دنیا
در برخی منابع روایی نقل شده است که سعد بن اشج پس از شنیدن موعظهای از پیامبر اسلام تصمیم گرفت از بسیاری امور دنیوی کنارهگیری کند، اما این اقدام از سوی او نادرست دانسته شد و بر اعتدال در زندگی و حفظ ارتباط با جامعه تأکید شد. در ادامه این روایت، مأموریت سعد بن اشج نزد قبیله بنی مصطلق و گزارش او از رفتار نیکوی آن قبیله ذکر شده است.
واژهشناسی
دنیا یا عالم دنیا، اصطلاحی است برای اشاره به بازه زمانی حیات آدمیان از زمان تولد تا زمان درگذشت. بر اساس باورهای اسلامی، پیش از آفرینش آدم و عالم دنیا توسط خدا، عالمهای دیگری نیز خلق شده بود که در آنها اقوامی زندگی میکردند. در روایات اسلامی در منابع شیعی تاکید شده است که حیات آن نسلها در همین دنیا و بر روی همین زمین بوده است. برخی آیات قرآن نیز بر وجود عالمها و موجودات پیش از ادم اشاره شده است، از جمله آیه ۱۵ سوره ق. برخی از اکتشافات باستانشناسی نیز گواه آن است که موجوداتی انسانگونه، با قدمتهای میلیونسالی بر روی زمین زندگی میکردند در حالی که بر اساس برخی آموزههای دینی، قدمت حضور آدم و فرزندانش بر روی زمین، هفت یا هشت هزار سال بوده است.[۱]
ترک دنیا
ترک دنیا به معنای کنارهگیری کامل از لذتها و فعالیتهای عادی زندگی است. در منابع روایی اسلامی گزارشهایی درباره دیدگاه محمد بن عبدالله، پیامبر اسلام، نسبت به چنین گرایشی نقل شده است.[۲]
در یکی از این گزارشها آمده است که او در جمع گروهی از اصحاب صفه به موعظه پرداخت. سعد بن اشج از سخنان او متأثر شد و درباره سرنوشت انسان پس از مرگ پرسش کرد. در پاسخ، به موضوع حسابرسی اعمال، قبر و وضعیت انسان در آن اشاره شد. در ادامه سعد بن اشج از میزان نگرانی پیامبر اسلام نسبت به این امور پرسید. در منابع آمده است که او بیان کرد نگرانی اصلیاش نه از این امور، بلکه از ناتوانی در ادای کامل شکر نعمتهایی است که به او داده شده است.[۳]
بر پایه این گزارش، سعد بن اشج اعلام کرد که از آن پس برخی امور دنیوی از جمله خواب شب، خوردن غذا در روز، استفاده از بستر، معاشرت با مردم و نزدیکی با زنان را بر خود ممنوع میکند. در منابع ذکر شده است که پیامبر اسلام این اقدام را نادرست دانست و تأکید کرد کنارهگیری از جامعه مانع انجام وظایفی مانند امر به معروف و نهی از منکر میشود. همچنین بیان شده است که ترک زندگی اجتماعی و روی آوردن به بیاباننشینی پس از زندگی شهری نوعی ناسپاسی نسبت به نعمتها به شمار میآید. در این روایت توصیه شده است که انسان در چارچوب مجاز از خواب، خوراک، پوشاک و زندگی خانوادگی بهرهمند شود و تنها از اموال یا رفتارهای حرام پرهیز کند.[۴]
در ادامه این گزارش آمده است که محمد بن عبدالله سعد بن اشج را مأمور کرد تا نزد قبیله بنی مصطلق برود؛ زیرا آنان فرستاده پیشین او را نپذیرفته بودند. سعد بن اشج به آن قبیله رفت، صدقات آنان را دریافت کرد و بازگشت. او در گزارش خود از این قبیله، آنان را مردمی با رفتار نیکو و برخورد مناسب با یکدیگر توصیف کرد.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «آدمها و عالمها». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ترک دنیا». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.