رئیسعلی دلواری
رئیسعلی دلواری (درگذشته ۱۳۳۳ هجری قمری/۱۹۱۵ میلادی) از رهبران مقاومت محلی جنوب ایران در دوره جنگ جهانی اول بود که با سازماندهی نیروهای تنگستان و مقابله با حضور نیروهای بریتانیا نقش مهمی در درگیریهای بوشهر ایفا کرد. او در سال ۱۳۳۳ قمری در جریان نبردی در منطقه تنگک کشته شد و بهعنوان یکی از چهرههای اثرگذار مقاومت جنوب ایران در اوایل قرن بیستم شناخته میشود.
زندگی
رئیسعلی احمدی دلواری از اهالی دلوار در منطقه تنگستانِ بوشهر بود. او در خانوادهای شیعیمذهب و مشهور به پیشوایی محلی به دنیا آمد و از اوایل جوانی در ساختار اجتماعی تنگستان بهعنوان فردی اثرگذار شناخته میشد.[۱]
در گزارشهای تاریخی آمده است که با آغاز حضور نیروهای بریتانیا در سواحل جنوبی ایران و اشغال بوشهر در ۸ اوت ۱۹۱۵ میلادی، رئیسعلی نقش مهمی در سازماندهی نیروهای پراکنده تنگستان و هدایت مقاومت مسلحانه محلی بر عهده گرفت. او با سفر به مناطق جنوبی و دیدار با سران طوایف، کوشید اختلافات محلی را کاهش دهد و نیروهای گوناگون منطقه را تحت فرماندهی واحد گرد آورد. در همین دوره همکاری او با شماری از روحانیان جنوب ـ از جمله سید علینقی حسینی ـ در منابع ذکر شده است.[۲]
بر پایه گزارشهای منابع محلی و اسناد تاریخی، رئیسعلی برای کسب پشتیبانی دینی از مقاومت، نظرات و فتواهایی از روحانیان جنوب، مانند سید مرتضی علمالهدی اهرمی، سید عبدالله بلادی بوشهری، ملاحسن گنخکی، سید عبدالحسین لاری و محمدحسین برازجانی دریافت کرد. او در ادامه، همراه شماری از چهرههای شناختهشده منطقه از جمله حسینخان چاهکوتاهی، زایر خضرخان تنگستانی و محمدخان غضنفرالسلطنه برازجانی، وارد نبردهای مسلحانه پراکنده با نیروهای بریتانیا شد. این درگیریها عمدتاً بهصورت عملیات چریکی، کمین و جنگ و گریز در نواحی ساحلی، بهویژه در پیرامون دلوار و سپس نزدیک بوشهر (منطقه تنگک) گزارش شده است. برتری نیروهای محلی در شناخت جغرافیا و ضعف نیروهای بریتانیایی در آشنایی با منطقه، موجب شد در برخی نبردها تلفات بریتانیا چشمگیر باشد و آنان ناچار به عقبنشینیهای تاکتیکی شوند. با این حال، اختلافات داخلی میان برخی سران محلی، همراه با تلاش نیروهای بریتانیا برای تضعیف فرماندهی واحد مقاومت، تأثیر قابل توجهی بر روند درگیریها داشت.[۳]
درگذشت
در منابع تاریخی جنوب ایران نقل شده است که رئیسعلی دلواری در ۲۶ ذیقعده ۱۳۳۳ قمری، در جریان یکی از درگیریها در منطقه تنگک و بر اثر شلیک از پشت سر، که گفته میشود توسط یکی از افراد محلی و تحت نفوذ نیروهای بریتانیا انجام شده، کشته شد. سن او در هنگام مرگ حدود ۳۰ تا ۳۳ سال گزارش شده است. رئیسعلی پس از مرگ، بهعنوان یکی از چهرههای شاخص مقاومت محلی در برابر نیروهای خارجی در جنوب ایران شناخته شد.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «دلواری». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.