|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
کاربر:M.s.l/صفحه تمرین 1: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
== '''معنای لغوی و اصطلاحی استدراج''' == | == '''معنای لغوی و اصطلاحی استدراج''' == | ||
استدراج در کنار مراحل هدایت و آزمایش عمومی انسان، از سنت های فراگیر الهی ومخصوص مردمان گمراه و سرکش است که در آن ، انسان به صورت تدریجی و غیر مستقیم، بر اساس اصرار بر گناه، به عذاب و هلاکت نزدیک میشود. | [[استدراج]] در کنار مراحل هدایت و آزمایش عمومی انسان، از سنت های فراگیر الهی ومخصوص مردمان گمراه و سرکش است که در آن ، انسان به صورت تدریجی و غیر مستقیم، بر اساس اصرار بر گناه، به عذاب و هلاکت نزدیک میشود. | ||
در این تعریف به سه عامل تدریج، حرکت و هلاکت پرداخته شده است؛ این سه شاخص از معنای لغوی واژه ی استدراج اختباص شده است | در این تعریف به سه عامل تدریج، حرکت و هلاکت پرداخته شده است؛ این سه شاخص از معنای لغوی واژه ی استدراج اختباص شده است | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
مفهوم قرآنی استدراج گویا فرو رفتن افراد به صورت تدریجی در مقصد و فرجامشان ، یا در هم پیچیده شدن زندگی و وجودشان بر اثر غفلت و فراموشی از یاد خدا است. | |||
[[مفهوم قرآنی استدراج]] گویا فرو رفتن افراد به صورت تدریجی در مقصد و فرجامشان ، یا در هم پیچیده شدن زندگی و وجودشان بر اثر غفلت و فراموشی از یاد خدا است. | |||
کسانی که از هدایت های تکوینی و تشریعی خداوند و آزمایش های گوناگون او برای هدایتشان اثر مثبت نمی پذیرند، سرانجام به کلی رها می شوند و حتی زمینه ها و امکانات سقوط و تنزلشان نیز مهیا می شودتا به فرجام شوم خویش نزدیک شده ، ناگاه به عذاب خدا گرفتار گردند. | کسانی که از هدایت های تکوینی و تشریعی خداوند و آزمایش های گوناگون او برای هدایتشان اثر مثبت نمی پذیرند، سرانجام به کلی رها می شوند و حتی زمینه ها و امکانات سقوط و تنزلشان نیز مهیا می شودتا به فرجام شوم خویش نزدیک شده ، ناگاه به عذاب خدا گرفتار گردند. | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۷: | ||
بلکه آنها واقعیت این نعمت ها را نمی فهمند)) | بلکه آنها واقعیت این نعمت ها را نمی فهمند)) | ||
در قرآن ، در سوره ی بقره و آیه 15 از این فرآیند به ((یاری رساندن و رها سازی در وادی سرگردانی و طغیان )) یاد شده است | در قرآن ، در [[سوره بقره|سوره ی بقره]] و آیه 15 از این فرآیند به ((یاری رساندن و رها سازی در وادی سرگردانی و طغیان )) یاد شده است | ||
خدا در سوره طه و در آیه 131در مقام دلداری به پیامبر خویش، از هدف نزول نعمت های خود بر گمراهان پرده بر میدارد: | خدا در [[آیه ۱۳۱ سوره طه|سوره طه]] و در آیه 131در مقام دلداری به پیامبر خویش، از هدف نزول نعمت های خود بر گمراهان پرده بر میدارد: | ||
هرگز چشمانت را به نعمت های مادی ای که به گروهی از مخالفانت داده ایم ، خیره مساز که آنها جز شکوفه هایی زودگذر برای آزمودن آنها نیست و بدان که نعمت معنوی پروردگارت نیکوتر و پایدار تر است. | هرگز چشمانت را به نعمت های مادی ای که به گروهی از مخالفانت داده ایم ، خیره مساز که آنها جز شکوفه هایی زودگذر برای آزمودن آنها نیست و بدان که نعمت معنوی پروردگارت نیکوتر و پایدار تر است. | ||
خدا در سوره ی فرقان ، آیه ی 18 میفرماید:((آنان و پدرانشان را از نعمت ها برخوردار کردی تا یاد تورا فراموش کردند، و هلاک شدند)) | خدا در [[سوره فرقان|سوره ی فرقان]] ، آیه ی 18 میفرماید:((آنان و پدرانشان را از نعمت ها برخوردار کردی تا یاد تورا فراموش کردند، و هلاک شدند)) | ||
ظاهر نیکوی استدراج سبب می شود تا انسان اعمالش را نیکو شمرده و از اصلاح خود غافل شود. | ظاهر نیکوی استدراج سبب می شود تا انسان اعمالش را نیکو شمرده و از اصلاح خود غافل شود. | ||
در سوره ی کهف آیه ی 103 و 104 آمده است:{ آیا شما را از زیان کار ترین آدمیان خبر ندهم؟ آنان کسانی اند که تلاششان در زندگانی دنیا بیهوده بوده و در عین حال، خود را موفق و درستکار می پندارند }<ref name=":0">{{یادکرد کتاب|عنوان=استدراج ، سقوط گام به گام|سال=1386|نام خانوادگی=مرکز فرهنگ و معارف قرآن|ناشر=بوستان کتاب}}</ref> | در [[سوره کهف|سوره ی کهف]] آیه ی 103 و 104 آمده است:{ آیا شما را از زیان کار ترین آدمیان خبر ندهم؟ آنان کسانی اند که تلاششان در زندگانی دنیا بیهوده بوده و در عین حال، خود را موفق و درستکار می پندارند }<ref name=":0">{{یادکرد کتاب|عنوان=استدراج ، سقوط گام به گام|سال=1386|نام خانوادگی=مرکز فرهنگ و معارف قرآن|ناشر=بوستان کتاب}}</ref> | ||
== '''استدراج در نظر متکلمان مسلمان''' == | == '''استدراج در نظر متکلمان مسلمان''' == | ||
نسخهٔ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۷
معنای لغوی و اصطلاحی استدراج
استدراج در کنار مراحل هدایت و آزمایش عمومی انسان، از سنت های فراگیر الهی ومخصوص مردمان گمراه و سرکش است که در آن ، انسان به صورت تدریجی و غیر مستقیم، بر اساس اصرار بر گناه، به عذاب و هلاکت نزدیک میشود.
در این تعریف به سه عامل تدریج، حرکت و هلاکت پرداخته شده است؛ این سه شاخص از معنای لغوی واژه ی استدراج اختباص شده است
استدراج از ریشه ی (د-ر-ج) و به معنای اندک اندک، گام برداشتن ، حرکت چیزی یا حرکت در ضمن چیزی ، در هم پیچیده شدن اشیا و مرگ و فنا است
در همه ی کاربردها معنای تدریج و نوعی حرکت صعودی یا نزولی وجود دارد.
مفهوم قرآنی استدراج
مفهوم قرآنی استدراج گویا فرو رفتن افراد به صورت تدریجی در مقصد و فرجامشان ، یا در هم پیچیده شدن زندگی و وجودشان بر اثر غفلت و فراموشی از یاد خدا است.
کسانی که از هدایت های تکوینی و تشریعی خداوند و آزمایش های گوناگون او برای هدایتشان اثر مثبت نمی پذیرند، سرانجام به کلی رها می شوند و حتی زمینه ها و امکانات سقوط و تنزلشان نیز مهیا می شودتا به فرجام شوم خویش نزدیک شده ، ناگاه به عذاب خدا گرفتار گردند.
واژه ی استدراج تنها دوبار در قرآن آمده است . در سوره ی اعراف آیه ی 82و سوره ی قلم آیه ی 44 . علاوه برآن در قالب واژگان متعدد دیگری نیز به گستره ی وسیع معنایی آن اشاره شده است
در واقع، مفهوم استدراج را باید ذیل دو عنوان وسیع ((کفر)) و ((ایمان)) بررسی گردد.
مفهوم مربوط به استدراج، گاه در مقایسه با افراد مبتلا به این سنت و گاه در مقایسه با خدا، در نقش فاعل استدراج، مطرح شده است .
در واقع این مفاهیم ،گویا دو روی یک سکه اند که بخش اول آنها حالت ظاهری استدراج و بخش دیگر، حالت باطنی و واقعی آن را نشان می دهد.
از طرف دیگر ، مراحل پیش از استدراج و مفاهیم همراه و ملازم آن در کنار فرجام استدراج ،به نحوی با استدراج پیوند داشته و زمینه ی اجرای آن را روشن می سازد.
اثر استدراج بر زندگی انسان
زندگی در استدراج ظاهرا موفقیت آمیز بوده و همراه با بهره مندی از لذت های زندگی است.
خدا در شرح حال مبتلایان به استدراج می فرماید: (( آنان می پندارند که فزونی نعمت ها، ثروت ها، و فرزندانشان ، گشودن در های خیرات به روی آنهاست؛ این گونه نیست ،
بلکه آنها واقعیت این نعمت ها را نمی فهمند))
در قرآن ، در سوره ی بقره و آیه 15 از این فرآیند به ((یاری رساندن و رها سازی در وادی سرگردانی و طغیان )) یاد شده است
خدا در سوره طه و در آیه 131در مقام دلداری به پیامبر خویش، از هدف نزول نعمت های خود بر گمراهان پرده بر میدارد:
هرگز چشمانت را به نعمت های مادی ای که به گروهی از مخالفانت داده ایم ، خیره مساز که آنها جز شکوفه هایی زودگذر برای آزمودن آنها نیست و بدان که نعمت معنوی پروردگارت نیکوتر و پایدار تر است.
خدا در سوره ی فرقان ، آیه ی 18 میفرماید:((آنان و پدرانشان را از نعمت ها برخوردار کردی تا یاد تورا فراموش کردند، و هلاک شدند))
ظاهر نیکوی استدراج سبب می شود تا انسان اعمالش را نیکو شمرده و از اصلاح خود غافل شود.
در سوره ی کهف آیه ی 103 و 104 آمده است:{ آیا شما را از زیان کار ترین آدمیان خبر ندهم؟ آنان کسانی اند که تلاششان در زندگانی دنیا بیهوده بوده و در عین حال، خود را موفق و درستکار می پندارند }[۲]
استدراج در نظر متکلمان مسلمان
متکلّمان مسلمان، استدراج را در دو معنا به کار برده اند:
الف. امور و کارهاى شگفت و فوقالعادهاى که از کسانى مانند مرتاضان و راهبان سرمىزند؛
ب. مهلتى که خدا به بندگان گناهکارش مىدهد، چون مىخواهد آنان را نگونبخت کند، خواستههاى دنیایىشان را برمىآورد و بنده بى آنکه خود بداند، اندک اندک از رحمت خدا دور مىشود و
به کیفر او نزدیک می شود[۳]
منابع
- ↑ «مقدمه ای در بررسی جایگاه قرآن در علوم انسانی». خبرگزاری مهر. ۶ آذر ۱۳۹۴. دریافتشده در ۷ آبان ۱۴۰۴.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ مرکز فرهنگ و معارف قرآن (۱۳۸۶). استدراج ، سقوط گام به گام. بوستان کتاب.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «سنت استدراج، نزدیک شدن تدریجی به عذاب الهی». سایت راسخون. ۱۷ آذر ۱۴۰۳. دریافتشده در ۷ آبان ۱۴۰۴.