دفن
دفن در اسلام به معنای سپردن میت به خاک با شرایطی مشخص است که در فقه اسلامی بیان شده است، از جمله قرار دادن جسد در عمق کافی، رو به قبله، و رعایت برخی مستحبات مانند پاشیدن آب و تلقین. در منابع روایی توصیههایی دربارهٔ سرعت انجام دفن نیز نقل شده است.
دفن در منابع اسلامی
دفن در لغت به معنای پوشاندن چیزی در زیر خاک است و در متون دینی برای به خاک سپردن انسان پس از مرگ به کار میرود. در برخی منابع حدیثی شیعه، از جمله سفینة البحار، نقل شده است که پیامبر اسلام به دفن برخی اجزای زائد بدن انسان مانند خون، مو، ناخن، حیض، دندان، علقه و بقایای مشابه سفارش کرده است؛ این گزارشها ناظر به رعایت پاکیزگی و دفع صحیح مواد زیستی در جامعه دانسته شدهاند.[۱]
دفن میت
در فقه اسلامی دفن میت از واجبات کفایی محسوب میشود. حداقلِ دفن در تعریف فقهی عبارت است از قرار دادن جسد در خاک به اندازهای که بوی آن به بیرون راه نیابد و از دستبرد حیوانات مصون بماند. بنابر منابع فقهی، میت باید به پهلوی راست و رو به قبله قرار داده شود. برای عمق قبر نیز معمولاً اندازهای برابر قامت یک انسان توصیه شده است. در روایات آمده است که برای مرد، جسد از سمت سر و برای زن از پهلوی قبر وارد میشود. همچنین برخی منابع فقهی گشودن گرههای کفن در قبر و نهادن صورت بر خاک را ذکر کردهاند.[۲]
پس از پر کردن قبر، پاشیدن آب بر خاک، از سر قبر بهصورت دورانی تا بازگشت به همان نقطه، امری مستحب دانسته شده است. در منابع روایی شیعه، تلقین میت ـ شامل بیان شهادتین و نامهای امامان شیعیان ـ پس از دفن ذکر شده است.[۳]
در روایتی که به علی بن ابیطالب، امام نخست شیعیان امامیه، نسبت داده شده، آمده است که اگر کسی در آغاز روز از دنیا برود، شتاب در دفن به حدی باشد که به تعبیر استعاری «خواب پیش از ظهر خود را در قبر بخوابد» و اگر در پایان روز درگذرد، دفن او تا همان شب انجام گیرد. این گزارش از توصیه به تعجیل در دفن تفسیر شده است.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «دفن». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.