زکریا بن ابراهیم کوفی

زکریا بن ابراهیم خیری کوفی از راویان حدیث و از اصحاب جعفر صادق دانسته شده است. در برخی منابع احتمال داده شده که او همان زکریا بن ابراهیم نصرانی باشد که پس از شنیدن آیاتی از قرآن اسلام آورد و سپس با جعفر صادق دیدار کرد. روایت‌هایی از گفت‌وگوی او با جعفر صادق و نیز رفتار او با مادر مسیحی‌اش در منابع حدیثی نقل شده است.

زندگی و هویت

زکریا بن ابراهیم خیری کوفی از راویان حدیث و از اصحاب جعفر صادق شمرده شده است. شیخ طوسی او را در شمار اصحاب جعفر صادق آورده و ظاهر سخن او نشان می‌دهد که زکریا پیرو مذهب امامیه بوده است. برخی پژوهشگران، از جمله وحید بهبهانی، احتمال داده‌اند که او همان زکریا بن ابراهیم نصرانی باشد که پس از مسلمان شدن با جعفر صادق دیدار کرده است.

روایت اسلام آوردن

در روایتی که در کتاب «الکافی» نقل شده، زکریا بن ابراهیم می‌گوید که در آغاز بر دین مسیحیت بوده و سپس اسلام را پذیرفته است. او پس از مسلمان شدن به حج رفت و در آنجا با جعفر صادق دیدار کرد. در این دیدار از او پرسیده شد چه چیزی سبب گرایش او به اسلام شده است. زکریا پاسخ داد که شنیدن آیه‌ای از قرآن که به ناآگاهی پیشین انسان از کتاب و ایمان و هدایت الهی اشاره دارد، در او اثر گذاشته است. در این روایت آمده است که جعفر صادق برای او دعا کرد و او را به پرسیدن مسائل مورد نیاز خود فراخواند.

زکریا در همان دیدار دربارهٔ وضعیت خانواده مسیحی خود پرسش کرد و گفت مادرش نابینا است و دیگر اعضای خانواده نیز بر همان دین باقی مانده‌اند. در پاسخ به او گفته شد که در صورتی که آنان از گوشت خوک استفاده نکنند، زندگی با آنان و غذا خوردن در ظرف‌هایشان اشکالی ندارد و همچنین توصیه شد که نسبت به مادر خود نیکی و مراقبت داشته باشد و پس از مرگ او نیز خود عهده‌دار امور مربوط به دفن و مراسم شود.

ماجرای مادر

در ادامه روایت آمده است که زکریا پس از بازگشت به کوفه با دقت و محبت بیشتری از مادر نابینای خود نگهداری می‌کرد. این تغییر رفتار باعث شگفتی مادر شد و از او پرسید چرا پس از بازگشت از حج چنین رفتاری پیدا کرده است. زکریا توضیح داد که این روش را از یکی از فرزندان پیامبر اسلام آموخته است. مادر او پس از شنیدن این سخنان علاقه‌مند شد با تعالیم اسلام آشنا شود و سرانجام اسلام را پذیرفت. در این گزارش آمده است که زکریا نماز را به مادرش آموخت و او نمازهای روزانه را به جا آورد، اما در همان شب بیمار شد و از زکریا خواست اصول اعتقادی اسلام را برایش بازگو کند. او نیز این مطالب را تکرار کرد و مادرش در حالی که آنها را بازمی‌گفت از دنیا رفت. پس از آن، زکریا مسلمانان را خبر کرد و مراسم تجهیز و دفن او انجام شد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «زکریا». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.