خنساء بنت عمرو

خنساء بنت عمرو بن الشرید از بزرگ‌ترین شاعران زن عرب در دوره جاهلیت و اسلام بود. مراثی پرشور او در سوگ برادرش صخر از برجسته‌ترین نمونه‌های شعر رثایی عربی به‌شمار می‌رود. با قوم خود اسلام آورد و دیوان شعرش بعدها به همت ادیبان گردآوری شد. آثارش نمونه‌ای درخشان از احساس، وفاداری و فصاحت زنانه در ادب عرب است.

زندگی

خَنساء بنت عمرو بن الشرید از خاندان بنی سُلیم و از زنان شاعر نامدار عرب بود که عصر جاهلیت و صدر اسلام را درک کرد. نسب او به مُضر می‌رسد و به عنوان یکی از شاعران مُخَضْرَم شناخته می‌شود؛ یعنی کسی که هر دو دوره جاهلیت و اسلام را تجربه کرده است.

عالمان شعر و ادب عرب متفق‌اند که در میان زنان، شاعری به قوت و فصاحت او ظهور نکرده است. بیشتر اشعار خنساء در رثاء برادرش صَخر سروده شده؛ برادری شجاع که در واقعه یوم‌الکلاب از ایام مشهور جنگ‌های عرب کشته شد. مراثی خنساء از شاهکارهای شعر عربی در بیان سوگ و وفاداری خانوادگی شمرده می‌شوند.

او به همراه قومش، بنی‌سلیم، به نزد پیامبر اسلام رفت و اسلام آورد. دیوان شعر او و خلاصه‌ای از آن، همراه با شرح و چاپ، در آثار ادبی (از جمله معجم المطبوعات) یاد شده است. ابن‌الندیم در الفهرست می‌نویسد خنساء قلیل‌الشعر (دارای اشعار اندک) بود، ولی همین آثار اندک چنان شهرت یافت که ادبای بزرگی مانند ابوسعید سکّزی، ابن‌السکّیت و ابن‌أعرابی دیوان او را گردآوری و تدوین کردند.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خنساء». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.