محمد خدابنده اولجایتو
سلطان محمد خدابنده مشهور به اولجایتو، پادشاه ایلخانی ایران در سالهای ۷۰۳ تا ۷۱۶ قمری، است. او پس از مرگ پدرش غازان خان به قدرت رسید، شهر سلطانیه را گسترش داد و در دوره حکومتش اقداماتی نظامی و اداری در مناطق مختلف انجام داد. اولجایتو که ابتدا سنی مذهب بود، بعدها به تشیع گرایش یافت و با تغییراتی در خطبهها و سکهها به ترویج این مذهب پرداخت. حضور عالمان شیعه مانند علامه حلی در دربار او و مناظرات مذهبی از رویدادهای شناختهشده دوران حکومت او بهشمار میرود.
نام و نسب
در منابع تاریخی آمده است که پیروان شیعه او را با لقب «خدابنده» میخواندند، در حالی که در برخی منابع سنی لقب دیگری برای او ذکر شده است. پدر او غازان خان نام داشت.[۱]
زندگی
خدابنده لقب سلطان محمد اولجایتو، از پادشاهان ایلخانی مغول، است که از سال ۷۰۳ تا ۷۱۶ قمری بر ایران و سرزمینهای تابع حکومت ایلخانی فرمانروایی کرد. او فرزند غازان خان بود و در زمان حیات پدر به عنوان ولیعهد تعیین شد. هنگام مرگ غازان خان، اولجایتو حاکم خراسان بود و پس از آن به تبریز بازگشت و زمام حکومت را در دست گرفت.[۲]
در دوران فرمانروایی او، ساخت و گسترش شهر سلطانیه ادامه یافت؛ شهری که غازان خان در اواخر عمر خود در ناحیه میان سرچشمههای رودهای ابهر و زنجان بنیان نهاده بود. اولجایتو در سال ۷۰۶ قمری گیلان را فتح کرد و در سال ۷۰۹ به عراق عرب رفت و از نجف دیدار کرد و با عالمان آن منطقه ملاقات داشت. در سال ۷۱۲ نیز با هدف فتح شام از مسیر موصل حرکت کرد، اما در آغاز راه با مقاومت نیروهای مستقر در یکی از دژهای مرزی روبهرو شد و ناچار بازگشت. او سرانجام در سال ۷۱۶ قمری در سلطانیه درگذشت.[۳]
اولجایتو در آغاز حکومت خود پیرو مذهب سنی بود، اما بعدها به تشیع گرایش یافت. در سال ۷۰۹ قمری دستور داد نام خلفای نخستین از خطبه و سکه حذف شود و نام علی، حسن و حسین در خطبه آورده شود و در سکهها نیز نام علی ذکر گردد. این اقدام در راستای سیاستهای او برای تقویت تشیع در قلمرو حکومتش تفسیر شده است. در همین دوره، عالمان شیعه مانند علامه حلی به دربار او راه یافتند و آثاری در موضوع امامت به نام او تألیف کردند. همچنین گزارشهایی دربارهٔ مناظرات مذهبی در دربار او میان عالمان مذاهب مختلف نقل شده است.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «اولجایتو». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
| تبارنامه ایلخانان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||