میرزا کوچکخان جنگلی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
!تولد | !تولد | ||
!1298 | !1298 | ||
!رشت | !گیلان - رشت | ||
|- | |- | ||
|وفات | |وفات | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
|خلخال | |خلخال | ||
|- | |- | ||
| | |محل تحصیل | ||
| | |حوزه علمیه رشت | ||
| | |مدرسه محمودیه تهران | ||
|- | |- | ||
| | |محل آرامگاه | ||
| | |گیلان، رشت | ||
| | |محله سلیمان داراب | ||
|} | |} | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
اندیشه های چپ محصول انقلاب سرمایه داری روسیه در قرن نوزدهم و تغییرات اقتصادی و اجتماعی در این کشور بود. مهاجرت کارگران ایرانی برای کار در صنعت نفت باکو، عامل انتقال اندیشه های چپ از روسیه بود. در همین زمان کمیته انقلابی به رهبری ملک المتکلمین و 57 روشنفکر دیگر بوجود آمد. با آغاز استبداد صغیر و تنگ شدن عرصه بر روحانیون بویژه روحانیون مبارز و مشروطه خواهان ناگزیر راهی قفقاز و تفلیس شد. این سفر در ارتقای تفکرات آزادی خواهانه میرزا کوچک بسیار مؤثر بود. او پس از بازگشت از قفقاز و مقایسه زندگانی در آنجا و ایرانی که درگیر قحطی و استعمار بود او را آشفته کرد. بنابراین به مجاهدان فتح تهران پیوست. چندی بعد میرزا کوچک با هیئت اتحاد اسلام ارتباط یافت و سپس برای برپایی جنبشی مسلحانه به سوی مازندران و لاهیجان رفت و با کمک احمد کسمایی عملیات چریکی خود را در جنگل های گیلان آغاز کرد. <ref>{{یادکرد ژورنال|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=نعیمی|نام۲=زاهد|نام خانوادگی۲=غفاری هشجین|سال=1392|شماره=7|صفحات=111 تا 131|عنوان=تبیین نظام حکومتی در بینش سیاسی میرزا کوچک خان جنگلی: از مشروطه خواهی به جمهوری خواهی (مقاله علمی وزارت علوم)|ژورنال=جستارهای سیاسی معاصر}}</ref> | اندیشه های چپ محصول انقلاب سرمایه داری روسیه در قرن نوزدهم و تغییرات اقتصادی و اجتماعی در این کشور بود. مهاجرت کارگران ایرانی برای کار در صنعت نفت باکو، عامل انتقال اندیشه های چپ از روسیه بود. در همین زمان کمیته انقلابی به رهبری ملک المتکلمین و 57 روشنفکر دیگر بوجود آمد. با آغاز استبداد صغیر و تنگ شدن عرصه بر روحانیون بویژه روحانیون مبارز و مشروطه خواهان ناگزیر راهی قفقاز و تفلیس شد. این سفر در ارتقای تفکرات آزادی خواهانه میرزا کوچک بسیار مؤثر بود. او پس از بازگشت از قفقاز و مقایسه زندگانی در آنجا و ایرانی که درگیر قحطی و استعمار بود او را آشفته کرد. بنابراین به مجاهدان فتح تهران پیوست. چندی بعد میرزا کوچک با هیئت اتحاد اسلام ارتباط یافت و سپس برای برپایی جنبشی مسلحانه به سوی مازندران و لاهیجان رفت و با کمک احمد کسمایی عملیات چریکی خود را در جنگل های گیلان آغاز کرد. <ref>{{یادکرد ژورنال|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=نعیمی|نام۲=زاهد|نام خانوادگی۲=غفاری هشجین|سال=1392|شماره=7|صفحات=111 تا 131|عنوان=تبیین نظام حکومتی در بینش سیاسی میرزا کوچک خان جنگلی: از مشروطه خواهی به جمهوری خواهی (مقاله علمی وزارت علوم)|ژورنال=جستارهای سیاسی معاصر}}</ref> | ||
== تشکیل نهضت جنگل == | == تشکیل نهضت جنگل<ref>{{یادکرد ژورنال|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=نعیمی|نام۲=زاهد|نام خانوادگی۲=غفاری هشجین|سال=1392|شماره=7|صفحات=111 تا 131|عنوان=تبیین نظام حکومتی در بینش سیاسی میرزا کوچک خان جنگلی: از مشروطه خواهی به جمهوری خواهی (مقاله علمی وزارت علوم)|ژورنال=جستارهای سیاسی معاصر}}</ref> == | ||
شکست جریان مشروطه اول و دوم، مبارزان مشروطه خواه و همچنین مردم را دچار سرخوردگی کرد. این شکست ها حکمرانان داخلی را بر آن داشت تا بر مردم بیشتر سختگیری کنند. در همین زمان جنگ جهانی اول و اشغال ایران رخ داد. قحطی بیداد می کرد و مردم زیر فشار قوای داخلی و خارجی، روزهای سختی می گذراندند. در این شرایط انگلیس ها در جنوب و روس ها در شمال مناطق تحت کنترل خود گسترش دادند. دولت مرکزی در حفظ کشور ضعیف عمل می کرد. در همین شرایط جنبش جنگل ایجاد شد. رهبری جنبش بر عهده میرزا یونس معروف به میرزا کوچک خان بود. پس از مدتی مردم جذب جنبش شدند زیرا جنبش با هدف مخالفت با استبداد خارجی و احیای استقلال داخلی کشور ایجاد شده بود. | شکست جریان مشروطه اول و دوم، مبارزان مشروطه خواه و همچنین مردم را دچار سرخوردگی کرد. این شکست ها حکمرانان داخلی را بر آن داشت تا بر مردم بیشتر سختگیری کنند. در همین زمان جنگ جهانی اول و اشغال ایران رخ داد. قحطی بیداد می کرد و مردم زیر فشار قوای داخلی و خارجی، روزهای سختی می گذراندند. در این شرایط انگلیس ها در جنوب و روس ها در شمال مناطق تحت کنترل خود گسترش دادند. دولت مرکزی در حفظ کشور ضعیف عمل می کرد. در همین شرایط جنبش جنگل ایجاد شد. رهبری جنبش بر عهده میرزا یونس معروف به میرزا کوچک خان بود. پس از مدتی مردم جذب جنبش شدند زیرا جنبش با هدف مخالفت با استبداد خارجی و احیای استقلال داخلی کشور ایجاد شده بود. | ||
دخالت انگلیس و تسلیم شدن همرزمان میرزا مانند دکتر حشمت و احمد کسمایی، جنبش جنگل را در سال 1298 با شکست مواجه کرد. میرزا با اندک نفراتش به جنگل های تنکابن گریخت و به تجدید قوا پرداخت. | دخالت انگلیس و تسلیم شدن همرزمان میرزا مانند دکتر حشمت و احمد کسمایی، جنبش جنگل را در سال 1298 با شکست مواجه کرد. میرزا با اندک نفراتش به جنگل های تنکابن گریخت و به تجدید قوا پرداخت. | ||
== شبهات == | == شبهات == | ||
== وفات == | == وفات == | ||
در آذر ماه ۱۳۰۰، میرزا کوچک پس از شکست نظامی از نیرو های دولت مرکزی که توسط رضاخان میرپنج پشتیبانی میشد، به کوهستانهای تالش پناه برد، اما در سرمای شدید برف و بوران جان باخت. سر او توسط نیرو های دولتی جدا شد و به تهران فرستاده و جسمش در خلخال به خاک سپرده شد. | |||
میرزا کوچک خان رهبر نهضت جنگل در سال ۱۳۰۰ شمسی درگذشت. ابتدا پیکر او در خانقاه گیلوان دفن شد. سپس سرش به رشت منتقل و در قبرستان حسن آباد دفن شد. پس از پیروزی انقلاب، پیکر وی به رشت منتقل و به طور موقت در میدان داراب دفن شد. در سال ۱۳۶۰ آرامگاه فعلی وی در قبرستان سلیمان داراب ساخته شد که اکنون محل اصلی دفن وی است و به عنوان اثر ملی ایران ثبت و شناخته شده است. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ ۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۹
میرزا کوچک خان جنگلی
میرزا یونس معروف به «میرزا کوچک» در 1298 هجری شمسی در شهر رشت واقع در استان گیلان، متولد شد. در نوجوانی برای تحصیل علوم دینی به مدرسه مذهبی رفت و مدارج علمی را طی کرد. در 1326 هجری شمسی، در گیلان به گروه آزادی خواهان پیوست و برای مقابله با محمدعلی شاه قاجار روانه تهران شد. در جریان جنگ جهانی اول و در هنگامی که دستهای از نمایندگان و رجال سیاسی به خاطر وضع بحرانی کشور و حضور نیروهای بیگانه دست به مهاجرت زده، میرزا درصدد برآمد تا با راه انداختن تشکیلات نظامی به مبارزه ضد استبداد رضاخانی و سرسپردگیها، پیمان های نامناسب و تحمیلی بیگانگان و مداخلات آنان در امور داخلی کشور بپردازد.
| تولد | 1298 | گیلان - رشت |
|---|---|---|
| وفات | 1340 | خلخال |
| محل تحصیل | حوزه علمیه رشت | مدرسه محمودیه تهران |
| محل آرامگاه | گیلان، رشت | محله سلیمان داراب |
اندیشه سیاسی
جریان ناسیونالیتی
در سالهای آخر جریان مشروطه، جریان های سیاسی متعددی از جمله فرقه اجتماعیون عامیون و انجمن مخفی که طلیعه دار جریان ناسیونالیستی است روی کار آمد. انجمن مخفی، خواستار اصلاحات گسترده اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بود. پس از آنکه انقلاب مشروطه به پیشرفت های خوبی دست یافت. دو حزب اجتماعیون عامیون و اجتماعیون اعتدالیون تأسیس شد و حزب اجتماعیون اعتدالیون را می توان پیشگام احزاب ناسیونالیستی در ایران دانست. این حزب دارای تمایلاتی تلفیق از آزادی خواهانه، قانون طلبانه، ناسیونالیستی و وطن پرستانه با تعلقات مذهبی بود.[۱]
جریان اسلامی
در اواسط قرن نوزدهم روحانیونی خواهان استقلال کشور، چون جمال الدین اسد آبادی از جریان های اسلامی دوران صفویه تا اوایل سلطنت قاجار که همواره روحانیون در تلاش برای عرضه نظریه حکومت فقهی - شرعی بودند، ظهور یافت. اسدآبادی خواهان اتحاد و وحدت عمومی علیه مبارزه با سلطه انگلیسی بود. بنا به نظر گروهی از مورخین تلاش او سبب شد که میرزای نایینی فتوای تحریم تنباکو را بدهد. تداوم این جریانات سبب شد روحانیون تقاضاهایی چون تأسیس عدالتخانه، تشکیل مجلس و تدوین قانون اساسی را در صدر خواسته های خود قرار دهند. در همین زمان میرزا کوچک که از شاگردان کاظم خراسانی بود رهبری روحانیت رشت در انقلاب مشروطه بر عهده گرفت و بدین ترتیب میرزا وارد جریان مذهبی با گرایش های میهن دوستی شد.[۲]
جریان چپ
اندیشه های چپ محصول انقلاب سرمایه داری روسیه در قرن نوزدهم و تغییرات اقتصادی و اجتماعی در این کشور بود. مهاجرت کارگران ایرانی برای کار در صنعت نفت باکو، عامل انتقال اندیشه های چپ از روسیه بود. در همین زمان کمیته انقلابی به رهبری ملک المتکلمین و 57 روشنفکر دیگر بوجود آمد. با آغاز استبداد صغیر و تنگ شدن عرصه بر روحانیون بویژه روحانیون مبارز و مشروطه خواهان ناگزیر راهی قفقاز و تفلیس شد. این سفر در ارتقای تفکرات آزادی خواهانه میرزا کوچک بسیار مؤثر بود. او پس از بازگشت از قفقاز و مقایسه زندگانی در آنجا و ایرانی که درگیر قحطی و استعمار بود او را آشفته کرد. بنابراین به مجاهدان فتح تهران پیوست. چندی بعد میرزا کوچک با هیئت اتحاد اسلام ارتباط یافت و سپس برای برپایی جنبشی مسلحانه به سوی مازندران و لاهیجان رفت و با کمک احمد کسمایی عملیات چریکی خود را در جنگل های گیلان آغاز کرد. [۳]
تشکیل نهضت جنگل[۴]
شکست جریان مشروطه اول و دوم، مبارزان مشروطه خواه و همچنین مردم را دچار سرخوردگی کرد. این شکست ها حکمرانان داخلی را بر آن داشت تا بر مردم بیشتر سختگیری کنند. در همین زمان جنگ جهانی اول و اشغال ایران رخ داد. قحطی بیداد می کرد و مردم زیر فشار قوای داخلی و خارجی، روزهای سختی می گذراندند. در این شرایط انگلیس ها در جنوب و روس ها در شمال مناطق تحت کنترل خود گسترش دادند. دولت مرکزی در حفظ کشور ضعیف عمل می کرد. در همین شرایط جنبش جنگل ایجاد شد. رهبری جنبش بر عهده میرزا یونس معروف به میرزا کوچک خان بود. پس از مدتی مردم جذب جنبش شدند زیرا جنبش با هدف مخالفت با استبداد خارجی و احیای استقلال داخلی کشور ایجاد شده بود.
دخالت انگلیس و تسلیم شدن همرزمان میرزا مانند دکتر حشمت و احمد کسمایی، جنبش جنگل را در سال 1298 با شکست مواجه کرد. میرزا با اندک نفراتش به جنگل های تنکابن گریخت و به تجدید قوا پرداخت.
شبهات
وفات
در آذر ماه ۱۳۰۰، میرزا کوچک پس از شکست نظامی از نیرو های دولت مرکزی که توسط رضاخان میرپنج پشتیبانی میشد، به کوهستانهای تالش پناه برد، اما در سرمای شدید برف و بوران جان باخت. سر او توسط نیرو های دولتی جدا شد و به تهران فرستاده و جسمش در خلخال به خاک سپرده شد.
میرزا کوچک خان رهبر نهضت جنگل در سال ۱۳۰۰ شمسی درگذشت. ابتدا پیکر او در خانقاه گیلوان دفن شد. سپس سرش به رشت منتقل و در قبرستان حسن آباد دفن شد. پس از پیروزی انقلاب، پیکر وی به رشت منتقل و به طور موقت در میدان داراب دفن شد. در سال ۱۳۶۰ آرامگاه فعلی وی در قبرستان سلیمان داراب ساخته شد که اکنون محل اصلی دفن وی است و به عنوان اثر ملی ایران ثبت و شناخته شده است.
منابع
- ↑ نعیمی، عباس؛ غفاری هشجین، زاهد (۱۳۹۲). «تبیین نظام حکومتی در بینش سیاسی میرزا کوچک خان جنگلی: از مشروطه خواهی به جمهوری خواهی (مقاله علمی وزارت علوم)». جستارهای سیاسی معاصر (۷): ۱۱۱ تا ۱۳۱.
- ↑ نعیمی، عباس؛ غفاری هشجین، زاهد (۱۳۹۲). «تبیین نظام حکومتی در بینش سیاسی میرزا کوچک خان جنگلی: از مشروطه خواهی به جمهوری خواهی (مقاله علمی وزارت علوم)». جستارهای سیاسی معاصر (۷): ۱۱۱ تا ۱۳۱.
- ↑ نعیمی، عباس؛ غفاری هشجین، زاهد (۱۳۹۲). «تبیین نظام حکومتی در بینش سیاسی میرزا کوچک خان جنگلی: از مشروطه خواهی به جمهوری خواهی (مقاله علمی وزارت علوم)». جستارهای سیاسی معاصر (۷): ۱۱۱ تا ۱۳۱.
- ↑ نعیمی، عباس؛ غفاری هشجین، زاهد (۱۳۹۲). «تبیین نظام حکومتی در بینش سیاسی میرزا کوچک خان جنگلی: از مشروطه خواهی به جمهوری خواهی (مقاله علمی وزارت علوم)». جستارهای سیاسی معاصر (۷): ۱۱۱ تا ۱۳۱.