فمینیسم لیبرال

فمینیسم لیبرال شاخه‌ای از فمینیسم، و محور اصلی آن برابری کامل زنان و مردان و برخورداری زنان از حقوق سیاسی اجتماعی است. در فلسفه سیاسی لیبرال، انسانها ذاتاً از یک جنس هستند تفاوت فیزیکی نباید توجیه کننده رفتار متفاوت با آنها باشد؛ بنابراین تفاوت‌های ناشی از استعداد باروری و نقش زن به عنوان یک مولد، نادیده گرفته می‌شود. تلاش لیبرالها برای نقد وضع موجود در کتاب «مری ولستون کرافت» تحت عنوان «دفاع از حقوق زنان» انعکاس یافته است که به عنوان نقطه عطفی در تاریخ فمینیسم یاد می‌شود. وی نگاه تحقیر آمیز مردان به زنان را مهم‌ترین مسئله فرودستی آنان می‌داند و تلاش زنان برای ایده‌آل قرار گرفتن در نظر مردان را نوعی حقارت تلقی می‌کند.

اصول تعلیم وتربیت فمینیسم لیبرال

اصل دنیاگرایی

لیبرالیسم کلاسیک با توجه به مبانی هستی‌شناختی خود‌، هدفی ورای این دنیا برای انسان قائل نیست و تنها به اهداف زودگذر جهانی اکتفا می‌کند. به عقیده مکین تایر غایت‌زدایی از ماهیت بشر ویژگی عامی است که در نهضت روشنفکری به درجات مختلف دیده می‌شود. زیرا برخی از روشنفکران غربی معتقد به جدایی ارزش از دانایی بوده و بر این باور هستند که عقل قادر به درک و کشف ماهیات ضروری جهان واقع نیست. اهداف تربیتی فمینیسم لیبرال منحصر در اهداف دنیوی و این‌جهانی خواهد بود و سعادت انسان نیز سعادت این‌جهانی است که به دنیای انسان‌ها با فرهنگ‌های مختلف و دنیای طبیعت مربوط است.

اصل تعقل

به اعتقاد هرست تعلیم و تربیت تعهد به عقلانیت است نه کمتر و نه بیشتر. به عقیده برخی از اندیشمندان‌، این اصل بیانگر آن است که تنها چیز ثابتی که باید به کودکان آموخت‌، پذیرفتن هر چیزی با استدلال عقلی است. فمینیسم لیبرال زنان را نیز مانند مردان و مساوی با مردان دارای عقل می‌داند و معتقد به تعلیم و تربیت آنان بر اساس عقلانیت است. به عقیده آنان برتر دانستن مردان در تعقل مستلزم محرومیت از نیمی از جامعه انسانی است و خسارت بزرگی برای جامعه برجای می‌گذارد.

اصل فردیت

در اندیشه مدرن‌، انسان به منزله یک شخص از احترام و منزلت و حقوقی برخوردار است که پیش از آن چنین جایگاهی نداشته است. از نظر فمینیسم لیبرال فرد واقعی‌تر‌، بنیادی‌تر و مقدم بر جامعه است. به عقیده آنان فرد نقطه مرکزی و محوری و مالک جسم و جان خویش است و تابع چیزی نیست بلکه همه چیز اعم از مذهب‌، فلسفه‌، قانون‌، اخلاق‌ و... تابع فرد است. برای همین امیال بشری جایگاهی محکم پیدا می‌کنند و این اخلاق است که باید خود را با آنان سازگار کند. به گفته هیوم حتی عقل هم برده شهوات و خواهش‌هاست. بنابراین در تعلیم و تربیت چه در اداره امور مدارس و دانشگاه‌ها و چه در تعیین مواد درسی و تدریس باید به خواست فرد اهمیت داده و تفاوت‌های فردی را در نظر گرفت.

اصل مساوات

فمینیسم لیبرال با توجه به مبنای ماهیت واحد انسانی‌، بر برابری زن و مرد در نظام آموزشی تأکید دارد. به عقیده آن‌ها زن و مرد نه تنها باید در فرصت‌های آموزشی‌، ادامه تحصیل تا درجات عالی و انتخاب رشته برابر باشند و مجاز به ادامه تحصیل با اختیار خود باشند‌، بلکه معتقد به یکسان‌بودن همه اهداف‌، برنامه‌ها، روش‌ها و محتواهای آموزشی و تربیتی برای زن و مرد هستند. از نظر آنان دختران و پسران باید برای اهداف مساوی آموزش دیده تا قادر به انتخاب ازادانه شغل خود باشند. به گونه‌ای که هیچ رشته یا درسی یا کلاسی و یا حتی هیچ استاد و روش تدریسی نباید ویژه دختران یا پسران باشد تا موجب برتری یکی بر دیگری شود. افزون بر این به عقیده فمینیست‌های لیبرال کادر آموزشی و نیز کارمندان مراکز آموزشی باید نسبت یکسانی بین زن و مرد داشته باشد تا هم موجب ایجاد تبعیض نشود و هم فرصت مساوی برای زنان و مردان در اشتغال و جذب نیروی کار ایجاد کرده باشد‌؛ از این‌رو فمینیست‌ها همواره به دنبال مطرح‌کردن آمار نسبت زنان و مردان کادر مدارس و ارزیابی کیفیت رشد کارمندان زن و مرد هستند.

اصل آزادی

به عقیده فمینیست‌های لیبرال مربیان و معلمان باید در تربیت و تدریس، به دانش‌آموزان و دانشجویان خود آزادی بدهند تا آنهابه تمرین صورت عملی آزادی پرداخته‌، فایده آزادی را دیده و به آن گرایش پیدا کنند و به دفاع از آن بپردازند. در لیبرالیسم، مسئله آزادی در سه حیطه مطرح است‌:

• برخوردار‌بودن معلمان و دانش‌آموزان از حق آزادی بیان
• دور نگه‌داشتن مدارس از فعالیت‌های سیاسی و عدم دخالت ایدئولوژی‌ها در مدارس
• پرداختن دانش‌آموزان به تحقیق و پژوهش در مسائل بحث‌انگیز و مطرح‌کردن نتایج تحقیق در تدریس و عدم محدودیت برای تحقیق‌، بیان نتایج تحقیق و موضوعات تدریس و تحقیق

منابع

منابع

• فرهمند، مریم؛ بختیاری، آمنه (۱۳۸۶). فمینیسم و خانواده. ج. ۱. روابط عمومی شورای فرهنگی _اجتماعی زنان. ص. ۱۳۲.
• حسینی‌زاده‌، سیدعلی‌ (1393). جنسیت و تربیت از منظر اسلام و فمینیسم لیبرال.