عده

تعریف عده

عده از ریشه عدد گرفته شده که به معنای شمردن میباشد. اصطلاح شرعی عده عبارت است از مدت زمانی که زن پس از جدایی از شوهر باید در حالت انتظار بماند. این حکم شرعی درباره زنی که به شبهه نیز با کسی وطی کرده نیز وجود دارد. در این مورد فرقی نمی کند که علت جدایی، طلاق یا فسخ نکاح، یا فوت شوهر، یا بذل مدت یا انقضای مدت در نکاح منقطع و یا موقت باشد.

در قرآن واژه تربص به معنای انتظار بکار رفته است. خداوند در آیه 228 سوره بقره می فرماید:

زن های مطلقه باید از ازدواج مجدد تا سه طهر (پاکی) خودداری کنند. تربص در این آیه به معنای انتظار و همان معنای اصطلاحی عده است.

در قانون مدنی برای عده تعریفی آمده که می گوید: عده عبارتست از مدتی که تا انقضای آن زنی که عقد نکاح او منحل شده است، نمی تواند شوهر دیگری اختیار کند.

فلسفه نگه داشتن عده

1. جلوگیری از اختلاط نسل ها: از نظر شارع مقدس جلوگیری از اختلاط نسل ها اهمیت زیادی دارد. به همین جهت برای زنان یائسه، زنان صغیره و زنان غیر مدخوله عده ای قرار نداده است. زیرا زمانی که نزدیکی واقع نشده باشد اختلاط نسل ها هم منتفی است.
2. تنها استثنا درباره فوت همسر است که حتی در زنان صغیره، یائسه و غیر مدخوله نیز نگهداری عده بر زن واجب است و حکمت آن اطمینان از عدم بارداری و نوعی وفاداری زن نسبت به همسرش می باشد.
3. عده طلاق فرصتی برای بازنگری به زندگی زناشویی گذشته است. در این مدت زوجین فرصت یافته که درباره آینده خود و فرزندانشان تفکر کرده و در صورت پشیمانی یا مصلحت خود و فرزندان به زندگی زناشویی گذشته بازگردند.

حرمت نکاح در دوران عده

یکی از موانع نکاح و ازدواج در عده بودن زن است. به گونه ای که اگر زنی در دوران عده باشد با او ازدواجی صورت بگیرد، آن ازدواج باطل است.

روایت های وارد شده درباره حرمت نکاح در زمان عده

1. در روایتی از حلبی آمده که جعفربن محمد امام ششم شیعیان بیان کرده است: هرگاه مرد با زنی که در عده است ازدواج و نزدیکی کند، خواه علم داشته یا نه هرگز بر یکدیگر حلال نخواهند شد. اگر نزدیکی نکرده باشند بر شخص غیر آگاه حلال و بر شخض عالم و آگاه حرام ابدی خواهد شد.
2. محمد بن مسلم از جعفر بن محمد امام ششم شیعیان نق کرده است: از ایشان درباره مردی سؤال کردم که با زنی که در عده است ازدواج کرده است.ایشان گفت بین آنها جدایی حاصل می شود و هیچ گته بر او حلال نخواهد شد.