سفیان ثوری
سفیان بن سعید بن مسروق ثوری، مشهور به سفیان ثوری، فقیه و محدث کوفی سنی، از چهرههای برجسته فقه و حدیث در سده دوم قمری بود. در منابع رجالی اهل سنت، از او با تعابیری چون ثقه، عابد و حجت یاد شده، هرچند به تدلیس او در برخی روایات نیز اشاره کردهاند. او با جعفر صادق دیدارهایی داشت و از او حدیث میپرسید. در برخی منابع متأخر، روایتی دربارهٔ گفتوگوی او با جعفر صادق در باب خطبه مسجد خیف آمده است. همچنین گزارش شده که در زمان قیام زید بن علی، در سپاه هشام بن عبدالملک حضور داشته است. ولادت او را سال ۹۵ قمری در کوفه و درگذشتش را سال ۱۶۲ قمری در بصره نوشتهاند.
زندگی
سفیان بن سعید بن مسروق ثوری، کوفی، از عالمان نامدار فقه و حدیث در میان اهل سنت بود. در منابع رجالی اهل سنت، ابن حجر دربارهٔ او نوشته است که سفیان شخصی ثقه، عابد، حجت و از بزرگان طبقه هفتم بوده است. در عین حال، به این نکته نیز اشاره شده که او گاه در حدیث تدلیس میکرد. سفیان در سال ۹۵ قمری در کوفه زاده شد و در سال ۱۶۲ قمری در بصره درگذشت.[۱]
در گزارشهای تاریخی آمده است که سفیان با جعفر صادق دیدارهایی داشته و از او دربارهٔ حدیث پرسش میکرده است. در یکی از این گزارشها، حکم بن مسکین از مردی قریشی از مردم مکه نقل میکند که همراه سفیان نزد جعفر صادق رفتند، در حالی که او بر مرکب خود سوار بود و قصد رفتن به جایی داشت. سفیان از او خواست حدیثی از محمد را که در مسجد خیف بیان شده بود برای او نقل کند. جعفر صادق در آغاز خواست این کار را به بازگشت خود موکول کند، اما با اصرار سفیان پیاده شد و دستور داد دوات و کاغذی بیاورند تا سفیان حدیث را بنویسد.[۲]
بنا بر این روایت، جعفر صادق حدیثی را املا کرد که در آن بر شنیدن و رساندن سخن محمد، اخلاص در عمل برای خدا، خیرخواهی برای پیشوایان مسلمانان و همراهی با جماعت مسلمانان تأکید شده بود. سپس سفیان آن را نوشت و بر او عرضه کرد تا از درستی الفاظ مطمئن شود. در ادامه، راوی همراه سفیان در تفسیر این حدیث با او به گفتوگو پرداخت و کوشید نشان دهد که مقصود از پیشوایان مسلمانان و جماعت مسلمانان، حاکمان وقت یا فرقههای گوناگون کلامی نیست، بلکه علی بن ابیطالب و خاندان او و پیروان ایشاناند. در پایان روایت آمده است که سفیان پس از شنیدن این تفسیر، نوشته خود را پاره کرد و خواست که این ماجرا برای دیگران بازگو نشود.[۳]
قیام زید بن علی
در برخی گزارشها آمده است که سفیان در شمار لشکریان هشام بن عبدالملک بود و در جنگ زید بن علی بن الحسین با سپاه هشام حضور داشت. در این گزارش، احتمال داده شده که او یا از مباشران قتل زید بوده، یا دیگران را بر ضد او میشورانده، یا دستکم او را یاری نکرده است.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سفیان ثوری». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.