|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{اشتباه نشود|مریم بیگم (شاه طهماسب)|مریم بیگم (شاه سلطان حسین)}}
| | #تغییر_مسیر [[مریم بیگم صفوی]] |
| {{جعبه اطلاعات حاکم
| |
| |نام=مریم بیگم
| |
| |تصویر=
| |
| |زیرنویس تصویر=
| |
| |دوران=
| |
| |تاجگذاری=
| |
| |تفویض=
| |
| |تعمید=
| |
| |نام کامل=
| |
| |لقب=شاهدخت [[ایران صفوی|صفوی]]
| |
| |زادروز= حدود ۱۶۴۰ میلادی
| |
| |زادگاه=
| |
| |تاریخ درگذشت=۱۷۱۹ میلادی
| |
| |محل درگذشت=[[اصفهان]]
| |
| |آرامگاه=
| |
| |پیش از=
| |
| |پس از=
| |
| |همسر ۱= نواب میرزا ابوصالح رضوی صدر الممالک (صدر عامه)
| |
| |همسر ۲=
| |
| |همسر ۳=
| |
| |کاخ=
| |
| |دودمان=[[دودمان صفوی|صفوی]]
| |
| |آواز سلطنتی=
| |
| |شعار سلطنتی=
| |
| |پدر=[[شاه صفی]]
| |
| |مادر=[[آنا خانم]]
| |
| |فرزندان=
| |
| |دین=[[تشیع]]، [[اسلام]]
| |
| |امضاء=
| |
| }}
| |
| '''مریم بیگم''' (۱۶۴۰–۱۷۱۹) سومین دختر [[شاه صفی]] بود. او از شاهدختهای مشهور دوران [[ایران صفوی|صفویه]] است.
| |
| | |
| == زندگی ==
| |
| مریم بیگم در طول دوره سلطان حسین از پشت صحنه در حرمخانه شاهی، عنان و زمام امور حکومتی را در دست گرفت و شاه سلطان حسین صفوی که به ناتوانی و زبونی معروف بود به صورت فردی بیاراده در دست محکم او درآمد.<ref name="ReferenceA">{{پک|غلامرضا گلی زواره| ۱۳۸۴|ک=زنان و زمامداران صفوی}}</ref> در تمام دوران سلطنت [[شاه سلطان حسین]]، مریم بیگم همانند دو شاهزاده خانم قبل صفویه؛ [[پریخان خانم (دختر شاه تهماسب یکم)|پریخان خانم]] و [[زینب بیگم]]، سهم مهم و بزرگی از قدرت شاهنشاهی داشت، به نحوی که تنها با فشار او به سادگی و بسیار راحت شاه برای مقابله با مهاجمین [[ابدالی]] اقدام کرد.<ref>{{پک|R. Matthee | 2008|SAFAVID DYNASTY}}</ref> و در اکتبر ۱۷۱۷ میلادی؛ که [[عمان|عمانیها]] [[بحرین]] را مورد حمله قرار دادند، وی نه تنها شاه را وادار به تجهیز سپاه نمود، حتی از دارایی خود سپاه آراست.<ref>{{پک| Matthee | 2015|SOLṬĀN ḤOSAYN}}</ref>
| |
| | |
| هنگامیکه سلطان حسین، برای ارامنه اصفهان بیرون آمدن هنگام باران را ممنوع کرد باعث نجس شدن مسلمانان نشوند، باز دخالت مریم بیگم بود که فرمان را لغو کرد. هنگام تاجگذاری، شاه سلطان حسین به خواست [[علامه مجلسی]] میگساری را ممنوع کرد. او که نفوذ بسیاری در شاه بیاراده و خرافاتی داشت از وی خواست میگساری، جنگ طوایف و دستهها و کبوتربازی را با صدور فرمانی متوقف سازد. شاه پذیرفت و دستور انهدام تمامی مشروب فروشیها را داد. این فرمانبر عمه پدر شاه ناگوار گردید و تصمیم گرفت با به اجرا گذاشتن نقشهای با این فرمان به مقابله برخیزد. از این جهت قرار بر این شد مریم بیگم تمارض کند و به شاه اطلاع داده شود تنها راه نجاتش بر حسب تجویز اطبای معالج، نوشیدن کمی باده است. نصیحتهای مداوم مریم بیگم شاه را نسبت به امور کشوری هوشیار نکرد و زمینههای سقوط دولت صفویه فراهم گشت و شاه که هر چه بیشتر و بیشتر از امور دور میشد، مسئولیت امور ضروری و مسائل مهم حکومت را بهطور مخفی به مریم بیگم اعطا کرد.<ref name="ReferenceA"/>
| |
| | |
| === موقوفات ===
| |
| از اقدامات وی در اصفهان تأسیس مدرسه مریم بیگم در محله حسنآباد (سال ۱۷۰۳ م)<ref>{{پک|Masashi Haneda and Rudi Matthee | 2006|ISFAHAN vii. SAFAVID PERIOD}}</ref> و مسجد مریم بیگم جنب دروازه دولت (خیابان طالقانی، کوچه مقابل مسجدباب الرحمه) است. مریم بیگم علاوه بر موارد فوق موقوفات بسیاری برای آبادانی شهر و رفاه طلاب حوزههای علمیه معین کرد. شیخ رضی الدین محمد بن بهاء الدین محمد بن حسنعلی بن ملا عبدالله ششتری (شوشتری) اصفهانی کتاب ''شرح ادعیة السّر'' را به جهت او تألیف کرده است.<ref>{{پک|عفت خشنودی|ک=وقف نامه مدرسه مریم بیگم|ص=۱۱۱}}</ref>
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| | |
| === ارجاعات ===
| |
| {{پانویس|۲}}
| |
| | |
| === منابع ===
| |
| * {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=خوشنودی | نام= عفت| عنوان=وقف نامه مدرسه مریم بیگم | ژورنال= وقف میراث جاویدان | پیوند=http://miras.naserin.com/content/article/show/1646/وقف-نامه-مدرسه-مریم-بیگم/ | شماره= ۷۴| سال =۱۳۹۰|ص= ۱۱۱ تا ۱۳۲}}
| |
| * {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی= گلی زواره | نام=غلامرضا | پیوند نویسنده= | عنوان= زنان و زمامداران صفوی | ژورنال=ماهنامه پیام زن| پیوند= | شماره= ۵ (پیاپی ۱۶۱)| سال= ۱۳۸۴| دوره=|ص=۳۸ تا ۴۶}}
| |
| * {{یادکرد دانشنامه|نویسنده=Rudi Matthee |مقاله = {{unicode|SOLAYMĀN I}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/solayman-1|دانشنامه=Encyclopædia Iranica|ناشر= online edition|شابک=|جلد=|سال= 2015|تاریخ بازبینی= 26 August 2015 |زبان = en}}
| |
| * {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی =روضاتی | نام = سیدمحمدعلی| پیوند نویسنده = | عنوان= فهرست کتب خطی اصفهان: دو هزار نسخه عربی و فارسی جلد اول | سال = ۱۳۸۹|صفحات=۴۰۱ |ناشر = قم: مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء (س)| شابک= 978-964-2985-05-0}}
| |
| * {{یادکرد وب
| |
| | نشانی = http://aqr-libjournal.ir/index.php?module=TWArticles&file=index&func=view_pubarticles&did=853&pid=11
| |
| | عنوان = نگاهی به جایگاه سادات رضوی در مشهد در دوره صفویه (نشریه الکترونیکی شمسه)
| |
| | تاریخ بازدید = ٦ تیر ۱۳۹٦
| |
| | نویسنده = ابوالفضل حسنآبادی
| |
| | تاریخ = مهر ۱۳۴۳
| |
| | ناشر = آستان قدس رضوی
| |
| | زبان = فارسی
| |
| | نشانی بایگانی =
| |
| | تاریخ بایگانی =}}
| |
| * {{cite web | title=روایت وقف مدرسه علمیه نواب توسط نوه شاهعباس صفوی | website=خبرگزاری فارس | date=2014-01-08 | url=http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13921018000624 | language=fa | access-date=2017-06-27}}
| |
| * {{یادکرد دانشنامه|نویسنده=R. Matthee |مقاله = {{unicode|SAFAVID DYNASTY}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/safavids|دانشنامه=Encyclopædia Iranica|ناشر= online edition|شابک=|جلد=|سال= 2008|تاریخ بازبینی= 27 June 2017 |زبان = en}}
| |
| * {{یادکرد دانشنامه|نویسنده= Matthee |مقاله = {{unicode|SOLṬĀN ḤOSAYN}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/soltan-hosayn|دانشنامه=Encyclopædia Iranica|ناشر= online edition|شابک=|جلد=|سال= 2015|تاریخ بازبینی=26 June 2015|زبان = en}}
| |
| * {{یادکرد دانشنامه|نویسنده= Masashi Haneda and Rudi Matthee |مقاله = {{unicode|ISFAHAN vii. SAFAVID PERIOD}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/isfahan-vii-safavid-period|دانشنامه=Encyclopædia Iranica|ناشر= online edition|شابک=|جلد=|سال= 2006|تاریخ بازبینی=March 30, 2012|زبان = en}}
| |
| {{شاه صفی}}
| |
| | |
| [[رده:افراد ایرانی گرجیتبار]]
| |
| [[رده:درگذشتگان سده ۱۸ (میلادی)]]
| |
| [[رده:زادگان سده ۱۷ (میلادی)]]
| |
| [[رده:زنان سده ۱۸ (میلادی) اهل ایران]]
| |
| [[رده:شاهدختهای صفوی]]
| |
| [[رده:واقفان اهل اصفهان]]
| |