عید

‘’‘عید’‘’، روزی است که مردم در آن گرد آیند و هر سال شادی و سرور آن بازگردد. در روایات، علاوه بر اعیاد فطر و اضحی و جمعه، روز غدیر به عنوان والاترین عید مسلمانان معرفی شده است؛ همچنین نماز عید به عنوان مناسک این روز و ماجرای نماز عید امام رضا (ع) در دوران مأمون از مباحث مهم این مدخل است.

مفهوم و معنای عید

عید روزی است که مردمان در آن گرد آیند؛ هر روزی که در آن انجمنی جهت تذکارِ فضیلتی یا حادثهای بزرگ فراهم شوند. گفته شده از این جهت آن را عید گویند که هر ساله شادی و سرور در آن بازگردد، زیرا اصل ‘‘عید’’، ‘‘عود’’ است.

عید و اهل بیت در روایات

عبداللّه بن دینار گوید امام صادق (ع) به من فرمود: ای عبدالله، هیچ عیدی بر مسلمانان پیش نیاید، خواه عید اضحی باشد یا عید فطر، جز اینکه برای خاندان پیامبر (ص) غم و اندوهی تازه شود. عرض کردم چرا؟ فرمود: بدین سبب که آنان حق خود را در دست دیگران میبینند. از آن حضرت روایت شده که چون امام حسین (ع) را ضربت شمشیر زدند و خواستند سر حضرت را از تن جدا کنند، منادی از جانب پروردگار ندا داد: ای امتی که پس از پیغمبرتان فریب خورده و به ستم پرداختید، خداوند توفیقتان ندهد که بر روز فطر و اضحی عید برگزار کنید. سپس حضرت فرمود از این جهت توفیق نیافته و نخواهند یافت تا اینکه خونخواه امام حسین قیام کند. و این شعر به امام سجاد (ع) منسوب است: یفرح این الوری بعیدهم و نحن اعیادنا ماتمنا (این مردم به عید خود شادماناند ولی ما خاندان نبوت، عیدهایمان سوگهایمان است). امیرالمؤمنین (ع) نیز فرمود هر روزی که در آن معصیت خدا واقع نشود همان عید است.

عید غدیر و اعیاد مسلمانان

فرات بن احنف گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم آیا مسلمانان را عیدی برتر از فطر و اضحی و عرفه هست؟ در آری، و آن روزی است که خداوند دین خود را در آن تکمیل نمود و این آیه را بر رسولش محمد فرستاد: «الیوم املت لکم دینکم و اتغنت علیکم نعمتی» و آن روز غدیر است خوش. در صحیح مسلم و نیز تفسیر درالمنثور سیوطی آمده که جهودان آن عمر بن خطاب گفتند اگر آیه (املت لکم دینکم) بر ما نازل شده بود و می دانستیم در چه روزی فرود آمده، آن روز را عید می گفتیم. اعیاد رسمی عامه مسلمان شدن در هفته، روز جمعه و در سال دو روز عید فطر و عید اضحی است که روایات مربوطه ذیل دو واژه فطر و اضحی در کتاب ملاحظه میفرمایید.

نماز عید

نماز عید فطر و عید اضحی به یک کیفیت میباشد و آن دو رکعت است و وقت آن پس از طلوع خورشید است و مستحب است در خارج شهر و جایی غیرمسقف برگزار شود. دستور است که در عید فطر پس از ادا کردن زکات فطره و در عید اضحی پس از قربانی نماز بیرون روند و زنان در این نماز شرکت نکنند، جز پیرزنانی که پاپوش کهنه به پا داشته باشند؛ و سلاح با خود نبرند، در صحرا فرشی زیر پا نداشته باشند و صبح از بیرون شدن غسل کنند، خود را معطر گردانند و آرایش کنند. کیفیت آن بدین صورت است که به جماعت و بدون اذان و اقامه، و تنها جهت اعلام بارها «الصلوة» گفته شود؛ در رکعت اول پس از تکبیرةالاحرام و تلاوت حمد و سورهای از قرآن، یک بار تکبیر گفته و پس از هر تکبیر دعا و قنوت خوانده شود، سپس تکبیر گویند و به رکوع روند. در رکعت دوم پس از حمد و سوره، چهار تکبیر گفته شود و پس از هر تکبیر نیز دعا و قنوت انجام گردد و پس از آن رکوع و سجود و این کار ختم شود. و پس از پایان نماز، امام خطبهای بخواند. اما تحمل تحمل که در تقابل با سنت پیغمبر باشد، ویژگی امام و اخلاص است. [^1]: اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عید». دایره المعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه. [^2]: اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عید». دایره المعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه. [^3]: اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عید». دایره المعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه. [^4]: اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عید». دایره المعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه. [^5]: آدرسهای منبع در این بخش تنها برای حسنپوشش ذکر گردید. الگو:درجهبندیصفحه ٢٠١٢٢