اعدام زن

اعدام زن، یکی از چالش‌های حقوق بشری و اخلاقی در دنیای مدرن امروز است.

اعدام

واژه اعدام از مصدر (أعدَمَ) گرفته شده است که در زبان عربی ثلاثی مزید از فعل (عدَمَ یَعدِمُ) می‌باشد. (عدم) در لغت به معنای ضد وجود می‌باشد. معدوم یعنی چیزی که وجود ندارد.

اعدام در حقوق و فقه

از نظر شرعی در بین فقهای اسلامی، اصطلاح اعدام رایج نیست. آنها در صورت لزوم و در مواردی که مجازات جرمی قتل باشد، از اصطلاح قتل استفاده می‌کنند، بنابراین واژه اعدام بیشتر در بین قانونگذاران و حقوق دانان رایج است. در تعریف قتل گفته شده است که فعلی است که با آن جان از تن خارج می‌شود؛ بنابراین منظور از مجازات خارج کردن روح محکوم علیه در اثر قضاوت در اثر عملی مستوجب قتل است.

در فقه اسلامی برای انواع جرم‌ها مجازات‌هایی تعیین شده است که یکی از این مجازات‌ها که متناسب با نوع جرم بوده، مجازات اعدام است. اسلام دربارهٔ ریخته شدن خون انسان‌ها واکنش داشته است؛ بنابراین در مواردی اعدام را نه تنها جایز بلکه واجب دانسته است. اسلام در برخی موارد از آیه قصاص استناد کرده که در قرآن، سوره بقره آیه ۱۷۹، آمده است: وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ یَا أُوْلِی الْأَلْبَابِ.

و ای خردمندان، شما را در قصاص زندگانی است؛ بنابراین اسلام با حکم قصاص در برخی موارد اعدام و گرفتن جان انسان خاطی، مجاز می‌داند؛ زیرا از نظر آموزه‌های اسلامی، قصاص در اسلام تضمین حیات دیگر انسان‌ها است. از نظر اسلام، مرگ و محرومیت می‌تواند عاملی بازدارنده برای کسانی باشد که به حق حیات سایر انسان‌ها تعدی می‌کنند؛ بنابراین اسلام ضمن آنکه حق حیات را از حقوق فطری انسان‌ها می‌داند، اعدام نیز مجاز شمرده و آن را در مواردی بر حق حیات که حق ذاتی انسان‌ها است اولویت می‌دهد. زیرا توجه به عدالت و استحقاق مجرم، یکی از فلسفه‌های مجازات دراسلام است.

انواع اعدام در اسلام

از نظر حقوق کیفری اسلام، اعدام سه قسم دارد:

1. اعدام قصاصی: این اعدام در مورد قتل بوده که شرایط خاصی داشته و حضور شاکی خصوصی، اجازه ولی فقیه و عواملی دیگر آن را از آمره بودن خارج می‌کند.
2. اعدام حدی: نوعی مجازات مرگ بوده که از طرف شارع معین شده است. مانند: جرایم جنسی زنا، جرایم علیه دین و امنیت مردم، جرایم تکرار جرم
3. اعدام تعزیری: نوعی مجازات مرگ است که از طرف حاکم معین می‌شود.

مجازات اعدام در سایر ملت‌ها

در سایر کشورها و ادیان نیز مجازات اعدام تعیین شده است. در بسیاری از کشورهای اروپایی مجازات اعدام لغو شده است. دلیل آنها برای لغو این نوع مجازات ذاتی بودن حق حیات برای همه انسان‌ها است. اعتقاد آنها این است که از جمله حقوقی که ذاتی انسان باشد قابل سلب نخواهد بود. در بین غربی‌ها نیز میان علمای آنها در مورد مجازات اعدام اختلاف عمیقی وجود دارد. از لحاظ عملی بین کشورهای مختلف رویکردهای متفاوتی مشاهده می‌شود. کشورهای عضو اتحادیه اروپا به‌طور کلی اعدام را محدود کرده و کشورهایی مانند اتریش به کلی آن را لغو کرده و کشورهایی نیز وجود دارد که بر مفید بودن اعدام تأکید دارند. با وجود مخالفت‌های بسیار مجازات اعدام در طول سالیان سال در بسیاری کشورها باقی مانده و آن از نتایج علمی و تجربی بوده و همچنین آموزه‌های مذهبی که در کتاب‌هایی چون قرآن، تورات و انجیل دربارهٔ مجازات اعدام آمده است.

احکام اعدام زنان

زنان نیز مانند سایر افراد جامعه در صورت قتل یا هر عمل مستوجب اعدام، از این نوع مجازات در امان نیستند. در حقوق اسلامی که بنا به گفته‌های روایات بی شمار، بر پایه عدالت بنا شده است؛ زنان نیز چون مردان در صورت تعدی حقوق دیگران مجازات خواهند شد. یکی از مجازات‌های اسلامی اعدام است که شامل زنان نیز می‌شود اگر چه در برخی حوزه‌ها مانند ارتداد، به زنان تخفیفاتی داده شده است.

۱. اعدام دختر باکره در اسلام

باکره یا دوشیزه دختری است که هنوز ازدواج نکرده و پرده بکارت او به دلیل عدم ازدواج سالم مانده است. دختر باکره از نظر فقه اسلامی اعدام نمی‌شود. اصطلاح باکره اصطلاح فقهی است که در کتب فقهی دربارهٔ آن بحث شده است. در صورت لزوم قصاص فرقی بین باکره و غیر باکره نیست و دختر باکره نیز قصاص می‌شود. از نظر فقه اسلامیُ در صورت صلاح دید قاضی و با رعایت شرایط مانند بلوغ و عدم جنون باکره نیز قصاص شده و بحث دربارهٔ صیغه دختر باکره، قبل از اجرای مجازات اعدام او، صرفاً یک باور غلط عرفی بوده که بر پایه روایات عرفی بی اساس است. بر اساس ماده ۱۴ قانون مجازات اسلامی، یکی از انواع مجازات‌ها در حقوق اسلامی قصاص می‌باشد. قصاص در واقع مجازات اصلی جنایات عمدی می‌باشد که بر نفس، اعضا و منافع وارد می‌آید. این مجازات در صورت عدم رضایت مجنی علیه یا اولیای دمُ نسبت به کلیه مجرمین، از جمله دختر باکره اجرا می‌گردد. در واقع جنسیت عامل مهمی برای تفاوت در دادن حکم مجازات یا اجرای آن نیستِ اما در نظام حقوقی اسلام و به تبع آن مقررات فعلی جمهوری اسلامی ایران تفاوت‌هایی از این حیث دیده می‌شود که بر اساس آن در برخی موارد تخفیفاتی برای زنان یا مردان دیده شده است.

۲. سنگسار زنا

زن محصنه ای که زنا کند و آن هم با مرد بالغ سنگسار می‌شود. سنگسار نوعی حکم قتل و اعدام است که در زنای محصنه نمود پیدا می‌کند. زنای محصنه، زنای مرد یا زن همسردار است که با شرایط خاصی محقق شده و مجازات آن سنگسار است. زنای محصنه زمانی است که مرد یا زن همسردار به اصطلاح فقهی دارای «احصان» باشند یعنی:

1. بالغ و عاقل باشند.
2. غلام یا کنیز نباشند.
3. با همسر خود آمیزش کرده باشند.
4. همچنین در طول شبانه روز امکان آمیزش با او را داشته باشند.

نکته: مجازات زنای محصنه درصورتی سنگسار است که در آن، زناکار با فرد عاقل و بالغ زنا کند؛ در غیر این صورت مجازات صد ضربه تازیانه است.

۳. اعدام زنان مرتد

زن چه مرتد فطری باشد و چه مرتد ملی، کشته نمی‌شود و این مورد اتفاق علما است. زن مرتد را حبس کرده و در اوقات نمازهای یومیه می‌زنند. بر اساس دیدگاه فقهای امامیه۲۱ ابتدا به زن پیشنهاد توبه می‌دهند اگر پذیرفت آزاد شده و اگر نپذیرفت در حبس ابد می‌ماند. محقق حلی گفته است: زن مرتد اعدام نمی‌شود و در زندان می‌ماند. محقق اشاره ای به توبه نکرده است. آنچه مهم است این است که در بین فقها اعدام زنان مرتد اجماعی است و همه بر آن اتفاق نظر دارند.اما در مردان در صورتی که مرتد فطری باشد اعدام است. مرتد فطری کسی است که مسلمان بوده سپس از دین اسلام خارج گردد.

۴. اعدام زنان باردار

در حقوق اسلامی، امکان قصاص زنان باردار در صورتی که قصاص عضو باشد؛ در صورت عدم ضرر و آسیب برای جنین، داده شده است. اما قصاص نفس آنها به زمانی پس از زایمان و تا ۶ ماه پس از تولد جنین به تأخیر انداخته می‌شود. بعد از این مدت نیز تنها در شرایطی، مجازات قصاص نفس، بر او اعمال می‌گردد که بیم تلف نوزاد در نبود مادر، وجود نداشته باشد.