ابن‌بیطار

ابن بیطار
پرونده:Ibn al-Baytar.JPG مجسمهٔ ابن بیطار در مالاگا، اسپانیا
متولد	۱۱۹۷ مالاگا
وفات	۱۲۴۸ دمشق
شناخته‌شده برای	آرایه‌شناسی آلفا، سرطان‌شناسی
پیشینه علمی
شاخه(ها)	گیاه‌شناسی، دانشمند، داروساز، پزشک
تأثیر گرفته از	موسی بن میمون

ابومحمد عبدالله بن احمد، مشهور به ضیاءالدین ابن‌بیطار، گیاه‌شناس برجستهٔ اندلسی قرن هفتم هجری، با سفرهایی گسترده به آفریقا و خاورمیانه در گردآوری گیاهان دارویی کوشید و آثاری ماندگار چون الجامع را به نگارش درآورد. کتاب او از دقت و جامعیتی برخوردار است که آن را بر آثار مشابه، همچون قانون ابن‌سینا، برتری داده و در سنت علمی اروپا نیز تأثیرگذار بوده است.

زندگی

ابومحمد عبدالله بن احمد، مشهور به ضیاءالدین ابن‌بیطار، گیاه‌شناس و داروشناس نامدار اهل مالقه در اندلس بود. وی تحصیلات اولیهٔ خود را نزد شماری از متخصصان علم گیاه‌شناسی، به‌ویژه ابوالعباس اشبیلی، فرا گرفت و در بیست‌سالگی برای پژوهش دربارهٔ داروهای مفرده به شمال آفریقا، از جمله مصر، سفر کرد. در مصر، ملک کامل ایوبی وی را به خدمت گرفت و پس از او، ابن‌بیطار به دربار فرزندش، ملک صالح ایوبی، پیوست. او به مناطق آسیای صغیر و شام نیز سفر کرد و برای گردآوری و مطالعهٔ گیاهان دارویی و مواد مفرده، این سرزمین‌ها را پیمود. در سال ۶۴۴ هجری قمری، در شهر دمشق درگذشت.

آثار

ابن‌بیطار دو اثر مهم در حوزهٔ تخصصی خود بر جای گذاشت: الجامع و المغنی. از میان این دو، الجامع به‌سبب جامعیت مطالب و دقت علمی‌اش شهرت بیشتری دارد و از نظر بسیاری از صاحب‌نظران، نسبت به کتاب قانون ابن‌سینا و اثر سرافیون در زمینهٔ داروهای مفرده، برتری دارد. این کتاب در دورهٔ نوزایی علمی اروپا به حل بسیاری از اختلافات لغوی میان واژگان یونانی و عربی کمک کرده است. ترجمه‌هایی از این اثر به زبان‌های لاتینی، آلمانی و فرانسوی نیز وجود دارد. شارل لوکلرک، که نسخه‌ای از این کتاب را به فرانسوی برگردانده است، از ارزش علمی و تأثیر گستردهٔ آن در سنت داروشناسی اروپا یاد کرده است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ابن‌بیطار». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.