|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| = نزول =
| |
| === محل نزول:این آیه در مدینه بر محمد نازل گردیده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مجمع البیان فی تفسیر القرآن|نام خانوادگی=طبرسی|جلد=۱|صفحه=۱۱۱}}</ref> ===
| |
| = آیه لیلة المبیت =
| |
| {{جعبه اطلاعات آیه|تصویر=آیه ۲۰۷.jpg|نام سوره=بقره|شأن نزول=خوابیدن علی در بستر پیامبر در لیلة المبیت|سال نزول=۹ هجری قمری|حرف=۶۷|کلمه=۱۴|نامهای دیگر=لیلة المبیت
| |
| آیه الایثار|نام آیه=آیهٔ شِراء|محل نزول=مدینه}}
| |
| '''لیلة المَبیت''' این شب، یکی از بزرگترین فضایل و نشانههای شجاعت، فداکاری، و اوج اطاعت [[علی بن ابیطالب|علی]] از [[محمد]] محسوب میشود. خوابیدن در بستر محمد در حالی که خطر جانی متوجه فرد خوابیده بود، عملاً به معنای پذیرش شهادت برای تحقق هدف بزرگتر یعنی حفظ جان محمد و فراهم آوردن زمینه [[هجرت محمد|هجرت]] موفقیتآمیز بود. به همین دلیل است که آیهٔ شِراء ([[آیه ۲۰۷ سوره بقره|بقره: ۲۰۷]]) در شأن این عمل ایشان نازل شد و ایشان را در زمره کسانی قرار داد که «جان خود را برای رضایت خداوند میفروشند».<ref>پایگاه جامع اطلاعرسانی امامت</ref>
| |
|
| |
|
| = متن و ترجمه آیه آیه ۲۰۷ سوره بقره =
| |
| وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ<ref>سوره بقره، آیه ۲۰۷</ref>
| |
|
| |
| و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا میفروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.<ref>ترجمعه فولادوند</ref>
| |
|
| |
| = علت نامگذاری =
| |
| کلمه '''“[[لیلةالمبیت|لیلة]]” (لَیْلَةٌ)''' در زبان عربی به معنای '''“شب”''' است.<ref>المعجم الوسیط، ج۲ ص ۸۵۰, لیل</ref>و «مَبیت» به معنای گذراندن شب در مکانی، در حال خواب یا بیداری است.<ref>المعجم الوسیط، ج۱، ص۷۸، «بات»</ref>آیه ۲۰۷ سوره بقره را به این دلیل «آیه لیلة المَبیت» (یا آیه شب هجرت) مینامند که به '''ماجرای خوابیدن علی در بستر محمد''' اشاره دارد.<ref>تفسیر عیاشی، ج۱، ص۱۰۱؛ الامالی، ص۲۵۲، ۲۵۳؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۲۲؛ التفسیر الکبیر، ج۵، ص۳۵۰.</ref>این آیه را [[آیه شراء]] (فروش) هم میخوانند؛ زیرا در آن، از معامله جان در برابر کسب خشنودی خدا سخن رفته است.<ref>الصحیح من سیرة النبی، ج۴، ص۳۵؛ ج۷، ص۲۲۴،</ref>
| |
|
| |
| = شأن نزول =
| |
| بر اساس روایات شأن نزول و نقلهای تاریخی، هنگامی که قبایل گوناگون قریش پس از وفات [[ابوطالب]] تصمیم گرفتند شبانه به خانه محمد حمله کرده و آن حضرت را به قتل رسانند، خداوند متعال با نزول '''آیه ۳۰ [[سوره انفال]]''' (وَإِذْ یَمْکُرُ بِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا…) پیامبر را از این توطئه آگاه ساخت.
| |
|
| |
| در پی این توطئه، '''علی''' داوطلبانه اعلام آمادگی کرد که آن شب (معروف به '''لیلة المَبیت''') در بستر محمد بخوابد تا جان ایشان حفظ شده و امکان خروج سلامت از مکه فراهم شود.<ref>تفسیر فرات کوفی، ص 45؛ کشف الاسرار، ج 1، ص 554.</ref>
| |
|
| |
| '''[[محمدحسین طباطبایی]]''' در تفسیر '''[[تفسیر المیزان|المیزان]]''' میفرمایند: «روایات بسیاری حکایت از این دارند که آیه شِراء [اشاره به آیه ۲۰۷ بقره که به معنای بیع و شراء نفس است] درخصوص '''لیلة المَبیت''' نازل شده است.»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|سال=۱۳۹۰ ق|نام=علامه محمد حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۲|صفحه=۱۰۰}}</ref>
| |
|
| |
| = نکات تفسیری آیه ۲۰۷ سوره بقره و واقعه لیلة المَبیت =
| |
| این آیه، در مورد گروه خاصی از مردم (که در شأن نزول، مصداق آن علی هستند) صحبت میکند که در بالاترین سطح اطاعت و یقین قرار دارند؛ کسانی که در یک نقطه عطف تاریخی، حاضر شدند با بالاترین دارایی خود (جانشان) در یک معامله الهی شرکت کنند، تنها برای اینکه رضایت خدا را کسب کنند.<ref>طالقانی، پرتوی از قرآن، ۱۳۶۲، ج۲، ص۱۰۰.</ref>این افراد در مقابل دسته دیگری قرار دارند که در آیات ۲۰۴ تا ۲۰۶ توصیفشان آمده است؛ یعنی افراد خودخواه، لجوج، معاند و منافقی که خود را خیرخواه نشان میدهند، اما هدفشان فساد است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر نمونه|سال=۱۳۷۱ ش|نام=ناصر|نام خانوادگی=مکارم شیرازی|جلد=۲|صفحه=۷۹}}</ref>به گفته علامه طباطبایی، سیاق این آیات نشان میدهد که مصادیق این دو گروه در زمان محمد وجود داشتهاند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=سید محمدحسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۲|صفحه=۹۸}}</ref>هرچند برخی جمله پایانی (وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ) را به رأفت الهی در حق فداکاران ترجمه کردهاند، اما بر اساس نظر '''[[علامه طباطبایی]]'''، منظور از «عباد» در اینجا، دیگر بندگان هستند که به سبب ایثار این گروه فداکار (صاحبان عمل آیه ۲۰۷)، مشمول رأفت الهی شدهاند؛ و اساساً وجود بندگانی که جانشان را در راه رضای خدا تقدیم میکنند، خودش رأفت خدای سبحان در حق بندگان است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=سید محمد حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۲|صفحه=۹۸}}</ref>کتاب امالی به نقل از سجاد روایت کرده است که ایشان فرمودند: این آیه «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ» در مورد علی نازل شده است، زمانی که ایشان در رختخواب محمد خوابیده بودند.<ref>تفسير جامع، جلد 1، صفحه 320 – 319</ref>
| |
|
| |
| = پانویس =
| |
| === ارجاعات ===
| |
| [[رده:سوره بقره]] | | [[رده:سوره بقره]] |
|
| |
| {{پانویس|۲}}
| |
|
| |
| === منابع ===
| |
| پایگاه جامع اطلاعرسانی امامت
| |
|
| |
| تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر، تهران :دارالکتب اسلامیه.
| |
|
| |
| طباطبایی، علامه محمد حسین، ترجمه تفسیرالمیزان، ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
| |
|
| |
| طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن
| |
|
| |
| عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیة
| |
|
| |
| فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات، تهران، وزارت ارشاد، ۱۴۱۰ق. چاپ محمدعلی غروی اوردبادی، نجف ۱۳۵۴، چاپ افست قم، بیتا؛ همان، چاپ محمدکاظم، تهران ۱۴۱۰/۱۹۹۰.
| |
|
| |
| المعجم الوسیط، مصر، قاهره، ۱۴۱۵ ق
| |
|
| |
| تفسیر جامع، مکارم شیرازی، ناصر، قم، ۱۳۹۰ ش
| |
|
| |
| {{قرآن/سورهها}}{{شخصیتها و اعلام قرآنی}}
| |
