از مرز 185 میلیون گذشت|ناشر=|نشانی=https://www.razavi.ir/fa/341645/دسترسی-به-منابع-دیجیتال-در-ایستگاه-های-مطالعه-رضوی-از-مرز185-میلیون-گذشت|تاریخ=۹ خرداد ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|باب۴}}|نویسنده=درگاه آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=تلاش برای حفاظت از گنجینه‌های کاغذی|ناشر=|نشانی=https://www.jamejamdaily.ir/Newspaper/item/123210|تاریخ=۱۵ آذر ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|جام۱۰}}|نویسنده=روزنامه جام‌جم|کد زبان=|وبگاه=jamejamdaily.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه راجه محمودآباد- هندوستان|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/aqlibraries/fa/46219/کتابخانه-راجه-محمودآباد-هندوستان|تاریخ=۳۰ تیر ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|راجه}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=بخش سمعی بصری کتابخانه مرکزی|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/fa/67431/بخش-سمعی-بصری-کتابخانه-مرکزی|تاریخ=۲ خرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|سازمان۷۴}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه مسجدالرضا (ع)|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/aqlibraries/fa/46242/کتابخانه-مسجدالرضا-ع|تاریخ=۱۷ بهمن ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|سازمان۸۰۸}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=ادارهٔ روابط عمومی و امور بین‌الملل|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/fa/248829/ادارۀ-روابط-عمومی-و-امور-بین-الملل|تاریخ=۱۷ فروردین ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|آستان۹۹}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه مرکزی|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/fa/248894/لیست-کتابخانه-ها-و-بخش-ها|تاریخ=۱۷ فروردین ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|سازمان۷۷}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه مروج- یزد|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/aqlibraries/fa/46201/کتابخانه-مروج-یزد|تاریخ=۳۰ تیر ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|مروجان}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه حضرت معصومه (س) آستان قدس رضوی در شهر رضویه افتتاح شد|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/aqlibraries/fa/306078/کتابخانه-حضرت-معصومه-س-آستان-قدس-رضوی-در-شهر-رضویه-افتتاح-شد|تاریخ=۲۵ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|معصوم۱}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=کتابخانه مجتمع فرهنگی و هنری امام خمینی (ره)|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/aqlibraries/fa/46243/کتابخانه-مجتمع-فرهنگی-و-هنری-امام-خمینی-ره#|تاریخ=۱۷ بهمن ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|کودک۱}}|نویسنده=سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=نگاهی به قرآن‌های نفیس خطی که در گنجینه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود|ناشر=|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/132559/نگاهی-به-قرآن‌های-نفیس-خطی-که-در-گنجینه-آستان-قدس-رضوی-نگهداری-می‌شود|تاریخ=۱۱ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۷ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|شهر۴۰}}|نویسنده=شهرآرانیوز|کد زبان=|وبگاه=shahraranews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=مترجم دعاها به زبان امروزی|ناشر=|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13175/356251|تاریخ=۲۶ مرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۸ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|شهر۰۲۰}}|نویسنده=شهرآرانیوز|کد زبان=|وبگاه=shahraranews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=مردی که پر از رفعت بود {{!}} دربارهٔ دکتر علی محمد برادران رفیعی استاد دانشگاه‌فردوسی مشهد|ناشر=|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/80518/مردی-که-پر-از-رفعت-بود-%7C-درباره-دکتر-علی محمد-برادران-رفیعی-استاد-دانشگاه‌فردوسی-مشهد|تاریخ=۲۲ شهریور ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۸ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|شهر۰۲۱}}|نویسنده=شهرآرانیوز|کد زبان=|وبگاه=shahraranews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=میراث شیخ بهایی|ناشر=|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13216/357314|تاریخ=۸ شهریور ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۷ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|شهر۴۱}}|نویسنده=شهرآرانیوز|کد زبان=|وبگاه=shahraranews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=ارائه خدمات به کودکان در ۳۲ کتابخانه آستان قدس رضوی در کشور|ناشر=|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/173468/ارائه-خدمات-به-کودکان-در-۳۲-کتابخانه-آستان-قدس-رضوی-در-کشور|تاریخ=۱۹ تیر ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۷ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|شهر۰۸۰۱}}|نویسنده=شهرآرانیوز|کد زبان=|وبگاه=shahraranews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=نشان ارادت|ناشر=|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/publication/content/12998/351862|تاریخ=۲۸ خرداد ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۷ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|شهر۴۳}}|نویسنده=شهرآرانیوز|کد زبان=|وبگاه=shahraranews.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=واحد مخازن آرشیوی نشریات|ناشر=|نشانی=https://library.razavi.ir/doc/fa/60945/مخازن-مطبوعات|تاریخ=۵ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۶ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|اسناد۰۷}}|نویسنده=مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=library.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=حفظ میراث مکتوب، نگهبانی از تاریخ و هویت جامعه|ناشر=|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/news/269009/حفظ-میراث-مکتوب،-نگهبانی-از-تاریخ-و-هویت-جامعه|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۵ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|مرکز۵۵۰}}|نویسنده=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|کد زبان=|وبگاه=cgie.org.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=مصاحبه با دکتر سید علی اردلان جوان|ناشر=|نشانی=https://museum.razavi.ir/fa/57471/مصاحبه-با-دکتر-سید-علی-اردلان-جوان|تاریخ=۲۲ فروردین ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۸ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|موزه}}|نویسنده=موزه‌های آستان قدس رضوی|کد زبان=|وبگاه=museum.razavi.ir}}
*{{یادکرد وب|نام خانوادگی=|نام=|عنوان=نهضت با قدمت وقف کتاب|ناشر=|نشانی=https://www.qudsdaily.com/Newspaper/PagePDF/879|تاریخ=۳۰ دی ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۷ شهریور ۱۴۰۲|شناسه={{شناسه یادکرد|قدس۳۳}}|نویسنده=ویژه‌نامه رواق|کد زبان=|وبگاه=shahraranews.ir}}


* «[https://www.ale-hashem.ir/Page/2/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87.html زندگی‌نامه]»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم، تاریخ درج مطلب:۱۰ خرداد ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
==پیوندهای بیرونی==
* «[https://www.ale-hashem.ir/page/3/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1.html معرفی آثار]»، سایت حضرت آیت الله سید محمدعلی آل‌هاشم، تاریخ درج مطلب:۱۰ خرداد ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
*[https://library.razavi.ir/ سایت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی]
* «[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=7425 انتصاب حجت‌الاسلام سیدمحمدعلی آل‌هاشم به ریاست سازمان عقیدتی سیاسی ارتش]»، خامنه‌ای دات آی آر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=36686 انتصاب نماینده ولی فقیه در استان آذربایجان شرقی و امام جمعه تبریز]»، خامنه‌ای دات آی آر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=37036 انتصاب حجت‌الاسلام محمدحسنی به ریاست سازمان عقیدتی سیاسی ارتش]»، خامنه‌ای دات آی آر، تاریخ درج مطلب: ۱۱ تیر ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «[https://www.khabaronline.ir/news/1879451/%D8%A2%D9%84-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA "آل هاشم" رکورد خبرگان را شکست]»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «[https://www.irna.ir/news/85389436/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C نگاهی به زندگی و کارنامه نامزدهای خبرگان رهبری در آذربایجان شرقی]»، سایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ بهمن ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.

نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۰

کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی در شهر مشهد و در حرم امام رضا قرار گرفته است. این کتابخانه دارای مساحت بالا و حجم زیادی از کتاب‌ها، نسخ خطی و آثار تاریخی است که باعث کسب رتبه بالایی در میان سایر کتابخانه‌ها در ایران و آسیای غربی شده است. کتابخانه آستان قدس رضوی، یکی از بزرگ‌ترین و جامع‌ترین کتابخانه‌های جهان اسلام است و گفته می‌شود بزرگ‌ترین دارندهٔ نسخه‌های چاپ سنگی در ایران است و دارای قدیمی‌ترین قرآن‌های خطی در دنیا به‌شمار می‌رود.

کتابخانه در حال حاضر، زیر مجموعه سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اداره می‌شود که رئیس آن را تولیت آستان قدس رضوی مشخص می‌نماید. این کتابخانه از کتابخانه‌های عمومی و تخصصی، مرکز نگهداری نسخ خطی، اداره حفظ و مرمت آثار، مرکز اسناد و مطبوعات و اداره روابط عمومی و امور بین‌الملل تشکیل شده است. علاوه بر کتابخانه‌های موجود در حرم امام رضا، ۶۰ باب کتابخانه دیگر در شهر مشهد و دیگر شهرهای ایران و یک باب کتابخانه در هند نیز، زیر مجموعه کتابخانه‌های آستان قدس رضوی به شمار رفته‌اند.

بر اساس آخرین آمارهای منتشر شده درباره این کتابخانه، بیش از ۴ میلیون کتاب چاپی و بیش از ۱۴۷ هزار نسخه سمعی-بصری در این کتاب‌خانه نگهداری می‌شود. عداد نسخه‌های خطی این مجموعه تا پایان سال ۱۴۰۱ شمسی را ۱۰۶ هزار نسخه عنوان شده است. همچنین گفته شده است که ۶۵ هزار نسخه چاپ سنگی در این کتابخانه نگهداری می‌شود. تعداد اسناد نگهداری شده در مرکز اسناد آستان قدس رضوی را نزدیک به ۱۴ میلیون برگ سند مکتوب و ۱۰۸ هزار عکس، نگاتیو، اسلاید، کنتاک و فایل دیجیتالی عنوان کرده‌اند. غیر از نسخ مکتوب، بیش از ۱۱ میلیون و ۲۲۶ هزار نسخه سی‌دی و منابع غیر مکتوب (الکترونیکی) برای این مجموعه گزارش شده است.

ماهیت و اهمیت

کتابخانه آستان قدس رضوی، یکی از بزرگ‌ترین و جامع‌ترین کتابخانه‌های جهان اسلام است.[۱] گفته شده است که کتابخانه آستان قدس رضوی، بزرگ‌ترین دارندهٔ نسخه‌های چاپ سنگی در ایران است و دارای قدیمی‌ترین قرآن‌های خطی در دنیا به‌شمار می‌رود.[۲] از کتابخانه آستان قدس به عنوان بزرگ‌ترین آرشیو نشریات ایران، بزرگ‌ترین آرشیو نشریات دیجیتال در ایران و بزرگ‌ترین کتابخانه تخصصی مطبوعات در ایران یاد شده است.[۳] بپایگاه داده‌های آموزشی آزاد آمریکا (OEDB)، کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس رضوی را به عنوان هفتمین کتابخانه در میان بیست کتابخانهٔ معتبر دنیا که در تغییر جهان نقش داشته‌اند، نام برده است.[۴]

کوچ شیعیان، اجتماع علماء، فرهیختگان و طلاب و تأسیس حوزه‌های علمیه، از جمله عوامل ایجاد و توسعهٔ کتابخانه در کنار حرم امام رضا عنوان شده است. به مرور زمان، سنت وقف کتاب‌ها به آستان قدس رایج شد و همین امر سبب شد تا در حرم امام رضا، کتابخانه‌ای مستقل، با هدف نگهداری کتاب‌ها تأسیس شود.[۵] یکی از رسالت‌های این کتابخانه، تأسیس پایگاه‌های موضوعی و تخصصی به شکل متمرکز عنوان شده است. این کتابخانه در طول دوره‌های متمادی، دچار تحولات در زمینه ارائه خدمات و بروزرسانی بوده است.[۶]

وسعت

تعداد نسخه‌های خطی این مجموعه تا پایان سال ۱۴۰۱ شمسی را ۱۰۶ هزار نسخه عنوان شده است.[۷] این کتابخانه همچنین دارای ۶۵ هزار نسخه چاپ سنگی است.[۸] رئیس این کتابخانه مجموع تعداد نسخ خطی و سنگی این کتابخانه تا سال ۱۴۰۱ را ۱۷۶ هزار نسخه عنوان کرده است.[۹] همچنین تعداد اسناد نگهداری شده در مرکز اسناد آستان قدس رضوی را نزدیک به ۱۴ میلیون برگ سند مکتوب[۱۰][۱۱] و ۱۰۸ هزار عکس، نگاتیو، اسلاید، کنتاک و فایل دیجیتالی عنوان کرده‌اند.[۱۲] همچنین در این آرشیو، ۲۲ هزار ساعت تاریخ شفاهی بایگانی شده است.[۱۳] در این کتابخانه بیش از ۴ میلیون کتاب چاپی و بیش از ۱۴۷ هزار نسخه سمعی-بصری نگهداری می‌شود.[۱۴]

منابع آرشیو مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی شامل مجله، روزنامه، سالنما و سالنامه‌ها، نشریات دانشگاهی، نشریات دانشجویی، نشریات الکترونیکی، خبرنامه‌ها، نشریات تجربی مانند نشریات دانش آموزی و نشریات مساجد، شب‌نامه‌ها، کتاب‌های مطبوعاتی و بریده‌های جراید است. این نشریات به زبان‌های فارسی، انگلیسی، عربی و اردو هستند.[۱۵] غیر از نسخ مکتوب، بیش از ۱۱ میلیون و ۲۲۶ هزار نسخه سی‌دی و منابع غیر مکتوب (الکترونیکی) برای این مجموعه گزارش شده است.[۱۶] این مرکز تا سال ۱۳۹۳ ه‍. ش، بیش از ۱۷۶ هزار کتاب خطی را دیجیتال‌سازی کرده است.[۱۷]

تاریخچه

کتابخانه آستان قدس رضوی از جمله کتابخانه‌های وقفی قدیمی است که تا امروز پابرجا مانده است. تاریخ دقیقی از تأسیس کتابخانه رضوی گزارش نشده است؛[۱۸][۱۹] اما به عقیده برخی، قرائن تاریخی و برخی وقف‌نامه‌ها، تاریخ تأسیس کتابخانه را پس از ۳۲۷ ه‍.ق می‌رساند.[۲۰][۲۱][۲۲] اولین سندی رسمی که از وجود کتابخانه در حرم امام رضا یاد کرده است، وقف‌نامه کتاب غایةالاصول است که در آن به عبارت «خزانة الکتاب» تصریح شده است. این سند متعلق به سال ۸۲۵ ه‍.ق است و گواهی می‌دهد در قرن نهم، کتابخانه‌ای در حرم دایر بوده است.[۲۳][۲۴]

به‌طور کلی، تا پیش از سال ۹۹۵، اطلاعات زیادی از کتابخانه آستان قدس وجود ندارد.[۲۵] گزارش شده است که در حمله ازبک‌ها به سال ۹۹۸ ه‍. ق، کتابخانه حرم غارت شد.[۲۶] شاه‌عباس صفوی و شیخ بهایی، کتاب‌ها و مصحف‌هایی را که توسط ازبکان به تاراج رفته بود، جمع‌آوری کرده و به کتابخانهٔ آستان قدس برگرداندند. همچنین با اهدای نسخه‌هایی توسط خود شاه و شیخ، کتابخانه جدیدی در حرم تأسیس شد.[۲۷] بر اساس اسناد موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی، اولین فهرست کتابخانه در سال ۱۰۱۰ ه‍. ق تهیه شد.[۲۸] اداره کتابخانه در دوره افشاریه، همچون دوره صفویه بوده و تغیرات زیادی نکرده است.[۲۹] پس از پایان حکمرانی صفویان بر ایران و آغاز دورهٔ افشاری، نادرشاه برای توسعه کتابخانه، حدود هفتصد جلد کتاب را از کتابخانهٔ سلطنتی اصفهان وقف کتابخانهٔ آستان کرد.[۳۰]

بعدها در دوره قاجار تغییر و تحولات اساسی در کتابخانه به وجود آمد. در این دوره، قرآن‌ها از کتاب‌ها مجزا شدند و دو ساختمان به کتابخانه اختصاص یافت. ناصرالدین شاه در هر دو سفر خود به مشهد، از کتابخانه بازدید و دستوراتی از قبیل جداسازی قرآن‌های خطی از کتاب‌ها را صادر کرد.[۳۱] در سال‌های پایان دوره قاجار، به سال ۱۳۴۳ ه‍. ق مصادف با ۱۳۰۳ ه‍. ش، کمیسیونی در آستان قدس تشکیل شد تا اصلاحاتی در امور کتابخانه از جمله تدوین نظام‌نامه برای ادارهٔ امور کتابخانه، انجام گیرد.[۳۲][۳۳] در دوره قاجار، کتابخانه توسعه بیشتری یافت و از قرائت‌خانه جدا شد. تشکیل دو کتابخانه جدا به نام‌های «کتابخانه ایوان طلا» و «کتابخانه جدید» برای نگهداری نسخ نفیس و کتاب‌های جدید، از اقدامات دوره تولیت میرزا سیف‌الدوله بود. کتابخانه ایوان طلا در ایوان طلای نادری مستقر بود کتابخانه جدید به قسمت غربی مدرسه علینقی میرزا منتقل شد.[۳۴]

با آغاز دوره تولیت محمدولی خان اسدی بر آستان قدس، کتابخانه شاهد توسعه و رونق بسیاری بود. در همین دوره، حجره‌های فوقانی صحن کهنه با میز و صندلی تجهیز شدند و مبدل به قرائت‌خانه شد.[۳۵] پس از ۸ سال کار عمرانی، در نهایت در سال ۱۳۲۴ ساختمان جدیدی برای کتابخانه در حرم احداث شد.[۳۶] در سال ۱۳۴۲ ه‍.ش تمام ساختمان برچیده شد و صحن موزه گسترش یافت و ساختمان جدیدی در سمت شرق صحن احداث شد. در سال ۱۳۵۳ ه‍.ش ساختمان جدیدی در ضلع شرقی حرم ساخته شد که ۱۰ هزار متر زیربنا در ۵ طبقه بود.[۳۷] این کتابخانه در سال ۱۳۵۶ به افتتاح رسید.[۳۸] در سال ۱۳۳۲ ه‍. ش، کتابخانه مسجد گوهرشاد در حرم امام رضا ساخته شد.[۳۹] در سال ۱۳۶۸ ه‍. ش، ساختمان جدیدی با مساحت ۱۲۰۰ مترمربع در بست شیخ بهایی حرم احداث و کتابخانه گوهرشاد به آنجا منتقل شد.[۴۰] در سال ۱۳۶۰ ه‍. ش کلنگ ساخت کتابخانه‌ای مستقل در حرم امام رضا زده شد.[۴۱] سرآخر در سال ۱۳۷۲ کارهای عمرانی کتابخانه جدید تکمیل و در اواسط سال ۱۳۷۳، از ساختمان جدید بهره‌برداری شد.[۴۲][۴۳]

کتابخانه دیجیتال

پییشنهاد تأسیس کتابخانه‌ای دیجیتال در کنار کتابخانه بزرگ آستان قدس رضوی، در سال ۱۳۸۰ ه‍.ش توسط مشاور علمی سازمان کتابخانه‌های آستان قدس مطرح شد. این کتابخانه، در سال ۱۳۸۳ ه‍.ش با بهره‌گیری از ۳۵ منبع خارجی و ۶ منبع داخلی آغاز به کار کرد.[۴۴][۴۵] بر اساس گزارش‌ها در سال ۱۴۰۲ ه‍. ش، مجموعه منابع این کتابخانه بالغ بر ۱۸۵ میلیون منبع دیجیتال بوده است.[۴۶] در سال ۱۳۹۹، از کتابخانه نشریات دیجیتال نیز رونمایی شد. در بدو رونمایی از این کتابخانه، ۴۸۰ عنوان نشریه در دسترس قرار گرفت.[۴۷]

رئیسان کتابخانه

تا پیش از دوره قاجار، هیچ سمت رسمی به عنوان ریاست کتابخانه آستان قدس گزارش نشده است و منابع تنها به وجود کتابدارها در این کتابخانه اشاره کرده‌اند. این کتابدارها عموماً وظایف یک رئیس کتابخانه را نیز عهده‌دار بودند.[۴۸][۴۹][۵۰] نخستین کتابدارهای کتابخانه آستان قدس را دوست‌محمد حسینی استرآبادی و فرزندان وی پس از او گزارش کرده‌اند که در دوره صفوی و به فرمان شاه طهماسب به این کار گمارده شده بودند.[۵۱] در دوره سلطنت ناصرالدین شاه، اولین رئیس کتابخانه آستان قدس به صورت رسمی منصوب شد.[۵۲][۵۳][۵۴] هم اکنون سید جلال حسینی ریاست این سازمان را برعهده دارد.[۵۵]

ساختار اداری

امروزه کتابخانه حرم امام رضا با نام رسمی «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی» ذیل ساختار «سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی» فعال است. رئیس این سازمان توسط تولیت آستان قدس در مدت زمان ۳ ساله منصوب می‌شود.[۵۶] این کتابخانه از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است که هر کدام، وظایف خاص خود را داشته‌اند:

کتابخانه عمومی و تخصصی

کتابخانهٔ عمومی از زیر مجموعه‌های معاونت کتابخانه‌ها، دارای قسمت‌های مختلفی از جمله مخزن و آرشیو کتاب‌های چاپی، بخش عضویت، واحد ترویج مطالعه، تالارهای مطالعه قفسه باز آقایان و بانوان، بخش امانت کتاب آقایان و بانوان، تالارهای مطالعه و گردش کتاب جوانان و نوجوانان، تالار امانت مواد سمعی و بصری، تالار اینترنت و واحد کپی است.[۵۷] بخش امانت منابع سمعی و بصری کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس رضوی در سال ۱۳۷۴ ه‍.ش به عنوان بخشی از این کتابخانه، راه‌اندازی شده است.[۵۸]

کتابخانه‌های تخصصی این مجموعه از دههٔ ۱۳۸۰ ایجاد شد. مجموعه‌های تخصصی کتابخانه آستان قدس رضوی عبارتند از: کتابخانهٔ تخصصی علوم قرآن و حدیث، کتابخانهٔ تخصصی امام رضا، کتابخانهٔ تخصصی اهل‌بیت (کتابخانهٔ جامع گوهرشاد)، کتابخانهٔ تخصصی ادبیات، تالار کتاب‌های خارجی و کتابخانهٔ تخصصی جغرافیا.[۵۹] در مجموعه کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، ۱۰ کتابخانه تخصصی وجود دارد.[۶۰]

مرکز نسخ خطی و اداره حفاظت و مرمت

مرکز نسخ خطی آستان قدس رضوی از سال ۱۳۵۱ ه‍. ش با تهیه میکروفیلم شروع به فعالیت کرد. وظیفه این مجموعه، تهیه، نگهداری و فهرست‌نگاری کتاب‌های خطی و چاپ‌سنگی است. این مجموعه، از سال ۱۳۹۱ ه‍. ش، به صورت رایگان، نسخه‌های خطی و چاپ‌سنگی کتابخانه‌های دیگر را دیجیتال‌سازی می‌کند و در این موضوع، توانسته است تا کتابخانه‌های حرم شاه‌چراغ، کتابخانه‌های خوانسار، لار، کاشان، اصفهان، بیرجند و دانشگاه فرودسی مشهد را دیجیتال‌سازی نماید. این مرکز از تمام کتاب‌های دیجیتال سازی شده دیگر کتابخانه‌ها، یک نسخه را در ساختمان مرکزی خود نگهداری می‌کند.[۶۱]

وظیفه نگهداری و مرمت آثار نفیس این مجموعه، برعهده مرکز نسخ خطی است.[۶۲] در سال ۱۳۸۲ ه‍.ش بخش صحافی کتابخانه و بخش مرمت آثار موزه، با هم ادغام و سبب تشکیل «ادارهٔ حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی» شد. وظیفه این اداره، حفظ، نگهداری، پاکسازی و ترمیم نفایس موزه و کتابخانه است.[۶۳]

مرکز اسناد و مطبوعات

آستان قدس رضوی، اسناد بسیاری اعم از وقف‌نامه‌ها اسناد اداری و صورت خرج‌های خود را از دوره صفویه به بعد، نگهداری و حفظ می‌کند. وجود تعداد زیاد این اسناد سبب شد تا اداره‌ای مجزا برای نگهداری آنها در ذیل کتابخانه آستان قدس رضوی تدارک شود.[۶۴] نگهداری اسناد در این مجموعه بر عهده اداره اسناد کتابخانه آستان قدس رضوی است.[۶۵] اداره مطبوعات مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی، یکی از مجموعه‌های وسیع در زیرمجموعه‌های اداری کتابخانه مرکزی است. این بخش نگهداری و آرشیو مطبوعات را برعهده دارد.[۶۶][۶۷]

روابط عمومی و امور بین‌الملل

«روابط عمومی و امور بین‌الملل» دیگر زیربخش مجموعه کتابخانه مرکزی آستان قدس است.[۶۸][۶۹][۷۰] این سازمان وظیفه دارد با تبلیغات و اقدامات رسانه‌ای، تعاملات داخلی و خارجی و برگزاری برنامه‌های فرهنگی بین این سازمان و قشرهای گوناگون مردم، روابط فرهنگی ایجاد می‌کند.[۷۱] برگزاری سمینارها، همایش‌ها، گردهمایی‌ها و جذب و شناسایی اندیشمندان و تقدیر از آنان از جمله وظایف این اداره است. گسترش روابط بین‌المللی و ایجاد تفاهم‌نامه با دیگر نهادها از جمله وظایف بخش بین‌الملل این سازمان است.[۷۲]

کتابخانه‌های وابسته

تا اوایل خرداد ۱۴۰۲ ه‍. ق، ۶۰ باب کتابخانه در شهرستان‌های ایران[۷۳][۷۴] و یک باب کتابخانه در شهر لکهنو در هند به عنوان کتابخانه‌های وابستهٔ آستان قدس معرفی شده‌اند.[۷۵] علاوه بر کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس رضوی در حرم امام رضا، ۲۳ کتابخانه در سطح شهر مشهد و ۱۶ کتابخانه در شهرستان‌ها، ۹ کتابخانهٔ تخصصی و ۱۱ کتابخانهٔ موقوفاتی وابسته به آستان قدس رضوی به صورت رسمی، کتابخانهٔ وابسته به آستان قدس هستند.[۷۶] آستان قدس رضوی در شهرهای درگز، قوچان، تربت حیدریه، بیرجند، گناباد، روشناوند و سرخس، دارای کتابخانه‌های تخصصی کودک و نوجوان و در شهرهای شوشتر، کرمانشاه، میبد، بروجرد، اهواز و یزد، دارای ایستگاه کتاب کودک در کتابخانه‌های وابسته تحت پوشش خود است.[۷۷]

کتابخانه‌های شهر مشهد
موقعیت جغرافیای ر نام کتابخانه تاریخ تأسیس

ه‍.ش)

اعضاء

(نفر)

توضیحات
استان شهر یا روستا
خراسان رضوی مشهد ۱ مسجدالرضا ۱۳۶۱ ۳۷٫۰۰۰ کتابخانه مسجدالرضا به عنوان شعبه دوم از کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی شناخته می‌شود.[۷۸] این کتابخانه در دو ساختمان جداگانه، دارای بخش‌های مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، تالار محققان، تالار مرجع، واحد اینترنت و واحد امانت کتاب است. تعداد اعضاء این کتابخانه را ۳۷ هزار نفر عنوان کرده‌اند.[۷۹]
مشهد ۲ آیت‌الله عباس تربتی ۱۳۶۱ ۱۲٫۰۰۰ این کتابخانه ابتدا در یک سالن کوچک در کنار مسجد امام رضا، در نزدیکی آرامگاه خواجه ربیع، تأسیس شد و کتابخانه مسجد امام رضا نام گرفت. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود بیش از هزار نسخه منبع دیداری و شنیداری در مخزن این کتابخانه است.[۸۰]
مشهد ۳ آیت‌الله مجتبی قزوینی ۱۳۶۷ ۳۴٫۴۰۰ این کتابخانه در مسجد انصارالمهدی در محله کوی طلاب مشهد تأسیس و به سال ۱۳۶۷ه‍. ش، تحت پوشش کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی درآمد و به کتابخانه انصارالمهدی تغییر نام پیدا کرد. در سال ۱۳۸۰ه‍. ش، ساختمان شماره دو این کتابخانه افتتاح شد و مجدد نام کتابخانه به «آیت الله مجتبی قزوینی» تغییر یافت. در این کتابخانه، ۱۵٫۳۰۰ نسخه منبع دیداری و شنیداری نگهداری می‌شود.[۸۱]
مشهد ۴ آیت‌الله هاشم قزوینی ۱۳۶۹ ۲۵٫۵۰۰ این کتابخانه در محله محمدآباد مشهد قرار دارد. در سال ۱۳۸۵ ه‍. ش، ساختمان دیگری برای این کتابخانه ساخته شد. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود ۱۱ هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در مخزن کتابخانه است.[۸۲]
مشهد ۵ امام صادق ۱۳۷۰ ۱۰٫۰۰۰ این کتابخانه در محل مسجدی با همین نام در خیابان اسرار مشهد قرار دارد. برای این کتابخانه، حدود هزار عنوان منابع دیداری و شنیداری گزارش شده است.[۸۳]
مشهد ۶ مسجد قبا ۱۳۷۷ ۱۲٫۰۰۰ این کتابخانه در محل مسجدی با همین نام در بلوار خیام مشهد تأسیس و شامل تعدادی نشریه است.[۸۴]
مشهد ۷ مسجد زینبیه ۱۳۷۷ ۹٫۰۰۰ این کتابخانه در مسجدی با همین نام در خیابان مطهری مشهد قرار دارد و دارای بخشهای مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، واحد امانت، واحد مطبوعات و خدمات اینترنت است.[۸۵]
مشهد ۸ مسجد پیغمبر اکرم ۱۳۷۷ ۱۲٫۰۰۰ این کتابخانه در محل مسجدی با همین نام واقع در رضاشهر مشهد است و دارای بخشهای مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، واحد امانت منابع چاپی و منابع دیداری شنیداری، واحد مطبوعات و خدمات اینترنت می‌باشد.[۸۶]
مشهد ۹ مسجد بزرگ امام رضا ۱۳۷۷ ۱۱٫۶۰۰ این کتابخانه در محل مسجد بزرگ امام رضا در محله کوی امیرالمؤمنین مشهد قرار دارد و حدود ۷۰۰ عنوان منابع دیداری و شنیداری را در خود جای داده است.[۸۷]
مشهد ۱۰ محمدیه ۱۳۷۷ ۹٫۰۰۰ این کتابخانه پس از تأسیس در مسجد محمدیه، به خاطر کمبود جا در سال ۱۳۸۱ ه‍.ش به مسجد جوادالائمه در محله تلگرد مشهد منتقل شد.[۸۸]
مشهد ۱۱ مسجد جوادالائمه ۱۳۷۸ ۸٫۰۰۰ این کتابخانه در محل مسجد جوادالائمه در محله وکیل‌آباد مشهد قرار دارد و تعدادی نشریه ادواری را در خود جای داده است.[۸۹]
مشهد ۱۲ امام رضا ۱۳۷۹ ۱۱٫۰۰۰ این کتابخانه را تولیت وقت آستان قدس رضوی در ضمن یک حسینیه در خیابان هاشمی‌نژاد مشهد تأسیس کرده است. این کتابخانه حدود ۵ هزار منابع دیداری و شنیداری در خود جای داده است.[۹۰]
مشهد ۱۳ امام سجاد ۱۳۸۳ ۶٫۵۰۰ این کتابخانه در مسجد امام سجاد قرار دارد و از سال ۱۳۸۴ ه‍.ش خدمات این کتابخانه مختص آقایان شده است. از ویژگی‌های این کتابخانه، جایگیری حدود ۶۰۰ عنوان منابع دیداری و شنیداری در مخزن کتابخانه است.[۹۱]
مشهد ۱۴ مجتمع ثامن الائمه ۱۳۸۴ این کتابخانه در مجتمعی مسکونی به همین نام توسط آستان قدس رضوی تأسیس شده است و مراجعان آن تماماً از ساکنین همان شهرک مسکونی هستند.[۹۲]
مشهد ۱۵ سیار و تلفنی ۱۳۷۷ این کتابخانه به اساتید دانشگاه، پژوهشگران و محققان و معلولانی که نمی‌توانند به صورت حضوری به کتابخانه مراجعه داشته باشند خدمات ارسال کتاب به درب منزل را انجام می‌دهد. پشتوانه این کتابخانه مخزن اصلی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است.[۹۳] در حال حاضر تعداد اعضای فعال این کتابخانه حدود ۸۳۰ عضو (حقیقی و حقوقی) عنوان شده‌اند.[۹۴]
مشهد ۱۶ گویای رضوی (ویژه نابینایان) ۱۳۸۳ ۲۶۰ کتابخانه گویای رضوی در محل کتابخانه آیت‌الله مجتبی قزوینی قرار دارد. خدماتی چون تهیه کتاب‌های گویا در موضوعات و قالب‌های متنوع و ارائه آنان به اعضای نابینا در سراسر کشور از وظایف و اقدامات این کتابخانه عنوان شده است.[۹۵]
مشهد ۱۷ امام رضا ۱۳۹۶ ۱٫۱۰۰ این کتابخانه در مسجد غدیر باباعلی واقع شده است و دارای بخشهای مختلف از جمله تالار مطالعه قفسه باز، ایستگاه کودک و واحد مطبوعات می‌باشد. در این کتابخانه علاوه بر کتاب‌های درون قفسه، ۲۵۰۰ جلد کتاب درسی نیز وجود دارد.[۹۶]
مشهد ۱۸ امام جعفر صادق ۱۳۹۶ ۹۰۰ محل این کتابخانه در وکیل‌آباد مشهد است. این کتابخانه دارای تعدادی نشریه ادواری می‌باشد.[۹۷]
رضویه ۱۹ حضرت معصومه ۱۴۰۰ این کتابخانه در فضای بالغ بر ۲۵۰ مترمربع ساخته شده است و دارای امکاناتی چون ایستگاه کودک می‌باشد.[۹۸]
مشهد ۲۰ مجتمع فرهنگی و هنری امام خمینی ۱۳۷۹ ۲۰٫۲۰۰ مجتمع فرهنگی هنری امام خمینی با همکاری دو مؤسسه «سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد» و «مرکز آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی» در مجموعه خواجه ربیع مشهد تأسیس شده است. در سال ۱۳۹۸ کتابخانه تخصصی کودک در این مکان تأسیس شد.[۹۹]
مشهد ۲۱ مسجد پنج تن ۱۴۰۰ این کتابخانه در خیابان بهشتی مشهد و در فضایی بالغ بر ۱۵۰ مترمربع راه اندازی شده است.[۱۰۰]
مشهد ۲۲ مسجد امیرالمؤمنین ۱۳۹۸ ۳۰۰ این کتابخانه در حاشیه شهر مشهد قرار دارد در ساختمانی با متراژ ۴۰۰ مترمربع در طبقه فوقانی مسجد امیرالمؤمنین واقع شده است.[۱۰۱]
مشهد ۲۳ تخصصی کودک ۱۳۹۸ آستان قدس رضوی، اولین کتابخانه تخصصی کودک در مشهد را در محل مجتمع فرهنگی امام خمینی در فضایی بالغ بر ۱۰۰ مترمربع و به صورت تخصصی برای گروه سنی ۳ تا ۱۰ سال تأسیس نمود.[۱۰۲]
سرخس ۲۴ فرهنگسرای بزرگ امام رضا ۱۳۸۹ ۱۱٫۰۰۰ این فرهنگسرا و کتابخانه، در زمینی به مساحت ۲٫۶۰۰ مترمربع و در یک طبقه، ساخته شد. در این کتابخانه حدود ۳۳۰۰ عنوان سی دی نگهداری می‌شود.[۱۰۳]
درگز ۲۵ امام رضا ۱۳۸۹ ۱۰٫۰۰۰ این کتابخانه در ضمن مجتمع فرهنگی در زمینی به مساحت ۱۸۵۰ مترمربع، در چهار طبقه تأسیس شده است. در این کتابخانه ۳۵۰۰ عنوان لوح فشره نگهداری می‌شود. کتابخانه تخصصی کودک از ویژگی‌های این کتابخانه است.[۱۰۴]
قوچان ۲۶ امام رضا ۱۳۸۹ ۱۸٫۰۰۰ این کتابخانه در ضمن یک مجتمع فرهنگی، در زمینی به مساحت ۱۱ هزار مترمربع، در چهار طبقه تأسیس شده است. در این کتابخانه ۵۲۰۰ عنوان لوح فشره نگهداری می‌شود. کتابخانه تخصصی کودک از ویژگی‌های این کتابخانه است.[۱۰۵]
گناباد ۲۷ امام رضا ۱۳۹۷ ۶۱۶ این کتابخانه در زمینی به مساحت ۲۰۰۰ مترمربع توسط سازمان عمران و توسعه رضوی ساخته شد. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود ۳۰۰۰ کتاب صوتی در مخزن کتابخانه عنوان شده است.[۱۰۶]
روشناوند ۲۸ امام رضا ۱۳۷۵ ۱٫۴۰۰ این کتابخانه توسط آستان قدس رضوی، در محل طبقه فوقانی حسینیه امام رضا تأسیس شد.[۱۰۷]
تربت حیدریه ۲۹ امام رضا ۱۳۹۳ ۴٫۲۰۰ این کتابخانه در فضایی به مساحت ۲۸۰۰ مترمربع، در قسمتی از پارک مینو تربت حیدریه تأسیس شد. در میان مخزن این کتابخانه، ۸۰۰ نسخه کتاب کودک و ۱۰ میلیون منابع الکترونیک آنلاین و آفلاین و همچنین ۱۳۰۰ نسخه منابع دیداری و شنیداری گزارش شده است. کتابخانه کودک از ویژگی‌های این کتابخانه است.[۱۰۸]
کاشمر ۳۰ شهید آیت‌الله مدرس ۱۳۷۵ ۲۸٫۰۰۰ این کتابخانه در نزدیکی مقبره مدرس با مساحتی حدودی ۸۲۵ مترمربع و در سه طبقه، ساخته شده است. وجود حدود ۹ هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در مخزن این کتابخانه، از ویژگی‌های آن توصیف شده است.[۱۰۹]
سبزوار ۳۱ فرهنگسرای امام رضا ۱۳۹۵ ۱۳٫۷۰۰ این فرهنگسرا در بلوار توحید شهر سبزوار و در زیربنایی بالغ بر ۳۴۵۰ مترمربع ساخته شده است. وجود حدود ۳۸۰۰ نسخه منابع دیداری و شنیداری از جمله ویژگی‌های این کتابخانه برشمرده شده است.[۱۱۰]
خراسان جنوبی بیرجند ۳۲ امام رضا ۱۳۸۱ ۲۳٫۵۵۶ این کتابخانه در قسمتی از باغ اکبریه، در فضایی به مساحت ۲۱۰۰ مترمربع در دو طبقه افتتاح شده است. در این کتابخانه ۶۵۲۳ عنوان لوح دیداری و شنیداری نگهداری می‌شود.[۱۱۱]
طبس ۳۳ فرهنگسرای حضرت حسین بن موسی الکاظم ۱۳۸۰ ۱۱٫۰۰۰ این کتابخانه در ضمن فرهنگسرایی در سه طبقه با زیربنای ۱۸۶۰ مترمربع در ضلع غربی حرم حسین بن موسی الکاظم احداث شده است. از ویژگی‌های این کتابخانه، وجود بیش از ۶ هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در مخزن کتابانه است.[۱۱۲]
محمدآباد ۳۴ امام رضا ۱۳۸۴ ۸۰۰ این کتابخانه در محله محمدآباد از نواحی طبس در زمینی به مساحت ۲۱۰۰ مترمربع و از محل اعتبارات اهدایی تولیت آستان قدس رضوی احداث شد. در مخزن این کتابخانه، حدود ۵۰۰ نسخه منابع دیداری و شنیداری قرار گرفته است.[۱۱۳]
قاین ۳۵ امام رضا ۱۳۸۶ ۱۱٫۰۰۰ این کتابخانه در دو طبقه با زیربنای ۹۲۰ مترمربع، توسط آستان قدس رضوی تأسیس شده است. وجود حدود چهار هزار نسخه منابع دیداری و شنیداری در این کتابخانه، از ویژگی‌های آن عنوان شده است.[۱۱۴]
مجد ۳۶ کتابخانه امام رضا ۱۴۰۲ این کتابخانه در روستای مجد از توابع بشرویه و با همکاری شرکت صنایع، معادن و عمران رضوی در متراژی بالغ بر ۱۰۰۰ مترمربع ساخته شده است.[۱۱۵]
خوزستان شوشتر ۳۷ علامه شوشتری ۱۳۷۴ ۱۲٫۰۰۰ این کتابخانه توسط علامه شوشتری جهت استفاده عموم وقف حرم امام رضا شد. در حال حاضر، این کتابخانه در زمینی به مساحت ۱۳۰۰ مترمربع قرار گرفته است. در این کتابخانه، ۳۳۰ نسخه کتاب خطی و ۲۶۲ نسخه کتاب چاپ سنگی نگهداری می‌شود.[۱۱۶]
اهواز ۳۸ کتابخانه امام رضا ۱۳۹۸ این کتابخانه، وابسته به مرکز فرهنگی حسین بن علی است و با همکاری آستان قدس رضوی و به صورت خیریه تأسیس شد. این کتابخانه در زمینی با مساحتی بالغ بر ۸۰۰ مترمربع راه‌اندازی شده است.[۱۱۷][منبع بهتری نیاز است]
کرمانشاه کرمانشاه ۳۹ امام رضا ۱۳۴۹ ۹٫۴۰۲ این کتابخانه توسط عبدالجلیل جلیلی تأسیس و وقف آستان قدس رضوی شد. بنای این مجموعه در سال‌های ۱۳۸۰، ۱۳۸۳ و ۱۳۹۰ ه‍.ش توسعه یافته است و بنای آن امروزه تا ۵۰۰ مترمربع گزارش شده است. این کتابخانه ۴۳۸ نسخه کتاب خطی در خود جای داده است.[۱۱۸]
تهران تهران ۴۰ آیت‌الله سید محمدتقی حکیم ۱۳۷۵ ۷٫۰۰۰ این کتابخانه توسط محمدتقی حکیم (واقف منابع کتابخانه‌ای) و مرضیه حکیم (واقف محل کتابخانه) افتتاح شد. این کتابخانه در سال ۱۳۷۹ ه‍.ش وقف حرم امام رضا شد. در سال ۱۳۸۸ ه‍.ش طرح توسعه کتابخانه شروع و در ۱۳۹۳ ه‍.ش ساختمان جدید در زمینی به مساحت ۴۲۰ مترمربع در ۶ طبقه افتتاح گردید. این کتابخانه دارای ۱۷۳ نسخه کتاب خطی و ۴۲۳ نسخه کتاب چاپ سنگی می‌باشد.[۱۱۹]
تهران ۴۱ ملی ملک ۱۳۱۶ حسین آقا ملک، بنیان‌گذار کتابخانه و موزه ملی ملک، این گنجینه را برای آستان قدس رضوی، وقف کرد.[۱۲۰] کتابخانه ملی ملک با داشتن بیش از ۱۹ هزار عنوان نسخه خطی، یکی از شش مجموعه بزرگ نسخه‌های خطی در ایران است. وجود نشریاتی از دوره قاجار تاکنون، هزاران برگ سند و بیش از صدها عنوان منبع دیداری و شنیداری از دیگر ویژگی‌های این کتابخانه شمرده شده است.[۱۲۱]
لرستان بروجرد ۴۲ آیت‌الله محمد بروجردی ۱۳۶۸ ۱۷٫۹۵۰ این کتابخانه توسط محمد بروجردی در زمینی به مساحت ۵۰۰ مترمربع ساخته و به درخواست همو، وقف حرم امام رضا شد. در سال ۱۳۹۷ ه‍.ش مساحت زمین به ۱۳۰۰ متر مربع افزایش یافت.[۱۲۲]
یزد یزد ۴۳ وزیری ۱۳۳۴ ۲۸٫۵۰۰ علی‌محمد وزیری، کتابخانه وزیری در یزد را وقف آستان قدس رضوی کرده است.[۱۲۳] این کتابخانه در متراژی نزدیک به ۶۰۰ مترمربع، در دالان شمالی مسجد جامع یزد تأسیس شد. بعدها، توسعه‌هایی در بنای کتابخانه شکل گرفت که سبب شد، فضا به ۶۳۰۰ مترمربع و در ۳ طبقه ارتقاء یابد. این کتابخانه بیش از ۴۸۰۰ نسخه کتاب خطی، ۶۰۰۰ نسخه کتاب چاپ سنگی و بیش از ۶۰۰۰ نسخه نشریات ادواری را در خود جای داده است.[۱۲۴]
یزد ۴۴ مروج ۱۳۴۸ ۲۰٫۰۰۰ کتابخانه مروج از جمله کتابخانه‌های تحت مدیریت آستان قدس رضوی است.[۱۲۵] این کتابخانه بعدها در سال ۱۳۶۵ ه‍. ش، توسط محمد مروج و با همکاری آستان قدس رضوی، توسعه یافت. ساختمان جدید در فضایی به مساحت یک هزار مترمربع در سه طبقه احداث شد. در این کتابخانه ۲۵ نسخه کتاب خطی نگهداری می‌شود.[۱۲۶]
کرمان کرمان ۴۵ امام رضا ۱۳۸۵ ۹٫۰۰۰ این کتابخانه در زمینی به مساحت ۱۲۵۰ مترمربع در دو طبقه احداث شده است و تعدادی نشریه ادواری در آنجا نگهداری می‌شود.[۱۲۷]
کرمان ۴۶ هرندی ۱۳۵۰ ۱۳٫۷۰۰ این کتابخانه در زمینی به مساحت ۳۰۰ مترمربع توسط ابوالقاسم هرندی ساخته و وقف بر آستان قدس رضوی شد. این کتابخانه در سال ۱۳۸۶ مورد بازسازی قرار گرفت. این کتابخانه دارای حدود ۹۰ نسخه کتاب خطی، ۷۱ نسخه کتاب چاپ سنگی می‌باشد.[۱۲۸]
رفسنجان ۴۷ مرتضوی ۱۳۸۳ ۲۶٫۰۰۰ این کتابخانه در ساختمانی با زیر بنای ۱۲۰۰ مترمربع در سه طبقه توسط یحیی مرتضوی وقف بر آستان قدس رضوی شد. این کتابخانه دارای ۳ نسخه خطی است.[۱۲۹]
رفسنجان ۴۸ جوادالائمه ۱۳۸۳ ۵٫۰۰۰ این کتابخانه در ضمن مجموعه‌ای فرهنگی، در زمینی به مساحت ۵ هزار مترمربع در سه طبقه احداث شد. این کتابخانه دارای ۶ نسخه کتاب خطی و تعدادی نشریه ادواری است.[۱۳۰]
امین‌شهر ۴۹ امام علی بن موسی الرضا ۱۳۷۵ ۳٫۰۰۰ این کتابخانه در منطقه امین‌شهر (حسین‌آباد انار) از مناطق حوالی رفسنجان، و در زمینی به مساحت ۵ هزار مترمربع، توسط احمد وافی و کمک‌های عباس امین تأسیس شد.[۱۳۱]
اصفهان نائین ۵۰ نائین از جمله کتابخانه‌های تحت مدیریت آستان قدس رضوی است.[۱۳۲]
لکهنو (هند) محمودآباد ۵۱ راجه ۱۳۶۸ این کتابخانه در سال ۱۳۶۸ به وقف آستان قدس رضوی درآمد. در این کتابخانه ۱۶۳۰ نسخه خطی نگهداری می‌شود.[۱۳۳]

پانویس

  1. ↑ «اهدای کتب خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی چهار برابر شد»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  2. ↑ «بزرگ‌ترین مجموعه نسخ خطی و سنگی در جهان اسلام»، خبرگزاری ایبنا.
  3. ↑ «تاریخ جراید ایران در گنجینه رضوی»، خبرگزاری قدس.
  4. ↑ «چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟»، خبرگزاری ایسنا.
  5. ↑ «چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟»، خبرگزاری ایسنا.
  6. ↑ کریمی، «کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  7. ↑ «چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟»، خبرگزاری ایسنا.
  8. ↑ «اهدای کتب خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی چهار برابر شد»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  9. ↑ «افتتاح گنجینه عظیم آثار مکتوب آستان قدس»، خبرگزاری ایبنا.
  10. ↑ «اهدای کتب خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی چهار برابر شد»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  11. ↑ «حفظ میراث مکتوب»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  12. ↑ «چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟»، خبرگزاری ایسنا.
  13. ↑ «حفظ میراث مکتوب»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  14. ↑ «چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟»، خبرگزاری ایسنا.
  15. ↑ «تاریخ جراید ایران در گنجینه رضوی»، خبرگزاری قدس.
  16. ↑ «چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟»، خبرگزاری ایسنا.
  17. ↑ «دیجیتال‌سازی ۴۹۶ نسخه خطی»، خبرگزاری ایکنا.
  18. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  19. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  20. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۵۰.
  21. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  22. ↑ «چگونه در حرم رضوی کتابخانه ایجاد شد؟»، خبرگزاری ایسنا.
  23. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  24. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  25. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۴۹.
  26. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  27. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  28. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۷۲.
  29. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  30. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۱۴۵–۱۴۶.
  31. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۱۹۱–۱۹۵.
  32. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۲۲۲–۲۲۳ و ۲۵۱.
  33. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  34. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۳۳۰.
  35. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  36. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  37. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  38. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  39. ↑ فاضل، «کتابخانه‌های عمده مشهد»، وحید.
  40. ↑ «کتابخانه گوهرشاد»، دانشنامه مشهد.
  41. ↑ خانی‌زاده و نظرکرده، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، ساختمان»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  42. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  43. ↑ «توسعه مخزن کتابخانه مرکزی حرم»، خبرگزاری رضوی.
  44. ↑ کریمی، «کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  45. ↑ «کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی»، خبرگزاری ایبنا.
  46. ↑ «دسترسی به منابع دیجیتال در ایستگاه‌های مطالعه رضوی»، درگاه آستان قدس رضوی.
  47. ↑ «پایگاه نشریات دیجیتال آستان قدس رضوی»، خبرگزاری تسنیم.
  48. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۲۵۱.
  49. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  50. ↑ «نخستین رئیس کتابخانه آستان قدس رضوی»، خبرگزاری قدس.
  51. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۷۰–۷۱.
  52. ↑ «نخستین رئیس کتابخانه آستان قدس رضوی»، خبرگزاری قدس.
  53. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  54. ↑ محبوب فریمانی، تاریخ کتابخانه آستان قدس رضوی، ۲۵۱.
  55. ↑ «رئیس جدید سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد»، خبرگزاری رسا.
  56. ↑ زاد، «کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سازمان»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  57. ↑ محبوب و سوهانیان حقیقی، «کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  58. ↑ «بخش سمعی بصری کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  59. ↑ «آشنایی با کتابخانه آستان قدس رضوی».
  60. ↑ «تالار محققان کتابخانه مرکزی آستان قدس»، خبرگزاری ایرنا.
  61. ↑ «دیجیتال‌سازی ۴۹۶ نسخه خطی»، خبرگزاری ایکنا.
  62. ↑ «تلاش برای حفاظت از گنجینه‌های کاغذی»، روزنامه جام‌جم.
  63. ↑ «مرمت در آستان قدس رضوی»، خبرگزاری ایرنا.
  64. ↑ طلایی و محبوب، «تاریخچه مدیریت اسناد در آستان قدس رضوی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  65. ↑ «حفظ میراث مکتوب»، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  66. ↑ «تاریخ جراید ایران در گنجینه رضوی»، خبرگزاری قدس.
  67. ↑ طلایی و محبوب، «تاریخچه مدیریت اسناد در آستان قدس رضوی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  68. ↑ زاد، «کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سازمان»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.
  69. ↑ «ادارهٔ روابط عمومی و امور بین‌الملل»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس.
  70. ↑ «برنامه‌های سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس»، خانه کتاب و ادبیات ایران.
  71. ↑ «ادارهٔ روابط عمومی و امور بین‌الملل»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس.
  72. ↑ «ادارهٔ روابط عمومی و امور بین‌الملل»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس.
  73. ↑ «ارائه خدمات به کودکان در ۳۲ کتابخانه»، شهرآرانیوز.
  74. ↑ «شصتمین کتابخانه آستان قدس رضوی»، خبرگزاری ایبنا.
  75. ↑ «کتابخانه راجه محمودآباد»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  76. ↑ «عضویت رایگان در کتابخانه آستان قدس»، خبرگزاری ایبنا.
  77. ↑ «ارائه خدمات به کودکان در ۳۲ کتابخانه»، شهرآرانیوز.
  78. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  79. ↑ «کتابخانه مسجدالرضا»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  80. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  81. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  82. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  83. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  84. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  85. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  86. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  87. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  88. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  89. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  90. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  91. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  92. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  93. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  94. ↑ «ابتکار آستان رضوی با موضوع فرهنگ کتابخانی»، جام‌جم آنلاین.
  95. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  96. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  97. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  98. ↑ «کتابخانه حضرت معصومه آستان قدس رضوی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  99. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  100. ↑ «کتابخانه مسجد پنج تن»، خبرگزاری لیزنا.
  101. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  102. ↑ «کتابخانه مجتمع فرهنگی و هنری امام خمینی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  103. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  104. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  105. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  106. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  107. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  108. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  109. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  110. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  111. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  112. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  113. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  114. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  115. ↑ «شصتمین کتابخانه آستان قدس رضوی»، خبرگزاری ایبنا.
  116. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  117. ↑ خبرگزاری رسا. «کتابخانه امام رضا (ع)- اهواز».
  118. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  119. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  120. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  121. ↑ «اموال شخصی تاجری که کتابخانه و موزه ملی شد»، خبرگزاری ایبنا.
  122. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  123. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  124. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  125. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  126. ↑ «کتابخانه مروج- یزد»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  127. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  128. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  129. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  130. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  131. ↑ «کتابخانه مرکزی»، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
  132. ↑ سجادی، «آستان قدس رضوی»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  133. ↑ صدرایی خویی، «کتابخانه راجه محمودآباد»، دایرةالمعارف آستان قدس رضوی.

منابع

مکتوب

آنلاین

پیوندهای بیرونی

برگرفته از «https://www.islamical.org/w/index.php?title=کاربر:Shahroudi/کارگاه3&oldid=84623»